Ο Aristides Hatzis, καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο ΕΚΠΑ, γράφει σήμερα στην Καθημερινή για το καταγεγραμμένο έλλειμμα εμπιστοσύνης των Ελλήνων προς τη Δικαιοσύνη, με αφορμή την...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

---- " το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ελληνική Δικαιοσύνη είναι ένα έλλειμμα πειθούς που αρχίζει να λαμβάνει θεσμικές διαστάσεις, καθώς στην περίπτωση αυτή διαπιστώνομε μια ρήξη με τη συνήθη εγγυητική λειτουργία της Εισαγγελίας: Σε περιπτώσεις αμφιβολίας, η πρακτική τείνει προς τη διερεύνηση και όχι προς την οριστική παύση.

Όταν συμβαίνει το αντίθετο, το βάρος της ευθύνης για πλήρη και πειστική αιτιολόγηση αυξάνεται.

Η μη διερεύνηση απαιτεί ισχυρότερη αιτιολόγηση από τη διερεύνηση, ενώ η ασθενέστερη αιτιολόγηση θα κριθεί με αυστηρότητα."

---- Ποια είναι όμως η αντίδραση των υποστηρικτών του εισαγγελικού πορίσματος στην κριτική; Ως επί το πλείστον, ένας συνδυασμός των παρακάτω ψευδοεπιχειρημάτων: 1. "Δεν δικαιούσαι δια να ομιλείς, γιατί δεν είσαι νομικός". Λογικοφανές μεν, γιατί οι κανόνες του Δικαίου δεν είναι ούτε προφανείς, ούτε γνωστοί σε όλους.

Αλλά λάθος στη βάση του, πρώτον γιατί η σωστή απονομή της Δικαιοσύνης αφορά όλους τους πολίτες (κι επομένως οφείλουν να έχουν άποψη), και δεύτερον γιατί η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη Δικαιοσύνη χτίζεται μέσα από τις ουσιαστικές απαντήσεις στην κριτική.

Η ευθύνη των νομικών δεν είναι να κλείσουν βιαστικά τη συζήτηση με ένα "δεν ξέρεις εσύ", αλλά να την ενθαρρύνουν, δίνοντας πειστικές απαντήσεις επί της ουσίας των συγκεκριμένων περιστατικών της υπόθεσης, ώστε να αυξήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στο θεσμό. 2. "Δεν δικαιούσαι δια να ομιλείς, γιατί είσαι προκατειλημμένος κατά της κυβέρνησης". Καταρχάς αυτό το ψευδοεπιχείρημα γυρνάει πολύ εύκολα μπούμερανγκ ("εσύ στηρίζεις την απόφαση γιατί είσαι υπέρ της κυβέρνησης"), αλλά πρόκειται έτσι κι αλλιώς για κλασική λογική πλάνη, όπου αποφεύγεται η απάντηση επί της ουσίας, κι αντ' αυτής γίνεται δίκη προθέσεων.

Στην πραγματικότητα, ακόμα κι αν κάποιος έχει ταπεινά ή και κακόβουλα κίνητρα, μπορεί να λέει κάτι λογικά σωστό -όπως και κάποιος που έχει ευγενή κίνητρα μπορεί να λέει κάτι που αποδεικνύεται τελικά λάθος. 3. "Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου γνωρίζει καλύτερα / Ποιοι είμαστε εμείς να τον κρίνουμε / Δεν πρέπει να αμφισβητούμε τη Δικαιοσύνη". Τα πρώτα δύο είναι άλλη γνωστή λογική πλάνη, η "επίκληση στην αυθεντία". Κάποιος που γνωρίζει πολλά ή είναι καταξιωμένος σε έναν τομέα δεν είναι αλάνθαστος, έστω κι αν έχει πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να κρίνει σωστά από έναν που έχει λιγότερες σχετικές γνώσεις.

Όλες οι επιστήμες (και η Νομική βεβαίως, με την ευρύτερη έννοια της "επιστήμης") βασίζονται στην ανταλλαγή δεδομένων και λογικών επιχειρημάτων, όχι στο "Έτσι είπε ο Χ". Και βέβαια το "δεν πρέπει να κρίνουμε τη Δικαιοσύνη" είναι λάθος επί της αρχής, για τους λόγους που εξηγήσαμε παραπάνω.

Έχω δει βεβαίως και επιχειρήματα που αγγίζουν λίγο περισσότερο την ουσία, με βασικότερο το ότι για να γίνει η ανάσυρση του φακέλου απαιτούνται νέα πραγματικά δεδομένα για την υπόθεση, κι ότι δεν αρκεί η ανάδειξη πιθανών σφαλμάτων στην αρχική απόφαση του εισαγγελέα που την έβαλε στο αρχείο (απολύτως σωστό, και υπάρχουν σοβαροί λόγοι που ισχύει αυτός ο κανόνας). Ο ίδιος ο εισαγγελέας Τζαβέλλας όμως, αναγνωρίζει στο πόρισμά του ότι κάποια στοιχεία του Πρωτοδικείου (όχι όλα) είναι νέα.

Το ερώτημα επομένως μετατίθεται στο αν ορθώς έκρινε ότι τα νέα δεδομένα δεν είναι αρκετά ώστε να δικαιολογήσουν νέα έρευνα.

Σε τουλάχιστον 4 περιστατικά που έχω βρει το χρόνο να ψάξω λίγο παραπάνω, η αιτιολόγηση του εισαγγελέα είναι από ασθενής έως παράλογη: - Στην περίπτωση του περιβόητου "κρεοπώλη", αποδείχτηκε (μέσω στοιχείων που προσκόμισε η Εθνική Τράπεζα στην υπόθεση του Πρωτοδικείου) ότι είχε παραλάβει ο ίδιος την κάρτα με την οποία έγιναν οι πληρωμές για τα μηνύματα του Predator, επομένως ήταν ψευδή τα στοιχεία που είχε καταθέσει στην πρώτη φάση της έρευνας.

Ο εισαγγελέας απαντάει με την κυκλική λογική πως δεν έχει νόημα να γίνει νέα έρευνα, γιατί δεν μπορεί να βρεθεί ο πραγματικός κάτοχος της κάρτας.

Πώς θα βρεθεί όμως αν δε γίνει έρευνα; - Στο ζήτημα της πιθανής κατασκοπείας εις βάρος ενός μεγάλου αριθμού υψηλόβαθμων αξιωματούχων (υπουργών, στρατιωτικών κλπ), ο εισαγγελέας λέει ότι αφού στη λίστα περιλαμβάνονται και κάποιοι πολίτες που δεν είχαν πρόσβαση σε κρατικά μυστικά (Λαζόπουλος, Φουρθιώτης), δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι η παρακολούθηση των υπολοίπων έγινε για λόγους κατασκοπείας.

Η ίδια κυκλική λογική, "δεν μου το απέδειξες, άρα δεν θα ερευνήσω αν ισχύει". Μα πώς θα αποδειχθεί κάτι αν δεν διερευνηθεί; Ενδείξεις χρειαζόμαστε σε αυτή τη φάση, όχι αποδείξεις! - Στην περίπτωση των email του Σπίρτζη, ο εισαγγελέας καμώνεται τον πληροφορικάριο και μας λέει ότι "είναι γνωστό" πως όταν ένα email σβήνεται στο κινητό, δε σβήνεται αυτομάτως κι από το PC του χρήστη.

Στην πραγματικότητα, το στάνταρ πρωτόκολλο επικοινωνίας email που χρησιμοποιεί η συντριπτική πλειοψηφία σήμερα είναι το IMAP, όπου όλες οι συσκευές συγχρονίζονται.

Αυτό που περιγράφει ο εισαγγελέας ίσχυε στο πρωτόκολλο POP3, το οποίο ελάχιστοι χρησιμοποιούν ακόμα.

Δεν φαντάζομαι να πιστεύει κανείς ότι ο εισαγγελέας έψαξε τις τεχνικές ρυθμίσεις του κινητού του κυρίου Σπίρτζη πριν γράψει το πόρισμα -ο ίδιος πάντως δε λέει κάτι τέτοιο. - Για τη συνέχιση της λειτουργίας της Intellexa πέραν του 2022, υπάρχει νέα κατάθεση από τον υπάλληλο της Intellexa, Π.Κ. Για τον εισαγγελέα Τζαβέλλα αυτό δεν είναι αρκετό, ζητάει κι άλλα στοιχεία -τα οποία όμως δεν είναι διατεθειμένος να ψάξει ο ίδιος, αφού δεν έκανε καμία σχετική ενέργεια πριν βγάλει το πόρισμα.

Θα κλείσω με άλλο ένα απόσπασμα από το άρθρο του κ. Χατζή με το οποίο ξεκίνησα: "Αποφάσεις με αδύναμη αιτιολόγηση δεν μπορούν να πείσουν έναν καλόπιστο παρατηρητή, ιδίως αν είναι και νομικός με κάποια πείρα. Υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, που δεν απαιτείται, αλλά κερδίζεται."

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους