Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Γιατί επαναστάτησαν οι Έλληνες; «Οι Έλληνες, αν και υπόδουλοι στον Σουλτάνο, διαθέτουν τα μεγαλύτερα, καλύτερα κατασκευασμένα αλλά και καλά εξοπλισμένα εμπορικά πλοία που πλέουν στη Μεσόγειο.

Από την έναρξη της Γαλλικής Επανάστασης, ο αριθμός τους έχει διπλασιαστεί.

Τα τρία στα τέσσερα από τα πλοία τους τα κατασκευάζουν οι ίδιοι, ενώ τα υπόλοιπα τα ναυπηγούν ή τα αγοράζουν από τη Νάπολη, τη Γένοβα, τη Βενετία και αλλού.

Η οξυδέρκεια, η νοημοσύνη, η ατρόμητη διάθεση και το επιχειρηματικό πνεύμα των Ελλήνων είναι παροιμιώδη· η επιδεξιότητά τους στις εμπορικές συναλλαγές δεν ξεπερνιέται ούτε από τους Κινέζους.

Το 1804, εννιακόσια ελληνικά πλοία φόρτωσαν σιτηρά από το Αρχιπέλαγος και τον Εύξεινο Πόντο και τα μετέφεραν στην Ισπανία και την Πορτογαλία· και καθώς επέστρεφαν με πολύ λίγο φορτίο από εκεί, υπολογίζεται ότι μόνο από την Ισπανία έφεραν πίσω, εκείνη μόνο τη χρονιά, τεσσεράμισι εκατομμύρια δολάρια.

Είναι απολύτως τεκμηριωμένο ότι, σε διάστημα τριών μηνών, μετέφεραν μόνο από το λιμάνι της Μάλαγα, ως πληρωμή για τα σιτηρά που μετέφεραν, το ποσό ενός εκατομμυρίου δολαρίων.

Τίποτα δεν χαρακτηρίζει καλύτερα τη δραστηριότητα και την επιμονή των Ελλήνων από τη σταθερότητα με την οποία αντιστέκονται και ξεπερνούν την καταπίεση, την οικονομική αφαίμαξη και τα βάσανα στα οποία υποβάλλονται υπό την τουρκική κυριαρχία. Η Πύλη δίκαια τους υποψιάζεται και τους παρακολουθεί στενά, καθώς καταπιέζονται άθλια και με μεγάλη σκληρότητα.

Οι βαριοί δασμοί και τα τέλη που τους επιβάλλονται από τους αξιωματούχους της τουρκικής κυβέρνησης έχουν αναμφίβολα εμποδίσει και αποτρέψει πολλούς από το εμπόριο· αλλά η πρόοδος που έχουν σημειώσει είναι η καλύτερη απόδειξη ότι, ακόμη και υπό την υποτέλεια στην οποία βρίσκονται, είναι ένας σπουδαίος λαός και αποτελούν έτοιμο υλικό για να γίνουν ένα μεγάλο έθνος.» Το κείμενο αυτό το έγραψε ένας 46χρονος φιλελεύθερος Αμερικανός διανοούμενος το 1806.

Βασίζει την ανάλυσή του στα στοιχεία που βρήκε στο έργο του Γάλλου διπλωμάτη Félix de Beaujour, “Tableau du commerce de la Grèce, formé d'après une année moyenne, depuis 1787 jusqu’en 1797” (1800). Ο de Beaujour βρέθηκε στα 29 του χρόνια (το 1794), γενικός πρόξενος της επαναστατικής Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη.

Έμεινε εκεί σχεδόν 4 χρόνια και με τις πληροφορίες που συστηματικά συγκέντρωσε, έγραψε το περίφημο έργο του.

Tο βιβλίο αυτό είναι θησαυρός και πρέπει να διαβαστεί στο σύνολό του – και βέβαια να διασταυρωθούν οι πληροφορίες του με άλλα στοιχεία – όπως έκανε, πρώτος νομίζω, ο Ν. Σβορώνος στη διατριβή του (θυμίζω ότι ο Σβορώνος ξεκίνησε την έρευνα με την αλληλογραφία των Γάλλων προξένων στη Θεσσαλονίκη και την Καβάλα, από το 1686 έως το 1792). Μια από αυτές τις πληροφορίες που μας δίνει ο de Beaujour είναι αυτή που βλέπετε στον πρώτο πίνακα.

Δεν χρειάζεται να γνωρίζετε γαλλικά για να καταλάβετε τι βλέπετε.

Είναι, ας πούμε, το εντυπωσιακά θετικό) εμπορικό ισοζύγιο συναλλαγών των Ελλήνων το 1797.

Συγκεκριμένα ο πίνακας αυτός βρίσκεται σε κείμενο που γράφει ο de Beaujour από τη Θεσσαλονίκη στις 18 Φεβρουαρίου 1798.

Ο de Beaujour ξεκινά τον πρώτο τόμο του έργου του με την εξής φράση: “Salonique est le siége du commerce grec”. Πάλι δεν χρειάζεται να ξέρετε γαλλικά για να καταλάβετε το νόημα.

Αλλά αυτά είναι γνωστά – σε σχετικά λίγους, αλλά γνωστά.

Ο άλλος πίνακας, με τα εμπορικά πλοία στη Μεσόγειο δεν είναι γνωστός – αν δεν κάνω λάθος.

Και αυτός ο πίνακας βασίζεται, κατά πάσα πιθανότητα, σε στοιχεία του de Beaujour αλλά παρουσιάζει λίγο μεταγενέστερα, του 1804.

Πρόκειται για τη χρυσή εποχή για το ελληνικό νόμιμο και παράνομο εμπόριο.

Εκείνη την εποχή ο 40χρονος πλέον Γάλλος διπλωμάτης είχε διοριστεί γενικός πρόξενος στην Ουάσιγκτον και έδωσε τις πληροφορίες αυτές στον φίλο του Αμερικανό δημοσιογράφο William Duane.

Και αυτός ο πίνακας είναι εντυπωσιακός και δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

Το κείμενο που διαβάσατε στην αρχή το έχει γράψει ο ίδιος ο Duane βασισμένος στο βιβλίο αλλά και στα επιπλέον στοιχεία που του έδωσε ο de Beaujour, τις συνομιλίες τους αλλά και τις πολιτικές του αντιλήψεις (ο Duane ως radical republican υποστήριζε τη Γαλλική Επανάσταση και απεχθανόταν τους Βρετανούς). Ο στόχος των Duane και de Beaujour ήταν καθαρόαιμα πολιτικός: να εμπλέξουν τους Έλληνες στην ευρωπαϊκή σύγκρουση ως συμμάχους των Γάλλων.

Αφού θυμίσω ότι το άρθρο γράφεται το 1806 να σας ενημερώσω και για κάτι που δεν γνωρίζεται: το 1806-1807, Γάλλοι και Βρετανοί καταστρώνουν σχέδια για την κατάκτηση των Ιονίων Νήσων (από τους Ρώσους) και του Μοριά (από τους Οθωμανούς). Αν δεν κατανοήσουμε καλά τι έγινε το 1806-7, δεν θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τι έγινε το 1825-1827 στην ίδια περιοχή με τους ίδιους ανταγωνιστές στους οποίους προστέθηκε άλλος ένας: οι κάτοικοι αυτών των περιοχών.

Να περιμένετε τις επόμενες ημέρες ένα φοβερά εντυπωσιακό τεκμήριο που ανακάλυψα φέτος στα βρετανικά αρχεία.

Όσο για τον de Beaujour: δεν έχει γράψει μόνο αυτό το βιβλίο.

Έχει γράψει άλλα τρία σπουδαία βιβλία (για την Οθωμανική Αυτοκρατορία, για τις Η.Π.Α. και ένα βιβλίο, ας πούμε, πολιτειολογίας). Μετά την Παλινόρθωση έγινε αρκετά συντηρητικός, βρέθηκε στο περιβάλλον των Doctrinaires.

Πέθανε το 1836. Ελπίζω να βρω την ευκαιρία να δω τις αναφορές του στα γαλλικά εθνικά αρχεία.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους