Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ: ΗΛΕΚΤΡΑ ΑΠΟ ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ Η Ηλέκτρα είναι τραγωδία που έγραψε ο Ευριπίδης και διδάχτηκε (παίχτηκε το 413 π.χ). Η Ηλέκτρα του Σοφοκλή διαδραματίζεται στις Μυκήνες, ο Ευριπίδης όμως θέλει την κόρη του Αγαμέμνονα να περιμένει την ημέρα της εκδίκησης σε ένα χτήμα στα σύνορα της αργείτικης χώρας.

Για να μην γεννήσει έναν επικίνδυνο εκδικητή ο Αίγισθος την πάντρεψε με έναν φτωχό άνθρωπο, που είναι βέβαια αριστοκρατικής καταγωγής, ο οποίος βγάζει το ψωμί του δουλεύοντας με τα χέρια του.

Ο γεωργός, ξημερώματα, καθώς βγαίνει από το σπίτι για να πάει στο χωράφι του κοντοστέκεται για λίγο κοιτάζοντας προς τον ποταμό Ίναχο που ρέει κάτω χαμηλά, ανασύρει τις αναμνήσεις του για την υπόθεση του δράματος και μονολογεί: Με μένα την πάντρεψε που είμαι φτωχός κι από ξεπεσμένο σπίτι» και εξηγεί: «με φτωχό την πάντρεψε για να μην έχει μεγάλο φόβο.

Μα εγώ σεβάστηκα την κλίνη της βασιλοπούλας». Τηρεί τον γάμο του λευκό κι η Ηλέκτρα αν και παντρεμένη παραμένει παρθένα. «Πόσο θα λυπηθεί» λέει για τον Ορέστη, «και δει πόσο φτωχικά παντρεύτηκε η αδερφή του». Ενώ ο άντρας της φεύγει για το χωράφι, βγαίνει η Ηλέκτρα από το φτωχόσπιτο με μια στάμνα στο κεφάλι να φέρει νερό από το ποτάμι.

Παρόλο που ο άντρας της δεν θέλει να κάνει βαριές δουλειές, εκείνη με αυτό τον τρόπο του ανταποδίδει την καλοσύνη του.

Τότε έρχονται ο Ορέστης με τον Πυλάδη. Ο Ορέστης έχει μάθει πως κάπου εκεί μένει η αδερφή του και θέλει να συνεννοηθούν πώς θα πάρουν εκδίκηση για το φόνο του πατέρα τους.

Κρυμμένοι πίσω από θάμνους παρακολουθούν την Ηλέκτρα, για την οποία νομίζουν πως είναι σκλάβα και περιμένουν να έρθει κοντά τους να την ρωτήσουν πού μένει η Ηλέκτρα. Η Ηλέκτρα, χωρίς να ξέρει ότι την παρακολουθούν, μονολογεί για τα βάσανά της και την άδικη τύχη της, και μες το θρήνο της καλεί τον αδερφό της να επιστρέψει για να εκδικηθούν μαζί για τα όσα άδικα έχουν συμβεί.

Τότε μπαίνει ο χορός, και την καλεί να ετοιμαστεί για τη γιορτή που πρόκειται να γίνει στο ναό της Ήρας. Η Ηλέκτρα, ωστόσο, απαντά πως δεν θέλει να συμμετέχει, γιατί οι θεοί εγκατέλειψαν τον πατέρα της που τόσες θυσίες είχε προσφέρει στους θεούς.

Οι νέοι εμφανίζονται μπροστά της ξαφνικά, η Ηλέκτρα τρομάζει και ο Ορέστης προσποιείται πως είναι κάποιος απεσταλμένος του αδερφού της. Η Ηλέκτρα του αφηγείται τη ζωή της, του μιλά με καλά λόγια για τον άντρα της που την σεβάστηκε αλλά μιλά με μίσος για τον Αίγισθο και τη μητέρα τους την Κλυταιμνήστρα που χαίρονται την περιουσία του πατέρα τους μετά τη δολοφονία του.

Κι ένα μόνο καημό έχει η Ηλέκτρα: «Να χύσω της μάνας μου το αίμα κι ας πεθάνω». Τότε, γυρίζει ο γεωργός από το χωράφι, κοιτά καχύποπτα τους ξένους που συνομιλούν με τη νεαρή γυναίκα του, ωστόσο όταν μαθαίνει πως είναι απεσταλμένοι του Ορέστη, τους προσκαλεί να τους φιλοξενήσει σπίτι του.

Μετά από προτροπή της Ηλέκτρας, πηγαίνει σε ένα σεβάσμιο γέροντα που μένει εκεί κοντά, να του δώσει προμήθειες για τη φιλοξενία.

Ο γέρος, τώρα βοσκός αλλά κάποτε παιδαγωγός του παλατιού, έρχεται με τρόφιμα, συγκινημένος βαθιά γιατί περνώντας από τον παραμελημένο τάφο του Αγαμέμνονα είδε πως κάποιος είχε θυσιάσει ένα πρόβατο κι είχε αφήσει μια τούφα από τα μαλλιά του.

Βαθιά συγκινημένος και σίγουρος πως έχει επιστρέψει ο Ορέστης, αντικρίζει τους δυο νέους.

Αμέσως από ένα σημάδι στο φρύδι που είχε ο Ορέστης τον αναγνωρίζει αμέσως και η Ηλέκτρα έκπληκτη ανακαλύπτει πως είναι ο αδερφός της, Τα δυο αδέρφια αγκαλιάζονται Καταστρώνουν το σχέδιο της εκδίκησης και σκοτώνουν πρώτα τον Αίγισθο.

Αφήνουν το πτώμα του στα πόδια της Ηλέκτρας κι εκείνη του λέει όσα φοβόταν να του πει όσο ήταν ζωντανός.

Αμέσως μετά, καταφθάνει η Κλυταιμνήστρα, που την έχουν καλέσει γιατί τάχα έχει γεννήσει η Ηλέκτρα και πρόκειται να προσφέρει θυσίες, κι η Ηλέκτρα πηγαίνει στην άμαξα να την βοηθήσει να κατέβει λέγοντάς της «άσε με να σε βοηθήσω σκλάβα είμαι κι εγώ». Η Κλυταιμνήστρα μπαίνει στο σπίτι όπου την περιμένει ο θάνατος κι ο χορός φωνάζει «ναι ο θεός μοιράζει το δίκαιο όταν έρθει η ώρα η μοιρόγραφτη». Η Ηλέκτρα κι ο Ορέστης, έχουν μετανιώσει για το φόνο της μητέρας τους.

Τότε εμφανίζονται για να φέρουν δικαιοσύνη, δυο ουράνιοι καβαλάρηδες ο Κάστορας κι ο Πολυδεύκης, Δίκαιη ήταν, βεβαιώνουν, η τύχη της μητέρας τους, αλλά ο Ορέστης πρέπει αφού περάσει από τον Άρειο Πάγο στην Αθήνα και αθωωθεί, γιατί για όλα ευθυνόταν ο Απόλλωνας, μετά έπρεπε να φύγει από το Άργος και να μείνει στην Αρκαδία.

Όσο για την Ηλέκτρα θα παντρευτεί τον Πυλάδη και θα ανταμείψουν το γεωργό που την τίμησε με πλούσια δώρα.

Τα δυο αδέρφια αγκαλιάζονται και αποχωρίζονται οριστικά αυτή τη φορά.

Φίλες και φίλοι, η Ηλέκτρα του Ευριπίδη είναι εντελώς διαφορετική από αυτήν του Σοφοκλή κι ακόμα κι από τις Χοηφόρες του Αισχύλου.

Με τον ήρωα-γεωργό που δεν άγγιξε την Ηλέκτρα είναι από εκείνες τις μορφές, στις οποίες ο ποιητής δείχνει τη διείσδυση νέων αξιών.

Παλιά πλαίσια γκρεμίζονται κι όπως και σε άλλες τραγωδίες του συναντούμε τον δούλο που το σκλαβωμένο σώμα του κρύβει ευγενική ψυχή. Ο Ευριπίδης καταρρίπτει την πρόληψη που συνδέει την αρετή με την αρχοντική γενιά ή με την ηρωϊκή γενιά.

Στους απλοϊκούς, βρίσκει την τιμιότητα, την ειλικρίνεια, την τιμιότητα, την μεγαλοψυχία.

Στην γεμάτη ένταση στιγμή που μάνα και κόρη συναντιούνται, με σκοπό η κόρη να την σκοτώσει, η Κλυταιμνήστρα της λέει πως οι πράξεις της δεν την χαροποίησαν.

Πως αυτός ο γάμος την γλίτωσε από το μαχαίρι του Αίγισθου. Η Κλυταιμνήστρα είναι επιεικής στα σκληρά λόγια της κόρης της, έχει μετανιώσει πικρά. Η Ηλέκτρα του Ευριπίδη είναι ένα έργο που επικρίνει τον πόλεμο και τη βία, παρουσιάζοντας μια ρεαλιστική και σκοτεινή εκδοχή του μύθου, όπου η εκδίκηση δεν φέρνει κάθαρση αλλά δυστυχία. Ο Ευριπίδης, σε αντίθεση με τον Αισχύλο και το Σοφοκλή, δεν γυρεύει εκδίκηση για το άδικο.

Δείχνει, ωστόσο, πόσο έχει διαβρωθεί η ψυχή της Ηλέκτρας από την κατάφωρη αδικία που έχει υποστεί.

Δεν χειροκροτεί τη μητροκτονία.

Αντίθετα τα δυο αδέρφια μετα-νοούν για την πράξη τους και τότε μόνο αποδίδεται η θεΪκή δικαιοσύνη.

Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα!. ΠΗΓΕΣ: H.D.F KITTO «Αρχαία Ελληνική Τραγωδία», ALBIN LESKI «Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους