Η ευρωπαϊκή μάχη κατά της απάτης στον ΦΠΑ μπαίνει πλέον σε μια φάση όπου δεν μιλάμε απλώς για ενίσχυση ελέγχων αλλά για πλήρη αναδιάρθρωση του τρόπου με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιλαμβάνεται...

Πλήρες Κείμενο:

Η ευρωπαϊκή μάχη κατά της απάτης στον ΦΠΑ μπαίνει πλέον σε μια φάση όπου δεν μιλάμε απλώς για ενίσχυση ελέγχων αλλά για πλήρη αναδιάρθρωση του τρόπου με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιλαμβάνεται, παρακολουθεί και καταστέλλει τη διασυνοριακή φοροδιαφυγή, με το επίκεντρο να είναι τα λεγόμενα σχήματα τύπου carousel τα οποία αποτελούν μια από τις πιο ευφυώς παρασιτικές μορφές οικονομικού εγκλήματος μέσα στην ενιαία αγορά.

Καθώς εκμεταλλεύονται ακριβώς αυτό που κάνει την ΕΕ λειτουργική δηλαδή την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και την απαλλαγή ΦΠΑ στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές ώστε να δημιουργήσουν τεχνητές αλυσίδες εμπορικών κινήσεων στις οποίες το ίδιο προϊόν μπορεί να εμφανίζεται ότι αγοράζεται, μεταπωλείται, επανεξάγεται και επανεισάγεται χωρίς πραγματική οικονομική ουσία αλλά με μοναδικό σκοπό τη δημιουργία φορολογικού κενού από το οποίο αποσπάται παράνομα ΦΠΑ ή ζητούνται επιστροφές που δεν αντιστοιχούν σε πραγματικά καταβληθέντα ποσά.

Αυτό που αλλάζει τώρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι ότι η αντίδραση παύει να είναι αποσπασματική και εθνικά περιορισμένη και μετατρέπεται σε ενιαίο μηχανισμό δεδομένων, ελέγχου και ποινικής διερεύνησης στον οποίο η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η OLAF αποκτούν κομβικό ρόλο όχι απλώς ως υποστηρικτικοί θεσμοί αλλά ως επιχειρησιακοί κόμβοι που θα έχουν πρόσβαση σε διασυνοριακές ροές δεδομένων ΦΠΑ σχεδόν σε πραγματικό χρόνο επιτρέποντας τη σύνδεση συναλλαγών που μέχρι σήμερα έμοιαζαν ασύνδετες επειδή καταγράφονταν σε διαφορετικά εθνικά συστήματα με διαφορετικά πρότυπα αναφοράς.

Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι μια ύποπτη αλυσίδα εταιρειών που λειτουργεί ταυτόχρονα σε Ελλάδα, Γερμανία, Ολλανδία ή Βουλγαρία δεν θα χρειάζεται πλέον μήνες ή χρόνια για να εντοπιστεί μέσω αιτημάτων αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής αλλά θα μπορεί να χαρτογραφηθεί ως ενιαίο δίκτυο με ανάλυση ροών τιμολογίων, επιστροφών ΦΠΑ, διαδρομών αγαθών και χρονικών μοτίβων συναλλαγών, ενώ το μέγεθος του φαινομένου παραμένει δημοσιονομικά εκρηκτικό αφού οι απώλειες εκτιμώνται σε δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε επίπεδο ΕΕ με εύρος που φτάνει περίπου από 12,5 έως 32,8 δισ. ευρώ.

Το γεγονός ότι μόνο το 2024 εντοπίστηκαν μέσω Eurofisc ύποπτες συναλλαγές 13,8 δισ. ευρώ με περισσότερες από 6.100 εμπλεκόμενες οντότητες αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένες «εταιρείες-φαντάσματα» αλλά για οργανωμένα οικοσυστήματα απάτης που λειτουργούν με ιεραρχία, ρόλους και γεωγραφική διασπορά, όπου υπάρχει εισαγωγέας χωρίς ΦΠΑ, ενδιάμεσοι μεταπωλητές, λεγόμενοι buffer traders που σκοπό έχουν να θολώσουν τα ίχνη και τελικοί εξαγωγείς που συχνά νομιμοφανώς αιτούνται επιστροφές ΦΠΑ δημιουργώντας την ψευδαίσθηση νόμιμης αλυσίδας ενώ στην πραγματικότητα το κράτος είτε δεν εισπράττει ποτέ τον φόρο είτε τον επιστρέφει χωρίς να έχει καταβληθεί, και η καρδιά του carousel είναι ο εξαφανισμένος έμπορος δηλαδή η εταιρεία που εμφανίζεται να εισπράττει ΦΠΑ από τον πελάτη αλλά πριν τον αποδώσει στο δημόσιο εξαφανίζεται είτε μέσω πτώχευσης είτε μέσω αλλαγής ΑΦΜ είτε μέσω εικονικής έδρας αφήνοντας πίσω της μόνο ένα κενό ενώ το προϊόν συνεχίζει να κινείται στην αλυσίδα σαν να μην έχει συμβεί τίποτα, και σε πιο εξελιγμένες μορφές το ίδιο αγαθό μπορεί να περάσει από πολλαπλές χώρες της ΕΕ επιστρέφοντας στο αρχικό κράτος προέλευσης ώστε να επαναληφθεί ο κύκλος πολλές φορές και να πολλαπλασιαστεί η φορολογική ζημία, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούνται τεχνικές τιμολόγησης όπως τεχνητή υπερτιμολόγηση ή υποτιμολόγηση ώστε να αυξάνεται είτε το ποσό του ΦΠΑ προς επιστροφή είτε να μειώνεται η πραγματική φορολογική υποχρέωση σε κάθε στάδιο.

Σε αυτό το ήδη πολύπλοκο περιβάλλον προστίθεται και η καταχρηστική χρήση της Τελωνειακής Διαδικασίας 42 η οποία επιτρέπει την είσοδο αγαθών στην ΕΕ με αναστολή ΦΠΑ όταν προορίζονται για άλλη ενδοκοινοτική παράδοση αλλά χρησιμοποιείται από κυκλώματα για να εισάγουν προϊόντα χωρίς ουσιαστικό φορολογικό έλεγχο και να τα διοχετεύουν σε εσωτερικές αγορές δημιουργώντας ψευδή εικόνα διακίνησης και νόμιμης απαλλαγής.

Στην πράξη αυτό που βλέπουν οι ελεγκτικές αρχές είναι δίκτυα όπου εταιρείες δημιουργούνται και κλείνουν μέσα σε λίγους μήνες, χρησιμοποιούνται εικονικές διευθύνσεις, nominee directors, συνεχείς αλλαγές ΑΦΜ και ταχύτατη μεταφορά εμπορευμάτων υψηλής αξίας όπως ηλεκτρονικά είδη, κινητά τηλέφωνα, chips, καύσιμα ή ακόμη και εμπορεύματα μικρού όγκου αλλά υψηλής αξίας ώστε να μεγιστοποιείται η φορολογική ζημία ανά συναλλαγή, και γι’ αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί τώρα να περάσει από ένα μοντέλο «εκ των υστέρων ελέγχου» σε ένα μοντέλο «προληπτικής ανίχνευσης» με real time δεδομένα, αυτοματοποιημένα flags κινδύνου, διασύνδεση τελωνείων και φορολογικών αρχών, κοινά analytics εργαλεία και ενιαία επιχειρησιακή εικόνα των συναλλαγών σε όλη την ΕΕ ώστε να εντοπίζονται οι κυκλικές ροές πριν ολοκληρωθεί ο φορολογικός μηχανισμός της απάτης, ενώ ταυτόχρονα η ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σημαίνει ότι υποθέσεις που παλαιότερα θα απαιτούσαν πολλαπλές εθνικές δικογραφίες τώρα μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ενιαία διασυνοριακή ποινική υπόθεση με κοινή στρατηγική δίωξης, και σε επίπεδο αποτελεσμάτων αυτό μεταφράζεται σε ταχύτερες δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, εντοπισμό ροών χρήματος μέσω τραπεζικών συστημάτων, παρακολούθηση εμπορικών δεδομένων και αποκάλυψη ολόκληρων δικτύων που λειτουργούν με επαναλαμβανόμενα πρότυπα απάτης, ενώ η ελληνική εικόνα εντάσσεται σε αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο με ενδεικτικά στοιχεία όπως οι 1.165 έρευνες του 2024 με πολύ υψηλά ποσοστά παραβατικότητας, οι 159 υποθέσεις απάτης με έντονη εμπλοκή οργανωμένων σχημάτων και οι 129 περιπτώσεις εξαφανισμένων εμπόρων που δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό αλλά επιχειρησιακά ενεργό.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι πλέον η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει την απάτη ΦΠΑ ως φορολογική παράβαση αλλά ως μορφή οργανωμένου οικονομικού εγκλήματος υψηλής πολυπλοκότητας που απαιτεί αντίστοιχου επιπέδου τεχνολογική υποδομή, διακρατική συνεργασία και ποινική ενοποίηση ώστε να μειωθεί το τεράστιο δημοσιονομικό κενό που δημιουργείται από αυτά τα κυκλώματα τα οποία λειτουργούν ακριβώς πάνω στις ρωγμές του ευρωπαϊκού φορολογικού συστήματος και μέχρι τώρα εκμεταλλεύονταν την ταχύτητα των αγορών έναντι της βραδύτητας των ελέγχων.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους