Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Με ιδιαίτερη χαρά συμμετείχα σε πάνελ στο 19ο eRED στην Αθήνα σήμερα.

Από τις ερωτήσεις που δέχθηκα νομίζω ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η συζήτηση για το τι θα συμβεί μετά το τέλος του ταμείου ανάκαμψης στην οικονομία και την ανάπτυξη της χώρας.

Θα ήθελα να μοιραστώ τις σκέψεις μου μαζί σας. ΕΡΩΤΗΣΗ Γίνεται μεγάλη συζήτηση αυτές τις ημέρες για την ολοκλήρωση του ταμείου ανάκαμψης στο τέλος του μήνα.

Αυτό που ίσως χάνεται στην κουβέντα είναι το ανεκτέλεστο κομμάτι των έργων που έχουν εγκριθεί και υπογραφεί.

Ποιο θεωρείτε θα είναι το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα τα επόμενα χρόνια; Επίσης ποια είναι η άποψη σας για το αν και πώς θα συνεχιστεί η ώθηση της ανάπτυξης μέσω νέων κοινοτικών χρηματοδοτικών εργαλείων; ΑΠΑΝΤΗΣΗ Η δική μου εκτίμηση είναι ότι το οικονομικό αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης δεν τελειώνει με την τυπική λήξη του προγράμματος.

Αυτό που τελειώνει είναι κυρίως το παράθυρο επιλεξιμότητας, πιστοποίησης, οροσήμων και εκταμιεύσεων.

Το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα θα συνεχίσει να φαίνεται για αρκετά χρόνια, ιδίως μέσω του ανεκτέλεστου επενδυτικού αποθέματος, των δανείων του Ταμείου, των έργων που έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί και των παραγωγικών επιδράσεων σε ψηφιοποίηση, ενέργεια, υποδομές, εξωστρέφεια και επιχειρηματικές επενδύσεις.

Θα το έθετα ως εξής: η χώρα περνάει πια από τη φάση της “απορρόφησης” στη φάση της “πραγματικής κεφαλαιακής απόδοσης” των έργων.

Το κρίσιμο δεν είναι μόνο τι εκταμιεύθηκε, αλλά τι έχει ήδη μπει σε τροχιά υλοποίησης Το πραγματικό αποτύπωμα θα είναι πολυετές.

Στην πράξη, βλέπω τρία επίπεδα αποτυπώματος: Πρώτον, άμεσο επενδυτικό αποτέλεσμα 2025–2027.

Δεύτερον, δευτερογενές αποτέλεσμα 2027–2030.

Τρίτον, μακροχρόνιο θεσμικό αποτέλεσμα.

Υπάρχει όμως κίνδυνος επενδυτικού κενού μετά το 2026.

Αυτό είναι νομίζω το κεντρικό μακροοικονομικό ερώτημα. θα μπορέσει η Ελλάδα να αντικαταστήσει την Ευρωπαϊκή ώθηση με ιδιωτική επενδυτική δυναμική; Αν η απάντηση είναι ναι, τότε το Ταμείο θα λειτουργήσει ως γέφυρα προς υψηλότερη επενδυτική κανονικότητα.

Αν η απάντηση είναι όχι, τότε θα δούμε ένα “RRF cliff”, δηλαδή επιβράδυνση των επενδύσεων όταν τελειώσει η έκτακτη χρηματοδότηση.

Η δική μου εκτίμηση είναι ενδιάμεση: δεν θα υπάρξει απότομη κατάρρευση, αλλά θα υπάρξει δοκιμασία ρυθμού. Η Ελλάδα έχει πλέον καλύτερη πιστοληπτική εικόνα, ισχυρότερο τραπεζικό σύστημα και αυξημένη ιδιωτική επενδυτική διάθεση.

Όμως δεν είναι αυτονόητο ότι η ιδιωτική οικονομία θα καλύψει πλήρως το κενό που αφήνει ένα τόσο μεγάλο ευρωπαϊκό πρόγραμμα.

Πού αφήνει πιο έντονα το αποτύπωμα; Βλέπω πέντε τομείς όπου το Ταμείο μπορεί να αφήσει ισχυρό αποτύπωμα: Ενέργεια και πράσινη μετάβαση.

Ψηφιοποίηση κράτους και επιχειρήσεων.

Υποδομές και logistics.

R&D, καινοτομία και βιομηχανική αναβάθμιση.

Ιδιωτικές επιχειρηματικές επενδύσεις.

Στο ερώτημα αν θα συνεχιστεί η ώθηση μέσω νέων κοινοτικών εργαλείων; Η απάντηση είναι ναι, αλλά με διαφορετική μορφή.

Αυτό που έρχεται είναι πιο σύνθετο: λιγότερο «δωρεάν χρήμα» και περισσότερη μόχλευση, εγγυήσεις, χρηματοδοτικά εργαλεία, blending, θεματικά ταμεία και σύνδεση με ιδιωτικά κεφάλαια.

Άρα η επόμενη ευρωπαϊκή ώθηση θα έχει πιο έντονο χαρακτήρα ανταγωνιστικότητας.

Η συνολική μου θέση είναι ότι το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης τα επόμενα χρόνια θα είναι σημαντικό, αλλά όχι αυτόματο.

Θα εξαρτηθεί από τρεις παράγοντες: Πρώτον, από την ταχύτητα ολοκλήρωσης του ανεκτέλεστου.

Το ανεκτέλεστο είναι ευκαιρία μόνο αν εκτελεστεί έγκαιρα και ποιοτικά.

Αν μείνει σε συμβάσεις χωρίς φυσικό αντικείμενο, θα γίνει δημοσιονομικός και αναπτυξιακός κίνδυνος.

Δεύτερον, από την ποιότητα των έργων.

Άλλο ένα έργο που απλώς απορροφά πόρους και άλλο ένα έργο που μειώνει ενεργειακό κόστος, αυξάνει παραγωγικότητα, εξάγει τεχνολογία ή διευκολύνει ιδιωτικές επενδύσεις.

Τρίτον, από τη συνέχεια της χρηματοδότησης μετά το RRF. Η Ευρώπη θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί, αλλά με πιο ανταγωνιστικά, θεματικά και μοχλευμένα εργαλεία.

Δεν θα αρκεί η απορρόφηση.

Θα χρειάζεται ικανότητα σχεδιασμού, σύμπραξη με τράπεζες, πρόσβαση σε ευρωπαϊκές πλατφόρμες και ιδιωτικό co-investment.

Η τελική μου διατύπωση θα ήταν η εξής: Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν πρέπει να κριθεί από το αν θα “κλείσει” λογιστικά.

Πρέπει να κριθεί από το αν το ανεκτέλεστο των εγκεκριμένων και συμβασιοποιημένων έργων θα μετατραπεί σε παραγωγικό κεφάλαιο.

Αν αυτό συμβεί, το αποτύπωμά του θα συνεχίσει να τροφοδοτεί την Ελληνική οικονομία μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Αν όχι, θα έχουμε πετύχει υψηλή απορρόφηση αλλά χαμηλότερη διαρθρωτική απόδοση. Nicolas Karanikolas I Nicolas Karanikolas II

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους