Ύστερα από τη μελέτη νέων στοιχείων που βρήκα στο αρχείο του πρώτου ξαδέλφου της μητέρας μου, Παρμενίωνα Παπαθανασίου, χάρι στην κόρη του και δεύτερη ξαδέλφη μου Matilda Papathanasiou, για πρώτη φορά...

Πλήρες Κείμενο:

Ύστερα από τη μελέτη νέων στοιχείων που βρήκα στο αρχείο του πρώτου ξαδέλφου της μητέρας μου, Παρμενίωνα Παπαθανασίου, χάρι στην κόρη του και δεύτερη ξαδέλφη μου Matilda Papathanasiou, για πρώτη φορά μπόρεσα να τεκμηριώσω, με σχετικά καλή ιστορική ακρίβεια, πότε αρχίζει η παρουσία της οικογένειας στη Θεσσαλονίκη.

Ο, εκ Σκιάθου, πατέρας του εκ μητρός προπάππου μου, Λεωνίδας Ευαγγελίδης, εγκατέστησε την οικογένειά του στη Θεσσαλονίκη περίπου το 1850.

Η γυναίκα του, Ελένη Ταβαντζή, ήταν από το Τσεπέλοβο Ζαγορίου.

Ο γιος του και προπάππος μου, Αθανάσιος Ευαγγελίδης, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1859.

Η, εκ Κωνσταντινουπόλεως, μητέρα της εκ μητρός προγιαγιάς μου, Χαρίκλεια Αφεντούλη και η κόρη της και προγιαγιά μου, Όλγα, εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη το 1888 ή το 1889.

Ο λόγος ήταν ο κεραυνοβόλος έρωτας του Αθανάσιου για την Όλγα, στο καράβι που ξεκίνησε από την Πόλη και σταμάτησε στην Τήνο με προορισμό τη Σκιάθο.

Η, πρόσφατα, χήρα Χαρίκλεια ακολούθησε την κόρη της που παντρεύτηκε τον Αθανάσιο.

Ίσως η προστασία ενός νέου αλλά καλοστεκούμενου οικονομικά και κοινωνικά άνδρα έπαιξε ρόλο.

Όπως περιγράφει γλαφυρά ο Παρμενίων "Η Όλγα ΑΦΕΝΤΟΥΛΗ (δηλαδή η γιαγιά εκ μητρός) επήγαινε ακτοπλοϊκώς μαζύ με τη μητέρα της στην ΤΗΝΟ, από την Κωνσταντινούπολι (κατάγονταν από τα νησιά «Πρίγκηπος» όπως μου έλεγε με υπερηφάνεια). Το ταξείδι γινόταν για προσκύνημα στην Παναγία αλλά και για αναψυχή λόγω προσφάτου πένθους από το θάνατο του πατέρα της που της «εκόστισε πολύ». Στο καράβι συναντήθηκε με τον ΑΘΑΝ. Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗ ο οποίος πήγαινε για τη Σκιάθο και την ερωτεύτηκε αμέσως, τόσο δε πολύ που δεν την άφησε να γυρίσει πίσω στην Κωνσταντινούπολι αλλά κατά την επιστροφή τους από την Τήνο μαζύ με τη μητέρα της, την πήρε στη Θεσσαλονίκη όπου και παντρεύτηκαν αμέσως." Ο Παρμενίων καταγράφει από τις αναμνήσεις της μητέρας του, Ματθίλδης Ευαγγελίδη, τρία άγνωστα σε μένα ανεκδοτολογικά περιστατικά, που αποκαλύπτουν ότι η θεσσαλονικιά οικογένεια Ευαγγελίδη είχε ισχυρό εθνικό φρόνημα.

Τα μεταφέρω εδώ με την ορθογραφία του συντάκτη. "Το 1897, λόγω του Ελληνοτουρκικού πολέμου, ο ΑΘΑΝ. Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ, επειδή ήταν Έλλην υπήκοος και όχι «ραγιάς» εξεδιώχθη από την Θεσσαλονίκη και κατέβηκε στην Αθήνα ως πρόσφυγας (τότε η Θεσσαλονίκη ήταν ακόμη υπό τον τουρκικό ζυγό) όπου και παρέμεινε πολύ καιρό σε γειτονιά κοντά στο Μεταξουργείο, με τη γυναίκα του και τα τρία πρώτα παιδιά του.

Είχε δεχθεί πολλές πιέσεις για να εγκαταλείψει την Ελληνική υπηκοότητα, πράγμα που θα τον διευκόλυνε στην σταθερώτερη διαμονή του στην Τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη αλλά δεν το δέχθηκε ποτέ, διότι το θεωρούσε υποτιμητικό και αντιπατριωτικό.

Προ του πολέμου του 1897 είχε και πάλι εκδιωχθεί από την Θεσσαλονίκη στην Ελεύθερη πατρίδα, λόγω αναμίξεώς του σε εθνικά ζητήματα.

Ανεμίχθη επίσης και στον Μακεδονικό Αγώνα πολύ ενεργώς, μετά την οριστική επιστροφή του στην Θεσσαλονίκη από την «προφυγιά» της Αθήνας.

Στο κτήμα του, δηλαδή στο γνωστό «τσιφλίκι», που ήταν και κοντά στην θάλασσα, αποθήκευαν όπλα που μεταφέρονταν από την Νότια Ελλάδα για τους Μακεδονομάχους αντάρτες.

Η αποθήκευσις για λόγους ασφαλείας και παραπλανήσεως, γίνονταν από εμπίστους εργάτες – μεταξύ των οποίων διεσώθη μόνο το μικρό όνομα του «πιστού και εργατικού Δανιήλ», – κάτω από τους μεγάλους σωρούς κοπριάς που μάζευαν τότε ως λίπασμα των καλλιεργουμένων λαχανικών (τα σημερινά χημικά λιπάσματα δεν υπήρχαν βέβαια). Σε κάποια ξαφνική και μετά από προδοσία, επιδρομή της Τουρκικής αστυνομίας (Τζαντερμάδες λέγανε τότε τους Τούρκους χωροφύλακες) κατάφεραν την τελευταία στιγμή κι’ αφού καθυστέρησαν τους Τούρκους με διάφορες «περιποιήσεις» «κεράσματα» κλπ να βγάλουν τα αποθηκευμένα όπλα από το υπόγειο μικρού σπιτιού του κτήματος που τα είχαν φέρει μόλις την προηγούμενη μέρα και δεν τα είχανε βάλει ακόμη κάτω από την κοπριά, λόγω έκτακτης ασθένειας του «πιστού Δανιήλ» και να τα καλύψουν πάλι με κοπριά.

Έτσι οι Τούρκοι χωροφύλακες δεν βρήκαν τίποτε.

Εντούτοις επειδή ακριβώς δεν βρήκαν τίποτε κι’ επειδή οι προδότες επέμεναν στην πληροφορία τους, έκαψαν από εκδίκηση, το μεγαλύτερο σπίτι του κτήματος, το οποίο επειδή εδέσποζε και σε μεγάλη περιοχή το έλεγε ο κόσμος «ο Πύργος του Ευαγγελίδη» χωρίς βέβαια να μοιάζει με πύργο αλλά απλώς ήταν το πιο ψηλό σε μεγάλη περιοχή.

Την άλλη μέρα βέβαια της φωτιάς του «πύργου» τα κρυμμένα όπλα διωχετεύτηκαν με μουλάρια και κάρρα στους Μακεδονομάχους των Γιαννιτσών και στο Κιλκίς.

Την ιστορία αυτή της καταστροφής του «πύργου» και του Μακεδονικού αγώνος την άκουσα πολλές φορές ο ίδιος να τη διηγούνται με μεγάλη περηφάνια και πολλές λεπτομέρειες ο παππούς και η γιαγιά μας από τη μητέρα μας αλλά και από άλλα μέλη της οικογενείας Ευαγγελίδη.

Νομίζω ότι πρέπει να παραμείνει διότι ουσιαστικά αποτελεί ένα άγνωστο μέρος του Μακεδονικού Αγώνος.

Επίσης κατά την είσοδο των Ελληνικών Στρατευμάτων στην Θεσσαλονίκη (Οκτώβριος 1912) ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ με το μεγάλο του γιο ΛΕΩΝΙΔΑ, πήγαν και υποδέχθηκαν πρώτοι τους στρατιώτες μας στα κτήματά τους που ήταν πάνω στο δρόμο του στρατού μας.

Αφού τους πρόσφεραν διάφορα τρόφιμα, ποτά, λουλούδια κ.α. τους οδήγησαν μετά από ασφαλέστερους και ταχύτερους δρόμους (τότε η ταχύτητα είχε μεγάλη σημασία διότι παράλληλα έρχονταν και οι Βούλγαροι για να καταλάβουν την Θεσσαλονίκη) μέχρι το κέντρο της πόλεως δείχνοντάς τους τα διάφορα μεγάλα διοικητικά κτίρια, στρατώνες, εργοστάσια κλπ τα οποία και κατέλαβον αμέσως.

Και αυτήν την ιστορία άκουσα πολλές φορές να την διηγούνται οι ίδιοι οι πρωταγωνισταί αλλά και άλλα μέλη της οικογένειας."

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους