Ποιος ήταν ο άνδρας που ξεκίνησε τον εμφύλιο και τί απέγινε; Στην φωτογραφία βλέπετε τον Αλέξανδρο (Αλέξη) Ρόσιο (πρώτος από δεξιά) ή αλλιώς καπετάν Υψηλάντη, δεξιά βλέπετε άρθρο της εφημερίδας...

Πλήρες Κείμενο:

Ποιος ήταν ο άνδρας που ξεκίνησε τον εμφύλιο και τί απέγινε; Στην φωτογραφία βλέπετε τον Αλέξανδρο (Αλέξη) Ρόσιο (πρώτος από δεξιά) ή αλλιώς καπετάν Υψηλάντη, δεξιά βλέπετε άρθρο της εφημερίδας Ελεύθερο Βήμα από την 1. Απριλίου του 1946 με εκτενή αναφορά σε επεισόδια που σημειώθηκαν κατά την διάρκεια των πρώτων εκλογών στην μετακατοχική Ελλάδα.

Στην ιστοριογραφία η έναρξη του εμφυλίου τοποθετείται συχνά (αν και συμβολικά) την νύχτα της 30ης προς την 31 Μαρτίου του 1946.

Δηλαδή όταν μία ένοπλη ομάδα πρώην Ελασιτών προσκείμενων στο ΚΚΕ επιτέθηκε στις 11 το βράδυ στον Σταθμό Χωροφυλακής στο Λιτόχωρο Πιερίας πυρπολώντας το τμήμα και σκοτώνοντας 6 χωροφύλακες, έναν λοχία και έναν στρατιώτη. Ο Σταθμός της Χωροφυλακής θα λειτουργούσε ως εκλογικό τμήμα, καθώς οι εκλογές είχαν προγραμματιστεί για τις 31. Μαρτίου 1946.

Στην πραγματικότητα, η επίθεση στο Λιτόχωρο δεν ήταν η μοναδική που πραγματοποιήθηκε την ημέρα των εκλογών.

Η κεντρώα εφημερίδα "Ελεύθερο Βήμα" που τυπώθηκε την 1. Απριλίου του 1946 αναφέρει σειρά από αιματηρά επεισόδια και προσπάθεια παρεμπόδισης της εκλογικής διαδικασίας από ένοπλες ομάδες προσκείμενες στο ΚΚΕ στην επαρχία, στον Λαγκαδά Θεσσαλονίκης, στην Βέροια, στον Βόλο και στην Λακωνία. Το ΚΚΕ μέσα σε κλίμα πόλωσης και διχασμού είχε καλέσει σε αποχή στις εκλογές του 1946 με το επιχείρημα, πως οι εκλογές δεν ήταν ελεύθερες και πως θα πραγματοποιούνταν μέσα σε κλίμα "λευκής τρομοκρατίας", δηλαδή επιθέσεων και τρομοκράτησης κομμουνιστών και αριστερών ψηφοφόρων από δεξιές εθνικόφρονες παραστρατιωτικές οργανώσεις.

Από τον Φεβρουάριο του 1946 το ΚΚΕ είχε ήδη συζητήσει την αποχή από τις εκλογές και το σενάριο πολεμικής αναμέτρησης.

Την αποχή υποστήριξαν και αριστερά ΕΑΜογενή κόμματα, που τελικά επίσης δεν έλαβαν μέρος στις εκλογές.

Ο άνδρας που επιτέθηκε στον Σταθμό Χωροφυλακής στο Λιτόχωρο Πιερίας με την ομάδα ενόπλων που διοικούσε και έτσι χρεώθηκε την συμβολική έναρξη του εμφυλίου πολέμου ήταν ο Αλέξανδρος (Αλέξης) Ρόσιος ή αλλιώς καπετάν Υψηλάντης.

Ο ίδιος, ωστόσο, πολύ αργότερα υποστήριξε πως η επίθεση στο Λιτόχωρο δεν ήταν η αρχή του εμφυλίου και επίσης διέψευσε πως η επίθεση είχε σχέση με την διεξαγωγή των εκλογών του 1946: "Χτυπώντας στο Λιτόχωρο αποβλέπαμε να δώσουμε ένα μάθημα σε μια παρακρατική συμμορία, την οποία και εξοντώσαμε. Το Λιτόχωρο ήταν μέσα στην τροχιά των αμυντικών αντιδράσεών μας στο τρομοκρατικό όργιο του παρακράτους της Δεξιάς", είχε δηλώσει πολύ αργότερα. Ο Αλέξανδρος Ρόσιος γεννήθηκε στην Σιάτιστα της Δυτικής Μακεδονίας το 1917, μια περιοχή με μικτό πληθυσμό, τόσο ελληνόφωνο όσο και σλαβόφωνο.

Η καταγωγή του Ρόσιου από σλαβόφωνη οικογένεια και πολιτισμικό υπόβαθρο έχει υποστηριχτεί τόσο στην ιστοριογραφία, όσο και σε μαρτυρίες της εποχής, αλλά δεν είναι εξακριβωμένη.

Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και υπηρέτησε στον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940. Στην Κατοχή έγινε μέλος του ΕΑΜ και του ΚΚΕ και εντάχθηκε στο ΕΛΑΣ παίρνοντας το ψευδώνυμο καπετάν Υψηλάντης.

Δραστηριοποιήθηκε στον τόπο καταγωγής του, την Δυτική Μακεδονία (περιοχές Κοζάνης, Καστοριάς, Φλώρινας), όπου και έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην διάλυση αντίπαλων ενόπλων αντιστασιακών οργανωσεων.

Μετά τα Δεκεμβριανά και την συμφωνία της Βάρκιζας ο Ρόσιος εντάχθηκε στον ΔΣΕ και πρωταγωνίστησε στον εμφύλιο φτάνοντας στον βαθμό του Υποστράτηγου.

Με το τέλος του εμφυλίου διέφυγε για να μην συλληφθεί και έφτασε στην Τασκένδη της Σοβιετικής Ένωσης (σήμερα Ουζμπεκιστάν), όπου εξελίχθηκε σε ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ και αργότερα σε έναν από τους μεγαλύτερους κατηγόρους του πρώην συντρόφου του Ζαχαριάδη μέσα σε κλίμα πόλωσης και εσωκομματικών συγκρούσεων.

Στο τέλος διαγράφτηκε από το ΚΚΕ που του αφαίρεσε και την ιδιότητα του πολιτικού πρόσφυγα και κατέληξε στο Καζακστάν.

Όμως, στην μεταπολίτευση, μέσα σε ένα γενικότερο κλίμα πολιτικής χαλάρωσης και παύσης διώξεων στελεχών του πρώην ΔΣΕ στα πλαίσια της λεγόμενης εθνικής συμφιλίωσης πήρε αμνηστία και επέστρεψε στην Ελλάδα το 1976.

Εντάχθηκε στο ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου και έγινε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και του Εκτελεστικού Γραφείου του κόμματος.

Πέθανε το 2005 στην Αθήνα. Πηγές: Αλέξης Ρόσιος (Υψηλάντης): Στα φτερά του οράματος. Εθνική Αντίσταση. Μεταβαρκιζιανοί Διωγμοί. Εμφύλιος Πόλεμος.

Πολιτική προσφυγιά. Εκδοσεις Κώδικας. Νίκος Μαραντζίδης: Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (1946-1949), Εκδόσεις Αλεξάνδρεια Stathis Kalyvas: The Greek Civil War in Retrospect https://stathiskalyvas.com/wp-content/uploads/2016/01/kalyvascorr-spr99_000.pdf Λάμπρος Σταυρόπουλος: Εμφύλιος Πόλεμος.

Πότε και πού ξεκίνησε; η τρομοκρατία, η αυτοάμυνα, το σχέδιο "Χάλυψ", άρθρο στην εφημερίδα το ΒΗΜΑ, 29.03.2026 https://www.tovima.gr/2026/03/29/politics/emfylios-polemos-pote-kai-pou-ksekinise-i-tromokratia-i-aytoamyna-to-sxedio-xalyps/

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους