Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Ειρήνης του Κάμπου Ικαρίας Ένα από τα σημαντικότερα μεσοβυζαντινά μνημεία της Ικαρίας είναι ο σταυροειδής με τρούλο Ιερός Ναός της Αγίας Ειρήνης του Κάμπου.

Έχει χτιστεί πάνω στα ερείπια μεγάλης τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής (5ου–6ου αιώνα), τμήματα της οποίας διακρίνονται κατά τόπους μέχρι σήμερα (ενσωματωμένες κολόνες και αρχιτεκτονικά μέλη). Ο ναός είχε χρονολογηθεί παλαιότερα τον 9ο-10ο αι., πρόσφατα όμως προτάθηκε ως πιθανότερη χρονολογία ανέγερσής του ο 11ος-12ος αι. Η Αρχαιολογική Τεκμηρίωση Η σπουδαιότητα του ναού καταγράφηκε στο «Αρχαιολογικό Δελτίο» του 1968, με την υπογραφή του τότε Εφόρου Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, Παύλου Λαζαρίδη. Ο Λαζαρίδης χαρακτήρισε την Αγία Ειρήνη ως το σημαντικότερο από τα βυζαντινά μνημεία της νήσου.

Στις εκθέσεις του τεκμηριώνεται ότι ο ναός ανήκει στον μεταβατικό σταυροειδή με τρούλο τύπο και αναδεικνύεται η σύνδεσή του με την παλαιοχριστιανική βασιλική.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην καταστροφή του 1961, όταν η κατάρρευση του νότιου τοίχου οδήγησε στην απώλεια πολύτιμων στοιχείων, όπως το βαπτιστήριο της αρχικής βασιλικής το οποίο πιστεύεται ότι βρισκόταν κάτω από το νότιο κλίτος του ναού. Αρχαία Οινόη και Ρωμαϊκό Ωδείο Ο ναός της Αγίας Ειρήνης βρίσκεται στην καρδιά της αρχαίας Οινόης, της σημαντικότερης πόλης της αρχαίας Ικαρίας, η οποία συμμετείχε στην Αθηναϊκή Συμμαχία (450 π.Χ.) με σημαντική οικονομική συνεισφορά, διέθετε δικό της νομισματοκοπείο εκδίδοντας σειρές νομισμάτων με παραστάσεις της θεάς Αρτέμιδος και του Διονύσου και άκμασε λόγω της παραγωγής του ονομαστού Πράμνιου οίνου.

Σήμερα σώζονται τμήματα τείχους, δεξαμενές νερού, λουτρικές εγκαταστάσεις, καθώς και ίχνη αγωγών ύδρευσης και αποχέτευσης.

Μέρος των κινητών ευρημάτων της περιοχής φιλοξενείται στην Αρχαιολογική Συλλογή Κάμπου, η οποία έχει πρόσφατα συντηρηθεί και αναβαθμιστεί, αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής διαδρομής του οικισμού.

Στη βορειοανατολική πλαγιά του λόφου της Αγίας Ειρήνης δεσπόζει το Ρωμαϊκό Ωδείο, γνωστό στους ντόπιους ως «Παλάτια», ένα εντυπωσιακό οικοδόμημα των ύστερων ρωμαϊκών χρόνων, για το οποίο το Αρχαιολογικό Δελτίο του 1979 παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τις αναστηλωτικές εργασίες της εποχής.

Ο αρχιτέκτονας Χαρ.

Βασιλειάδης περιέγραψε τότε το Ωδείο ως ένα λιθόκτιστο οικοδόμημα ορθογώνιας κάτοψης με εντυπωσιακές μαρμάρινες καμάρες, του οποίου η στατική επάρκεια είχε κριθεί επικίνδυνη.

Κατά τις εργασίες του 1979, η ορχήστρα επιχωματώθηκε για να προστατευθεί το ψηφιδωτό δάπεδο, ενώ για την αναστήλωση του βόρειου τοίχου και των τοξωτών ανοιγμάτων χρησιμοποιήθηκαν μαρμαρόπετρες από τον χώρο αλλά και λευκά προκατασκευασμένα τεμάχια από σκυρόδεμα.

Παράλληλα, ο δυτικός τοίχος συμπληρώθηκε για να αποτραπούν οι κατολισθήσεις γαιών, διασφαλίζοντας τη μορφή του μνημείου που βλέπουμε σήμερα.

Ο ισχυρός σεισμός της 30ής Οκτωβρίου 2020 προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο μνημείο, θέτοντάς το εκτός λειτουργίας.

Η πορεία του μνημείου από τον καταστροφικό σεισμό της 30ής Οκτωβρίου 2020 έως σήμερα χαρακτηρίζεται από μια διαρκή προσπάθεια διάσωσης εν μέσω καθυστερήσεων και διεκδικήσεων.

Ο σεισμός προκάλεσε σοβαρές ζημιές στον ναό, θέτοντάς τον αναγκαστικά εκτός λειτουργίας.

Ως πρώτο βήμα για τη σωτηρία του, τον Δεκέμβριο του 2021 εγκρίθηκε τεχνική έκθεση για άμεσα μέτρα προστασίας.

Οι εργασίες αυτές, που περιλάμβαναν την τοποθέτηση μεταλλικών ικριωμάτων βαρέως τύπου, την υποστύλωση τόξων και θόλων, καθώς και την εξωτερική περίδεση του τρούλου, ολοκληρώθηκαν τον Μάρτιο του 2022.

Παρά την αρχική κινητοποίηση, ακολούθησε μια μακρά περίοδος στασιμότητας που προκάλεσε τις έντονες αντιδράσεις των κατοίκων και του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου. Τον Ιούνιο του 2024, ο Δήμαρχος Ικαρίας, Φανούρης Καρούτσος, επανήλθε με επιστολή του προς την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ζητώντας σαφές χρονοδιάγραμμα εργασιών και διασφάλιση χρηματοδότησης.

Το ζήτημα έφτασε μέχρι τη Βουλή των Ελλήνων, οδηγώντας στην ανακοίνωση των οριστικών μελετών το καλοκαίρι του 2024. Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Υπουργός πραγματοποίησε αυτοψία στον ναό, όπου επιβεβαίωσε την «ωριμότητα των μελετών». Παρά τις δεσμεύσεις αυτές, το ζήτημα της οριστικής χρηματοδότησης για την υλοποίηση του έργου παραμένει ανοιχτό, αποτελώντας αντικείμενο συζήτησης σε συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2025, με την τοπική κοινωνία να ζητά επίμονα την αποκατάσταση της ιστορικής συνέχειας του μνημείου.

Παρά το γεγονός ότι η κοινότητα εορτάζει σήμερα, το μνημείο παραμένει κλειστό για τους πιστούς από τον σεισμό του 2020.

Έρευνα και επιμέλεια κειμένου: Γιώργος Σούρτης Αναφορές πηγών και περισσότερα στοιχεία στις ακόλουθες συνδέσεις: https://www.radio-ikaria.gr/i-istoria-tis-oinois-topothesia-politismos-kai-nomismatiki-drastiriotita/ https://www.radio-ikaria.gr/kampos-paradosiako-panigyri-tis-agias-eirinis/ @ακόλουθοι Ράδιο Ικαρία 87.6 / Radio Ikaria 87.6

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους