Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΚΑΛΗΜΕΡΑ !!! Ανάμεσα σε φυσικό τοπίο με δένδρα και άνθη προβάλλεται νεαρή ανδρική μορφή κατά μέτωπο.

Φορεί κοντό ζωστό χιτώνα, άνθινο στεφάνι στο κεφάλι και κρατεί στα χέρια ύφασμα με ποικίλα λουλούδια, χαρακτηριστικό του μήνα Μαΐου.

Δεξιά παριστάνεται σε γκριζογραφία το ζώδιο αυτού του μήνα, οι Δίδυμοι.

Φόντο χρυσό. Τυπικό Αγίου Ευγένιου Τραπεζούντας κώδικας 1199 μονής Βατοπεδίου ΕΝΑ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΤΟΥ 1346 ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑ Μικρογραφία από Τυπικό. 1349. Άγιο Όρος, Μονή Βατοπεδίου. https://youtu.be/EHzTzuwhaLE Πέρασαν εκατό τριάντα περίπου χρόνια από τότε που ο Josef Strzygowski ασχολήθηκε, σε δύο θεμελιώδεις εργασίες του, με παραστάσεις των δώδεκα μηνών του έτους στη Βυζαντινή Τέχνη.

Είναι ο πρώτος που δημοσίευσε τις προσωποποιήσεις των δώδεκα μηνών του έτους του Κώδικα Βατοπεδίου 1199.

Το χειρόγραφο προέρχεται από την Τραπεζούντα και γράφτηκε το 1346.

Πρόκειται για ένα Τυπικό εκκλησιαστικής ακολουθίας που ρυθμίζει την λειτουργία για ολόκληρο το εκκλησιαστικό έτος, από το μήνα Σεπτέμβριο μέχρι το μήνα Αύγουστο.

Σύμφωνα με τον κολοφώνα του κώδικα: «Του δούλου δέησις του Θ υ Προκοπίου.

Το παρόν βιβλίον γέγονεν εκ πάσης συνδρομής και εξόδου του κυ(ρίου] προκοπίου του Χαντζάμη· και αφιερώθη εις την ευαγή μοvήν του αγ μεγαλομάρτυρος Ευγενίου του θαυματουργ · ψυχικής ένεκεν σ ρίας αυτού, ένθεν και οφείλει έχειν παρά των εν αυτή ενασκουμένων μοναχών, διηνεκές τό μνημόσυνον· εγράφη δε δια του αργυρού Ιω · τελειωθέν κατά μήνα Φεβρ της ιδ΄ ίνδ. του ,ςωνδ' έτους(= 1346).» Εκτός από την ολοσέλιδη εικόνα του συγγραφέα, Ιωάννη Αργυρού, στην αρχή του χειρογράφου και μία ολοσέλιδη εικόνα του κτήτορα, Προκοπίου Χαντζάμη, στο τέλος του κειμένου, εμπεριέχει και δώδεκα μικρογραφίες μέσα στο κείμενο, μία για κάθε μήνα, που προηγείται των λειτουργικών διατάξεων του σχείτικού μήνα.

Παριστάνουν τους Μήνες και το Ζωδιακό Κύκλο.

Πρόκειται για χειρόγραφο μοναδικό, που προφανώς δεν έχει ούτε προηγούμενο ούτε και μιμητές.

Η έκδοση του μοναδικού αυτού βιβλίου οφείλεται σε μία σειρά από ιστορικά γεγονότα.

Η ιδιαιτερότητα του χειρογράφου από άποψη μορφής έγκειται στο εξής: Η σχέση του κειμένου με τις σχετικές μικρογραφίες δεν είναι εμφανής με την πρώτη ματιά.

Μιά αχνή χαλαρότατη σύνδεση διακρίνεται μόλις και μετά βίας.

Μεταφέροντας τα λόγια του Καθηγητή Belting θα μπορούσαμε και εδώ να μιλήσουμε για "ad hoc διακόσμηση" κειμένου, που στηρίχθηκε σε ατομικές-προσωπικές επιθυμίες του κτήτορα.

Είναι όμως πράγματι έτσι; Δεν υπήρξε κατά την επιλογή των μικρογραφιών που διακοσμούν το κείμενο άλλο κριτήριο, πέρα από την επιθυμία του εντολέα να δωρίσει χειρόγραφο κατά το δυνατό πλούσια διακοσμημένο; Η εργασία ερευνά τους λόγους που συνέβαλαν ώστε ένα θρησκευτικό, προορισμένο για λειτουργικές ανάγκες κείμενο, να διακοσμηθεί με παραστάσεις από την κοσμική ζωή, σχετικές με τις χαρακτηριστικές εργασίες κάθε μήνα και ακόμη με τις ειδωλολατρικές παραστάσεις του ζωδιακού κύκλου.

Σημαντικό ρόλο φαίνεται να έπαιξε το γεγονός ότι ο καλλιτέχνης μπορούσε να χρησιμοποιήσει προγενέστερα πρότυπα, τα οποία προφανώς του ήταν άμεσα προσιτά, στο εργαστήρι του στην Τραπεζούντα.

Είναι γνωστό ότι η Μονή του Αγίου Ευγενίου, για την οποία προοριζόταν το χειρόγραφο, διέθετε δικό της Σκριπτόριο.

Επίσης γνωρίζουμε ότι τον 14ο αιώνα γινόταν στην Τραπεζούντα συστηματικές έρευνες, σχετικές με την Αστρονομία.

Πιθανά λοιπόν πρότυπα για τ ι ς μικρογραφίες υπήρξαν οι αρχαίες πραγματείες για την Αστρονομία καθώς και μία σειρά μεσοβυζαντινών θρησκευτικών χειρογράφων, που κατείχε η Μονή σε δικά της αντίτυπα, ή τουλάχιστον ήταν γνωστά στον καλλιτέχνη.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους