Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Σαν σήμερα πριν 7 χρόνια έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 95 χρονών ο σπουδαίος ιστορικός John Lukacs.

Είναι ο αγαπημένος μου ιστορικός, αυτός που με έχει επηρεάσει όσο κανείς στην μελέτη του Β´ΠΠ και των πρωταγωνιστών του και θα ήθελα να ξαναγράψω κάποια πράγματα γι’ αυτόν. Ο János Adalbert Lukacs γεννήθηκε στη Βουδαπέστη το 1924.

Ήταν παιδι μιας οικογένειας μορφωμένων και ευκατάστατων Εβραίων οι οποίοι στην πορεία ασπάστηκαν τον καθολικισμό.

Σε ηλικία 15 χρονών ο Λούκατς επιστρατεύτηκε σε ένα τάγμα εργασίας για Εβραίους αλλά κατάφερε να αποδράσει και μέχρι το τέλος του πολέμου κρυβόταν σε ένα κελάρι για να γλιτώσει τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Τους γονείς του δεν τους είδε ποτέ ξανά, δεν βρήκε ούτε τα ίχνη τους, χάθηκαν μέσα στις φλόγες του πολέμου.

Μετά τη λήξη του Β' ΠΠ ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στην ιστορία και λίγο πριν επιβληθεί κομμουνιστικό καθεστώς στην Ουγγαρία κατέφυγε στις ΗΠΑ όπου εργάστηκε και έζησε το υπόλοιπο της ζωης του. Ο Λούκατς, ο οποίος αυτοπροσδιοριζόταν ως «αντιδραστικός», ήταν κλασικός φιλελεύθερος ιστορικός.

Υπέρμαχος της δυτικής φιλελεύθερης δημοκρατίας, αντίπαλος του κομμουνισμού, αλλά ταυτόχρονα σκληρός επικριτής του Μακαρθισμού και κάθε είδους αυταρχισμού.

Αν και θεωρούσε τον λαϊκισμό ως το κοινό υπόστρωμα Ναζισμού-Κομμουνισμού, απέρριπτε την εξίσωσή τους και θεωρούσε ότι η απλουστευτική εξίσωση όλων των ολοκληρωτικών καθεστώτων συσκοτίζει την ουσία και τις γενεσιουργές αιτίες τους.

Ακαδημαϊκά και συγγραφικά επικεντρώθηκε στον Β’ΠΠ και τους πρωταγωνιστές του.

Ήταν υποστηρικτής της άποψης “καλύτερα η μισή Ευρώπη στον Στάλιν παρά όλη στον Χίτλερ”. Άποψη που ενοχλούσε τρομερά τους εκπροσώπους της «αναθεωρητικής» σχολής.

Στις μελέτες του εξήρε το ρόλο του Ουίνστον Τσώρτσιλ, τον οποίο θεωρούσε “σωτήρα του δυτικού πολιτισμού” και του οποίου τις αποφάσεις και την προσωπικότητα ανέλυσε εκτενώς.

Έχει γράψει και ένα φανταστικό μικρό βιβλιαράκι για την διάσημη ομιλία του «Blood, toil, tears and sweat” με τον ίδιο τίτλο.

Η αντιπαράθεση Τσώρτσιλ – Χιτλερ είναι από τα κορυφαία έργα του με σημαντικότερα (το αριστουργηματικό) “Η Μονομαχία” και το “Πέντε μέρες στο Λονδίνο”. Η κριτική του στον Χίτλερ είναι αξιοθαύμαστα ψύχραιμη και αποστασιοποιημένη, αποφεύγοντας υπεραπλουστεύσεις που αδικούν την ιστορική ανάλυση.

Μια εξαιρετική σύνοψη της ιστοριογραφίας γύρω από τον Χίτλερ είναι το βιβλίο του “Ο Χίτλερ της ιστορίας”, το οποίο ωστόσο τον έβαλε σε περιπέτειες και τον ενέπλεξε σε αυτό που ονομάστηκε “οι δίκες των ιστορικών”. Η έντονη κριτική του στο έργο “Ο πόλεμος του Χίτλερ” του «αναθεωρητή» ιστορικού Ντέηβιντ Ίρβινγκ, προκάλεσε την αντίδραση του τελευταίου ο οποίος απείλησε με αγωγή για λίβελο τον εκδοτικό οίκο ζητώντας να αφαιρεθούν συγκεκριμένα αποσπάσματα.

Και πράγματι, μετά από αρκετά χρόνια αναμονής η βρετανική έκδοση του βιβλίου δεν περιλάμβανε τα αποσπάσματα αυτά καθώς ο εκδοτικός οίκος δεν ήθελε να ρισκάρει μια δικαστική εμπλοκή. (Αναγκαία παρένθεση: ο Ίρβινγκ, που παρά τις οποιες διαφωνίες μπορεί να έχει κάνεις για το έργο του είναι κορυφαίος ιστορικός σε ο,τι αφορά στην αναζήτηση αρχείων και πηγών, υπέστη στη συνέχεια ο ίδιος πολλές – κατά τη γνώμη μου απαράδεκτες – διώξεις, που έφτασαν μέχρι και στη φυλάκισή του.

Ηταν όμως εκεινος που ξεκίνησε τη φάμπρικα με τα δικαστικά μαλλιοτραβήγματα.

Έχασε δε ο ίδιος τη μεγάλη δίκη του με την Ντέμπορα Λίπσταντ, μάρτυρας υπεράσπισης της οποίας ήταν ο άλλος μεγάλος ιστορικός του Β´ΠΠ Ρίτσαρντ Εβανς). Παρά την αντίθεσή του στον κομμουνισμό, ο Λούκατς εμφορείτο από μάλλον φιλοαπομονωτικές απόψεις.

Πίστευε ότι η ΕΣΣΔ, λόγω των δικών της προβλημάτων, συνιστούσε μικρότερη απειλή για τη Δύση από όσο νόμιζαν οι ηγέτες της και θεωρούσε ότι οι παρεμβάσεις των ΗΠΑ σε διάφορα μήκη και πλάτη του πλανήτη ήταν σπατάλη πόρων και πολιτικού/ηθικού κεφαλαίου.

Εκτιμούσε δε ότι αν και ο βασικός υπεύθυνος του Ψυχρού Πολέμου ήταν ο Στάλιν, μετά τον θάνατό του το 1953 οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να τον τερματίσουν, αλλά αντ’ αυτού κακώς τον κλιμάκωσαν. (ΣΣ: Σε αυτό δεν πολυσυμφωνώ για πολλούς λόγους, αλλά αυτό είναι άλλη κουβέντα). Ήταν δε σφορδότατα επικριτικός απέναντι στην επέμβαση στο Ιράκ το 2003 και μετείχε σε πολλές πρωτοβουλίες διανοουμένων εναντίον της απόφασης εκείνης. Ο Λούκατς θεωρούσε τον λαϊκισμό ως την κυρία απειλή του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού.

Ως μια διαβρωτική δύναμη η οποία υποσκάπτει τις ρίζες και τις αξίες στις οποίες αυτός οικοδομήθηκε και άνθισε.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε μετατοπιστεί σε σαφώς πιο συντηρητικές θέσεις, θεωρώντας ευτελιστική για την σύγχρονη κοινωνία την επίδραση της μαζικής κουλτούρας.

Είχε παντρευτεί τρεις φορές και είχε 5 παιδιά (2 με την πρώτη, 2 και έναν θετό γιο από την δεύτερη). Οι δύο πρώτες γυναίκες του πέθαναν.

Η δεύτερη το 2003 όταν ο Λούκατς ήταν 79 ετών.

Δεν το έβαλε κάτω όμως, ξαναπαντρεύτηκε και χώρισε στα 85 του! Του άρεσε να οδηγεί μόνος σε ερημικούς δρόμους και να καπνίζει πούρα – όπως ο ήρωάς του – όταν προετοίμαζε τις διαλέξεις του.

Γενικά ήταν απαισιόδοξος τύπος αλλά λίγο πριν πεθάνει έγραψε στα απομνημονεύματα του “έζησα ευτυχισμένα μια άτυχη ζωή, κάτι που είναι προτιμότερο από το να ζήσεις δυστυχισμένα μια τυχερή ζωή”.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους