"Το μυαλό δεν έχει φύλο" Φρανσουά Πουλέν ντε λα Μπάρ Πώς θα σας φαινόταν αν σας έλεγα, ότι ο μεγαλύτερος πολέμιος της πατριαρχίας και του εκκλησιαστικού σκοταδισμού, ήταν ένας παπάς που έζησε τον 17ο...

Πλήρες Κείμενο:

"Το μυαλό δεν έχει φύλο" Φρανσουά Πουλέν ντε λα Μπάρ Πώς θα σας φαινόταν αν σας έλεγα, ότι ο μεγαλύτερος πολέμιος της πατριαρχίας και του εκκλησιαστικού σκοταδισμού, ήταν ένας παπάς που έζησε τον 17ο αιώνα ? Το 1902, ένας νεαρός Γάλλος μεταπτυχιακός φοιτητής ονόματι Ανρί Πιερόν, τράβηξε τα σκονισμένα βιβλία του Πουλέν από τα ράφια της Γαλλικής Εθνικής Βιβλιοθήκης, προφανώς τυχαία (το αντίγραφο του "Περί της Ισότητας των Δύο Φύλων" πιθανότατα δεν είχε ανοιχτεί ποτέ, καθώς οι σελίδες του ήταν άκοπες). Ο Πιερόν αναγνώρισε τη σημασία του ευρήματός του : Ήταν και ο ίδιος κάπως ριζοσπαστικός και πρόωρα διαβασμένος στη φιλοσοφία.

Σε ένα πρωτοποριακό δοκίμιο, περιέγραψε την εμπειρία της ανάγνωσης του Πουλέν : "Μερικές φορές η έκπληξη είναι τέτοια, που νιώθεις την ανάγκη να επιστρέψεις στην πρώτη σελίδα για να βεβαιωθείς ότι οι λατινικοί αριθμοί λένε πραγματικά 1673". Αποσπάσματα από τα τρία βιβλία του Φρανσουά Πουλέν ντε λα Μπάρ : "Η υποδούλωση των γυναικών, είναι η πρώτη και πιο επακόλουθη αδικία της ανθρωπότητας.

Όταν οι άνδρες σφετερίστηκαν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των αγαπημένων τους ανθρώπων - των συζύγων, των μητέρων, των αδελφών τους - εξαπέλυσαν στον κόσμο "απληστία, φιλοδοξία, ματαιοδοξία, σπατάλη, αδράνεια, συγκατάβαση, σκληρότητα, τυραννία, απάτη, σχίσματα, πολέμους". "Στην αρχή του κόσμου, δεν υπήρχε κυβέρνηση, ούτε μάθηση, ούτε απασχόληση, ούτε καθιερωμένη θρησκεία.

Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες, που ήταν αφελείς και αθώοι, συνέβαλαν εξίσου στις εργασίες της καλλιέργειας και του κυνηγιού όπως κάνουν οι "άγριοι"* σήμερα.

Ένας άντρας ασχολούνταν με τις δουλειές του και μια γυναίκα με τις δικές της.

Το άτομο που είχε τη μεγαλύτερη συνεισφορά ήταν το πιο σεβαστό". Φυσικά, οι γυναίκες έμεναν έγκυες και έπρεπε να σταματήσουν να καλλιεργούν ή να κυνηγούν.

Αλλά οι μητέρες δεν υπέφεραν από κυρώσεις για "την αδιαθεσία της εγκυμοσύνης και τις συνέπειές της", επειδή η αναπαραγωγή ισοδυναμούσε με παραγωγή, και τα παιδιά ήταν πράγματι συνεισφορές. "Η βοήθεια των συζύγων τους, έγινε απολύτως απαραίτητη για αυτές», γράφει ο Poulain, "αλλά οι σύζυγοι δεν υπέθεταν ότι έπρεπε να αντιμετωπίζονται ως άρχοντες σε αντάλλαγμα.

Στηρίχτηκαν ο ένας στον άλλον : "Η εξάρτηση δεν θεωρούνταν ενοχλητική". "Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, οι οικογένειες πολλαπλασιάστηκαν και άρχισαν να ανταγωνίζονται για τους πόρους.

Στον αγώνα όλων εναντίον όλων, η σωματική ικανότητα έγινε πιο σημαντική από τη γονιμότητα.

Οι σύζυγοι άρχισαν να κυριαρχούν στις συζύγους τους και να τις υποβιβάζουν σε υπηρέτριες.

Έχοντας νικήσει τις γυναίκες, οι άνδρες "φανταζόντουσαν ότι ήταν ανώτεροι από κάθε άποψη". Ορμούσαν στις γειτονικές φυλές, κατάσχανε γη και περιουσίες και κυβερνούσαν τυραννικά τους ανθρώπους που υπέτασσαν.

Η αμοιβαιότητα που είχε ορίσει την οικογενειακή ζωή, εξαφανίστηκε τη στιγμή αυτής της εισβολής.

Στη δική του εκδοχή του Κήπου της Εδέμ, ήταν ο Αδάμ και όχι η Εύα, που έβαλε τέλος στο ειδύλλιο, με την βία.

Η εξορία από τον κήπο ήταν η μετάβαση από τον οικογενειακό κοινοτισμό σε μια πολιτική οικονομία βασισμένη στην ιδιωτική ιδιοκτησία, η οποία για τον Poulain ήταν ουσιαστικά κλοπή.

Όσο για το κράτος, ο Poulain το απέρριψε ως την κωδικοποίηση του εγκλήματος, έναν θεσμό που αποσκοπούσε στην προστασία του κλεμμένου πλούτου και στη διασφάλιση ότι οι άνδρες θα συνέχιζαν να επωφελούνται : "Όλοι οι νόμοι φαίνεται να έχουν θεσπιστεί για να διατηρούν τους άνδρες στην τρέχουσα θέση εξουσίας τους". "Θα μπορούσαμε να τα καταφέρουμε χωρίς πρίγκιπες, στρατιώτες και εμπόρους, αλλά δεν μπορούμε να τα καταφέρουμε χωρίς γυναίκες στην παιδική μας ηλικία.

Επομένως, το γυναικείο έργο ανατροφής θα πρέπει να αναβαθμίζεται, όχι να υποβαθμίζεται.

Προσφέρουμε μεγάλες ανταμοιβές σε έναν άνδρα που μπορεί να δαμάσει μια τίγρη, θαυμάζουμε εκείνους που μπορούν να εκπαιδεύσουν άλογα, πιθήκους και ελέφαντες και επαινούμε μέχρι τα ουράνια τον συγγραφέα κάποιου μετριοπαθούς έργου.

Ωστόσο, παραμελούμε τις γυναίκες που έχουν αφιερώσει χρόνια και χρόνια θρέφοντας και εκπαιδεύοντας παιδιά". Ο ίδιος, έχει λάβει από μικρός μόρφωση αναντίστοιχη της ηλικίας του.

Έχει μελετήσει σε βάθος τους αρχαίους Έλληνες φιλόσοφους, κυρίως τον Αριστοτέλη, και "σώζει το πνεύμα του", όπως ο ίδιος δήλωσε, όταν διάβασε τον Καρτέσιο : "Όπως μπορείτε να φανταστείτε" έγραψε ο ίδιος κάποια στιγμή αργότερα, «όντας σχολαστικός έβλεπα και τις γυναίκες σχολαστικά, δηλαδή σαν τέρατα και κατώτερες από τους άντρες γιατί έτσι τις έβλεπαν ο Αριστοτέλης και κάποιοι από τους θεολόγους που είχα διδαχθεί" Να σημειώσω εδώ, ότι την εποχή που ο Πουλέν ντε λα Μπαρ τα έγραφε αυτά, μία γυναίκα είχε τρεις επιλογές : να αποκαλύψει δημόσια τις γνώσεις της και το έργο της και να υποστεί την κοινωνική κατακραυγή, να κρατήσει κρυφή την εκπαίδευσή της και τα ενδιαφέροντά της ή να μη μορφωθεί καθόλου για να μην διακινδυνεύσει να λοιδορηθεί.

Μάλιστα, μετά τα δύο έργα του Μολιέρου, ενός από τους πιο διάσημους θεατρικούς συγγραφείς της εποχής, το "Les Précieuses ridicules" και το "Les Femmes savantes" το 1672, που εξευτέλιζαν εντελώς τις μορφωμένες γυναίκες, αυτές τελικά προτιμούσαν να κατηγορηθούν για ανηθικότητα παρά για ανώτερη μόρφωση.

Μέσα σε αυτό το κλίμα γελοιοποίησης και εξευτελισμού των μορφωμένων γυναικών, αλλά και εν μέσω λογοκρισίας και διώξεων της καρτεσιανής φιλοσοφίας από την Εκκλησία και τον επίσημο ακαδημαϊκό κόσμο, ο Πουλέν εξέδωσε το 1673 το πρώτο του βιβλίο με τίτλο "Περί της Ισότητας των Δύο Φύλων" Την επόμενη χρονιά (1674), ο Πουλέν ντε λα Μπαρ εξέδωσε απτόητος το δεύτερο βιβλίο του με τίτλο "Περί της Εκπαίδευσης των Γυναικών" (De l’Éducation des dames ) με διττό σκοπό όπως είπε, από τη μία την εκπαίδευση των γυναικών που ήταν δασκάλες στην καρτεσιανή φιλσοοφία και από την άλλη την εκπαίδευση των παιδιών.

Ήθελε να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση των γυναικών και να τις αφυπνίσει έτσι ώστε να αναγνωρίσουν πως οι ίδιες μπορούσαν να γίνουν ο χειρότερος εχθρός τους καθώς ενστερνίζονταν τις πατριαρχικές αξίες.

Κατά τη γνώμη του η γνώση ήταν δύναμη και μόνο οι ελεύθερα σκεπτόμενες γυναίκες μπορούσαν να σπάσουν τον φαύλο κύκλο των προκαταλήψεων γι΄αυτό και προέτρεπε τους (άντρες και γυναίκες) αναγνώστες του να παρατηρούν τα πάντα, να αμφισβητούν τα πάντα και να θέτουν τα πάντα στην κρίση της λογικής.

Οι απόψεις του έρχονταν σε πλήρη αντίθεση με τις καθιερωμένες παιδαγωγικές τεχνικές που στηρίζονταν στην αυθεντία και επέτρεπαν ή απαγόρευαν την πρόσβαση στη γνώση με βάση το φύλο. Ο Πουλέν γράφει με τη μορφή διαλόγου στον οποίο εμφανίζονται τέσσερα πρόσωπα : ο Στασίμαχος, ο πρωταγωνιστής του βιβλίου που ταυτίζεται με τον συγγραφέα, η σύμμαχός του η Σοφία που είναι μία πολύ μορφωμένη γυναίκα όπως λέει και το όνομά της, η Ευλαλία, μία πολύ νεώτερη γυναίκα που πρόκειται να μυηθεί στον κόσμο της επιστήμης και ο Τίμανδρος, ένας έντιμος άντρας που όμως χρειάζεται να ξεφορτωθεί τις προκαταλήψεις του.

Οι δύο πρώτοι μεταπείθουν τους υπόλοιπους δύο με τα επιχειρήματά τους σχετικά με τη γνώση και τον ρόλο της παραδοσιακής ακαδημαϊκής ελίτ, της Εκκλησίας, τον νόμων και των εθίμων.

Συγκεκριμένα, ο Πουλέν κριτικάρει το σχολαστικό πρόγραμμα των πανεπιστημίων που στηρίζεται στην αυθεντία, την αριστοτελική σκέψη και στην άκριτη αποδοχή τους καθώς και την κυριαρχία της ακαδημαϊκής ελίτ στην επιστημονική σκέψη της εποχής του.

Ασκεί επίσης κριτική στους φιλοσόφους του φυσικού νόμου που ισχυρίζονταν ότι η εξουσία των αντρών πάνω στις συζύγους τους ήταν φυσική και λέει πως δεν υπάρχει τίποτα φυσικό σε αυτό αλλά είναι απλά μία εθιμική πεποίθηση ενώ η στάση τους αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις απόψεις τους ότι η εξάρτηση και η υποτέλεια είναι αντίθετες προς τη φυσική ισότητα των ανθρώπων.

Έτσι γίνεται ο πρώτος φιλόσοφος του 17ου αιώνα που αποκαλύπτει την αντιφατική χρήση του όρου "φύση" στη θεωρία του σύγχρονου φυσικού δίκαιου.

Δεν διστάζει επίσης να αμφισβητήσει, όχι μόνο τη θέση της γυναίκας όπως προέκυπτε από την κυρίαρχη ερμηνεία της Βίβλου αλλά γενικά την ερμηνεία των Ιερών Γραφών. "Όλα όσα λένε οι άνδρες για τις γυναίκες πρέπει να αντιμετωπίζονται με καχυποψία, καθώς είναι οι ίδιοι δικαστές και διάδικοι". "Δεν είναι απαραίτητα οι πιο ικανοί εκείνοι που αριστεύουν, γιατί είναι πολύ πιθανό να υπάρχουν πολλοί άλλοι που ζουν περιφρονημένοι και που θα τα κατάφερναν καλύτερα αν τους δίνονταν η ευκαιρία." Τέλος, η Σιμόν ντε Μποβουάρ, είναι η μόνη φεμινίστρια που αναφέρει τον Φρανσουά Πουλέν ντε λα Μπάρ στο "Δεύτερο Φύλο". Στη φωτογραφία, κάποιοι άνθρωποι γιορτάζουν τα γενέθλιά τους διαφορετικά.

Όπως η Σιμόν ντε Μποβουάρ, που κάλεσε τους φίλους της μεταξύ αυτών και ο Ζαν Λυκ Γκοντάρ, να μοιράσουν φυλλάδια κι εφημερίδες.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους