ΦΟΥΡΚΑ Η λέξη Φούρκα είναι λατινική (furca) και σημαίνει διχάλα. Στον πληθυντικό απαντάται η έκφραση Furcae Gaudinae και σημαίνει Καυδιανά Στενά, όπου ο ρωμαϊκός στρατός υπέστη ταπεινωτική ήττα το...

Πλήρες Κείμενο:

ΦΟΥΡΚΑ Η λέξη Φούρκα είναι λατινική (furca) και σημαίνει διχάλα. Στον πληθυντικό απαντάται η έκφραση Furcae Gaudinae και σημαίνει Καυδιανά Στενά, όπου ο ρωμαϊκός στρατός υπέστη ταπεινωτική ήττα το 321 π.Χ., κατά την διάρκεια του δεύτερου Σαμνιτικού πολέμου, όταν οι Ρωμαίοι προσπαθώντας να κατακτήσουν την Καμπανία, εγκλωβίστηκαν στην περιοχή Καυδιανά Στενά, ή λατινιστί Furcae Gaudinae.

Την περιοχή την αποκαλούσαν έτσι, γιατί ήταν στενωπός και βρισκόταν ανάμεσα σε δυο βουνά. Η Χερσόνησος της Κασσάνδρας με κέντρο την πόλη της Κασσάνδρειας (αρχαία Ποτίδαια) κατά τη ρωμαϊκή κτήση αποτέλεσε σημαντική αποικία της Ρώμης (ισάξια της Θεσσαλονίκης) με την ονομασία COLONIA IULIA AUGUSTA KASSANDRENSIS και δικό της ασημένιο νόμισμα.

Το όνομα της σημερινής Φούρκας προέρχεται από τους χρόνους της Ρωμαϊκής κτήσης, όπου κατά την περίοδο της Pax Romana, μέχρι τον 3ο-4ο μ.Χ αιώνα, για πρώτη φορά εμφανίζονται οικισμοί τόσο στις ακτές, όσο και στα μεσόγεια παράλληλα με τις ήδη υπάρχουσες αρχαίες ελληνικές πόλεις.

Η αποίκιση έγινε στην παραλιακή της ζώνη.

Ιχνη ρωμαϊκού οικισμού όμως βρέθηκαν και στην σημερινή περιοχή Παπακυρίτση Φούρκας.

Η περιοχή της σημερινής παραλίας Φούρκας, αλλά και της μεσόγειας Φούρκας, είχε όλα τα χαρακτηριστικά της Furka (διχάλα) των Ρωμαίων: ανάμεσα σε δυο χαμηλές βουνοσειρές που σχημάτιζαν Καυδιανά Στενά, έτρεχε ένα ρέμα το οποίο στην εκβολή του σχημάτιζε πάλι μια διχάλα (Δέλτα των εκβολών) Η περιοχή κατοικούνταν από την εποχή των κλασσικών χρόνων, μετά και τις τελευταίες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην ακτογραμμή της, εργαστηρίων κεραμοποιίας της ομάδος Παρμενίσκου της αρχαίας πόλης της Μένδης,. Επίσης η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως νεκροταφείο των ύστερων ρωμαϊκών χρόνων-πρώτων χριστιανικών και παλαιοχριστιανική Βασιλική.

Η ύπαρξη τόσο μεγάλου νεκροταφείου υποδηλώνει σαφώς την ύπαρξη σημαντικού οικισμού, στον οποίο μάλιστα εκτός της μικρής Βασιλικής, υπήρχε και περικαλλής Ναός του Αγίου Αντωνίου που δεν έχει βρεθεί ακόμη.

Ψηφίδες της μικρής παλαιοχριστιανικής Βασιλικής της παραλίας Φούρκας, ταυτοποιήθηκαν όμοιες με αυτές της Βασιλικής του Σωλήνα στη σημερινή Καλλιθέα, προερχόμενες αμφότερες από την πόλη Ραβένα της Ιταλίας.

Με την κατάρρευση όμως της Pax Romana και την εισβολή των Ούννων η χερσόνησος της Κασσάνδρας ερημώνεται.

Θεωρώ ότι όσοι κατοικούσαν στην ανοχύρωτη παράκτια Furka μετακινήθηκαν για να σωθούν στα Καυδιανά Στενά της σημερινής Φούρκας.

Αυτό μαρτυρούν αρχιτεκτονικά μέλη που προέρχονται από την παλαιοχριστιανική της παραλίας και τα οποία βρίσκονται σήμερα στον προαύλιο χώρο του κοιμητηριακού ναού του Αγίου Αθανασίου στο χωριό, αλλά και εντοιχισμένα πάνω στον Ναό, καθώς επίσης και επιτύμβιες στήλες στην ελληνική γλώσσα που αναφέρονται σε ρωμαϊκές οικογένειες.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό της περιοχής που παραπέμπει στο ρωμαϊκό τοπωνύμιο Furka είναι η σημερινή σωζόμενη ακόμη ονομασία Σκάλα Φούρκας που υποδηλώνει τον παράκτιο οικισμό.

Σκάλα είναι ρωμαϊκή λέξη (scala) και σημαίνει πακτωμένη κατασκευή που τοποθετείται για να εξυπηρετεί έναν ανθρώπινο σκοπό.

Επικράτησε να αφορά τον προβλήτα ενός λιμανιού.

Προφανώς λοιπόν και υπήρχε σημαντικός προβλήτας στην περιοχή από την κλασσική εποχή (εργαστήρια Μένδης) που συνέχισε να λειτουργεί αδιάλειπτα, για να διατηρηθεί μέχρι σήμερα η ονομασία ΣΚΑΛΑ ΦΟΥΡΚΑΣ.

Οι πηγές αναφέρουν ότι αργότερα (9ος-10ος αιώνας) ο σημερινός παράκτιος οικισμός, υπήρξε Μετόχι της Μονής Περιστερών, δηλαδή της Μονής του Αγίου Ανδρέα που ίδρυσε ο Αγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, (στο σημερινό χωριό Περιστερά Θεσσαλονίκης, ένα χωριό όπου εύρισκαν καταφύγιο από τους διώκτες εθνικούς Ρωμαίους οι εκχριστιανισμένοι Ρωμαίοι της Θεσσαλονίκης) ο οποίος και αγόρασε όλη αυτή την έκταση ως κλασματική, δηλαδή ως χέρσα.

Αργότερα πωλήθηκε το μετόχι στη Μονή Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους.

Η τοπογραφία της σημερινής μεσόγειας Φούρκας, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες, αποτέλεσε εν τέλει το τέλειο καταφύγιο των ανθρώπων από τη μανία των πειρατών αργότερα.

Αλλά και οι πειρατές εύρισκαν καταφύγιο μέσα στα Καυδιανά Στενά της Φούρκας.

Γι αυτούς τους πειρατές όμως θα μιλήσουμε άλλη φορά.

Ελπίζω να βοηθήσει περαιτέρω η εναλία αρχαιολογική επιστήμη σε αυτό. ΦΩΤΟ: Credit στον φωτογράφο Βαγγέλη Αμεράνη για τις υπέροχες φωτο. Χρήστος Λιτσερίνος

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους