Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο Ανδρέας Παπανδρέου μας αφήνει ως παρακαταθήκη την υποχρέωση να συνδυάζουμε την συγκυρία με το ιστορικό βάθος, την ιδεολογία με τον πραγματισμό.

Κατάφερε να διαμορφώσει το τρίπτυχο που σήμερα είναι το μεγάλο ζητούμενο για το ΠΑΣΟΚ: την κοινωνική ευαισθησία, την πολιτική αξιοπιστία με την έννοια της ικανότητας επαφής με τις μεγάλες λαϊκές μάζες και βεβαίως την κυβερνητική ικανότητα.

Γιατί αυτό που έκανε εν τέλει ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ότι εγκαθίδρυσε στην Ελλάδα την μεγάλη ελληνική «κυβερνητική» Αριστερά.

Θέλουμε να την πούμε ευρωπαϊκή σοσιαλιστική Αριστερά; Θέλουμε να την πούμε ελληνική Κεντροαριστερά, όπως αυτή εξελίχθηκε μεταδικτατορικά, ενώ προδικτατορικά ήταν ο συνδυασμός του προοδευτικού Κέντρου και της μετριοπαθούς κομμουνιστικής Αριστεράς; Αυτό το μεγάλο ρεύμα, αυτήν τη μεγάλη παράταξη, την συγκρότησε, την συνέθεσε και την εξέφρασε ως πολυσυλλεκτική, πλειοψηφική και κυβερνητική ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Για να το πετύχει αυτό, διαχειρίστηκε ένα θεμελιώδες φαινόμενο, το οποίο ισχύει και σήμερα ως πρόκληση: τον ενδιάθετο ριζοσπαστισμό της ελληνικής κοινωνίας. Ο Ανδρέας Παπανδρέου επιβλήθηκε ως ριζοσπάστης και εξέφρασε έναν εθνικό ριζοσπαστισμό, έναν πολιτικό ριζοσπαστισμό, έναν κοινωνικό ριζοσπαστισμό.

Ο κοινωνικός ριζοσπαστισμός ήταν αυτοφυής.

Η ελληνική κοινωνία άλλαξε κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, μεταβλήθηκε η διαστρωμάτωσή της και ασφυκτιούσε.

Ήταν μια θεσμικά και πολιτικά εγκλωβισμένη κοινωνία, και άρα έπρεπε να εκφραστεί μια κοινωνική δυναμική, η οποία δεν χωρούσε στα παλαιά στερεότυπα.

Αυτό συμβαίνει και τώρα σε πολύ μεγάλο βαθμό.

Συμβαίνει με διαφορετικούς όρους, πιο ήπιους, λιγότερο κραυγαλέους.

Αλλά συμβαίνει.

Κι αν δει κανείς πως εξελίσσεται π.χ. το κίνημα στα πανεπιστήμια, μπορεί αυτό να γίνει και με κραυγαλέους όρους.

Ο πολιτικός ριζοσπαστισμός αφορούσε τα πάντα.

Καταρχάς, ένα νέο τύπο κόμματος, που και τώρα είναι το ζητούμενο. Ο Ανδρέας Παπανδρέου αξιοποίησε το λενινιστικό κόμμα, το «κόμμα νέου τύπου», το μετέφερε στα δικά του μέτρα, προσέθεσε την προσωπικότητά του, την αρχηγική του ισχύ, την προσωπική του γοητεία, την μαζικότητά του, και έφτιαξε αυτό που λέγεται ΠΑΣΟΚ, το οποίο επηρέασε στη συνέχεια και την ελληνική Δεξιά, αλλά και την ελληνική παραδοσιακή Αριστερά.

Τώρα εμείς μιλούμε για το ανοιχτό κόμμα, για μια νέα μορφή κόμματος, η οποία να ανταποκρίνεται στις σημερινές συνθήκες.

Εν συνεχεία εξέφρασε αυτόν τον πολιτικό ριζοσπαστισμό, με πολλούς τρόπους, κυρίως στο θεσμικό επίπεδο, διότι ήξερε πάρα πολύ καλά ότι το μεγάλο ατού του ΠΑΣΟΚ, σε σχέση με άλλα σοσιαλιστικά κόμματα, ήταν η ενσωμάτωση ενός ριζοσπαστικού κέντρου, που ήταν στην Ελλάδα, για λόγους ιστορικούς, πάντα αντι-δεξιό και αντι-βασιλικό.

Γι’ αυτό και δεν μπορούσε ποτέ να συγκροτηθεί μια κατά κυριολεξία Κεντροδεξιά, μια χριστιανοδημοκρατία ή ένα Κέντρο τύπου Γαλλίας στην Ελλάδα.

Τέλος, ο εθνικός ριζοσπαστισμός του Ανδρέα Παπανδρέου παραπέμπει στις ίδιες τις ιστορικές βάσεις συγκρότησης του νέου ελληνικού κράτους.

Είναι αυτό το αντι-εξαρτησιακό ένστικτο του Έλληνα, δηλαδή η κόκκινη γραμμή της αντίστασης και αμφισβήτησης, που εκφράζει ως βαθύ αίσθημα ενοχής το ελληνικό έθνος, το οποίο έχασε στρατιωτικά στον πόλεμο της ανεξαρτησίας, συγκροτήθηκε ως κράτος με τη μορφή προτεκτοράτου, δηλαδή με τη μορφή προϊόντος του διεθνούς συσχετισμού των μεγάλων δυνάμεων της εποχής, και είχε εκ γενετής αυτό το πρόβλημα: να αποσείσει τους όρους της γέννησής του.

Και αυτό δεν αφορούσε μόνον τις εξαρτήσεις σε στρατιωτικό και πολιτικό επίπεδο, αλλά και τις εξαρτήσεις σε οικονομικό επίπεδο, γιατί η Ελλάδα ήταν ένα νέο κράτος του 19ου αιώνα που γεννήθηκε με μεγάλο εξωτερικό δημόσιο χρέος.

Γεννήθηκε με το χρέος των δανείων της ανεξαρτησίας.

Αυτά τα ήξερε ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Διότι ο Ανδρέας είχε μία κουλτούρα Μεσοπολέμου, την οποία δεν διέθετε κανείς άλλος ενεργός έλληνας πολιτικός της δεκαετίας του ’80, στην οποία ήταν πρωθυπουργός ο Ανδρέας Παπανδρέου, και πολύ περισσότερο της δεκαετίας του ’90. Υπήρχαν τέτοιοι άνθρωποι στη δεκαετία του ’50, του ’60 έως και τη δεκαετία του ’70, αλλά αυτά τα μορφωτικά και διανοητικά στοιχεία δεν υπήρχαν στην ελληνική πολιτική σκηνή, όταν κυριάρχησε ο Ανδρέας Παπανδρέου με ικανότητα επιβολής των απόψεών του το 1981. Ο Ανδρέας Παπανδρέου διαχειρίστηκε την πολιτική ηγεμονία του ΠΑΣΟΚ, και αν κάτι μένει ως παρακαταθήκη, αν μια λέξη συμπυκνώνει αυτό που αφήνει ο Ανδρέας Παπανδρέου, είναι η ικανότητα του ίδιου και του ΠΑΣΟΚ να διαμορφώνει τις προϋποθέσεις της πολιτικής ηγεμονίας, με την έννοια που έχει ο όρος στην πολιτική θεωρία. Ο Ανδρέας Παπανδρέου διαμόρφωσε το ΠΑΣΟΚ ως την αριστερότερη δυνατή εκδοχή ενός μεγάλου πλειοψηφικού, πολυσυλλεκτικού κόμματος εξουσίας και κατάφερε σε δύο περιόδους, σε δύο πολύ κρίσιμες δεκαετίες με ριζικά διαφορετικές διεθνείς συνθήκες η μία από την άλλη, να επιβάλει την άποψή του και να διαμορφώσει το πλαίσιο αναφοράς ολόκληρης της χώρας.

Αυτό είναι ήδη πάρα πολύ.

Είναι ένα πολύ μεγάλο κεφάλαιο στην ελληνική πολιτική ιστορία.

Οι μεγάλοι συμβολισμοί και οι μεγάλες στροφές χαρακτηρίζουν βεβαίως την πρώτη πρωθυπουργική περίοδο του Ανδρέα Παπανδρέου κατά την οποία αυτός πρωτίστως διατυπώνει το κυρίαρχο αφήγημα για την κοινωνική διαστρωμάτωση και την ιδεολογία της μεταπολίτευσης.

Ο εθνικός, κοινωνικός και πολιτικός ριζοσπαστισμός και μια κοινωνία με κορμό τους μικρομεσαίους και προοπτική άμεσης κοινωνικής ανέλιξης.

Μια αντιδυτική, αντιαμερικανική και αντιευρωπαϊκή ρητορεία που γρήγορα μετατρέπεται σε κυβερνητικό ρεαλισμό και σε καλή αίσθηση των συσχετισμών μέσα σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που είναι μια διαρκής διακρατική διαπραγμάτευση.Την αφήγηση αυτή τη διατυπώνει με προνομιακούς όρους ο Ανδρέας Παπανδρέου λόγω των πολλαπλών ιδιοτήτων που διαθέτει και ξέρει ότι διαθέτει: ως αναμφίβολα χειραφετημένος γιος του Γέρου της Δημοκρατίας, ως ακαδημαϊκός πιστοποιημένος μέσα στις ανταγωνιστικές συνθήκες των αμερικανικών πανεπιστημίων, ως έγκυρος οικονομολόγος, ως βασική φυσιογνωμία της προδικτατορικής κεντροαριστεράς, ως δεσμώτης της χούντας και ηγέτης του ΠΑΚ, ως εκφραστής του ριζοσπαστικού αιτήματος της μεταδικτατορικής Ελλάδας, ως αρνητής και αποδέκτης ταυτοχρόνως της κληρονομιάς του κεντρώου χώρου, ως ιδρυτής της μόνης νέας πολιτικής ταυτότητας στην πρώτη φάση της μεταπολίτευσης, όταν σχεδόν όλο το άλλο πολιτικό φάσμα ακολουθούσε προδικτατορικά ίχνη. Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου ενώνει τα μαγνητικά πεδία των δυο μεγάλων εθνικών συγκρούσεων του 20ου αιώνα, του εθνικού διχασμού και του εμφυλίου πολέμου.

Η δημοκρατική παράταξη διασταυρώνεται με την ανάμνηση της εθνικής αντίστασης και το μεταπολιτευτικό κύρος της αντιδικτατορικής αντίστασης, ο αστικός εκσυγχρονισμός με τα μετεμφυλιακά τραύματα, ο Βενιζελισμός με τη γενιά του 114, η χαμένη άνοιξη της Ένωσης Κέντρου με την κληρονομιά του ΠΑΚ, η νίκη του 1981 με τη ματαιωμένη νίκη του 1967 στις εκλογές που δεν έγιναν ποτέ.

Εισχωρεί στο αφήγημα των ηττημένων του εμφυλίου προτείνοντας το ΠΑΣΟΚ ως μια λύση πιο επίκαιρη και ελκυστική από την προδικτατορική ΕΔΑ.

Κινείται στο πεδίο των θεσμών, της εξωτερικής πολιτικής και των εμβληματικών ενεργειών με την ίδια άνεση με την οποία κινείται στο πεδίο της οικονομίας.

Βεβαίως μέσα στα συμφραζόμενα της δεκαετίας του 1980, με το εργαλείο της νομισματικής πολιτικής στη διάθεσή του και με το δέλεαρ της αναδιανομής ως βασικό κριτήριο άσκησης πολιτικής. Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΙΝΑΙ ΕΔΩ - Ο ΑΝΔΡΕΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΔΩ - ΟΙ ΑΝΔΡΕΙΚΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΕΔΩ !!!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους