Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο Πάν και οι Κένταυροι ως αρχέγονες μορφές του συλλογικού ασυνειδήτου των αρχαίων Ελλήνων. (Σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης). 🇬🇧 God Pan and the Centaurs as Archetypal Forms of the Collective Unconscious of the Ancient Greeks.

Text in English as a comment.

Για να ερμηνεύσουμε τις μυθικές μορφές, θα πρέπει να καταδυθούμε, αφενός, στο αρχετυπικό συλλογικό ασυνείδητο και, αφετέρου, να ρίξουμε μια φευγαλέα ανθρωπολογική ματιά στη διαδρομή της ανθρώπινης εξέλιξης.

Θα πρέπει να πάμε πίσω στη βρεφική ηλικία της ανθρωπότητας, όταν ο άνθρωπος δεν σκεπτόταν και δεν δημιουργούσε τέχνη μέσω του λόγου, αλλά μέσω εικόνων.

Όπως εκείνες που βρίσκουμε στα σπήλαια, με παραστάσεις κυνηγιού ή μικρών και μεγάλων παλαμών των μελών της φυλής.

Αποτυπώματα δήλωσης ύπαρξης, συνέχειας και τέχνης.

Είναι μια εποχή κατά την οποία ο λόγος δεν έχει ακόμη αποκτήσει τη σαφήνεια και τη δομή του.

Τότε που η ψυχή ερμηνεύει το άγνωστο μέσω παραστάσεων, σχημάτων και συμβόλων.

Γι’ αυτό η μυθολογία αποτελεί έναν πρωταρχικό τρόπο γνώσης, μια πρώτη γλώσσα κατανόησης απέναντι στο μυστήριο του κόσμου.

Μέσα σε αυτό το πρωτογενές πεδίο της αντίληψης μπορεί να κατανοηθεί η γένεση του Πανός.

Πριν ακόμη αναπτυχθεί η κτηνοτροφία, όταν κάποιος είδε για πρώτη φορά έναν άνθρωπο να βαδίζει πλάι σε έναν τράγο, η εικόνα αυτή ήταν βαθιά ανοίκεια και σχεδόν αφύσικη για έναν νομάδα τροφοσυλλέκτη και κυνηγό.

Το πλάσμα που φαινόταν να ενώνει το ανθρώπινο σώμα με τη μορφή του τράγου δεν μπορούσε να εξηγηθεί με τον ορθό λόγο.

Έτσι, στη φαντασία του αρχαϊκού ανθρώπου γεννήθηκε ο Πάν, ως υβριδική μορφή που συμπύκνωνε το οικείο και το ακατανόητο, το ανθρώπινο και το ζωικό, το πολιτισμένο και το άγριο. Ο Πάν έγινε έτσι σύμβολο της αδιάρρηκτης σχέσης του ανθρώπου με τη φύση, της ορμής, της γονιμότητας, της μουσικής του δάσους και της αινιγματικής ζωτικότητας των ορέων.

Δεν είναι μόνο θεός της υπαίθρου, αλλά μορφή οριακή, εκεί όπου η ανθρώπινη συνείδηση συναντά τις ακατέργαστες δυνάμεις της ζωής.

Παρόμοια λειτουργεί και η μορφή του Κενταύρου.

Όταν ο αρχαϊκός άνθρωπος αντίκρισε για πρώτη φορά έναν άνθρωπο επάνω σε άλογο, η εικόνα αυτή ένωσε δύο όντα σε μία ενιαία μορφή.

Η ταχύτητα, η ισχύς και η σχεδόν υπεράνθρωπη κίνηση γέννησαν στον νου του μια νέα ύπαρξη, τον Κένταυρο.

Πρόκειται όχι μόνο για μυθικό πλάσμα, αλλά και για συμβολικό αποτύπωμα μιας πολιτισμικής μετάβασης. Ο Κένταυρος μαρτυρεί τη στιγμή κατά την οποία ο άνθρωπος συνδέθηκε με το άλογο, δηλαδή με μια δύναμη που αύξησε τις δυνατότητές του και ταυτόχρονα μεταμόρφωσε τον τρόπο ζωής, την κίνηση, την πολεμική τέχνη και την κοινωνική οργάνωση.

Από ανθρωπολογική άποψη, τέτοιες μορφές γεννιούνται στις μεταβατικές εκείνες φάσεις όπου ο άνθρωπος περνά από την άμεση εμπειρία στην ερμηνεία της εμπειρίας.

Από κοινωνιολογική άποψη, ο μύθος συγκρατεί στη συλλογική μνήμη κρίσιμες αλλαγές, όπως τη μετάβαση από το κυνήγι και τη συλλογή προς την κτηνοτροφία, την εξημέρωση των ζώων και την ανασύνταξη των σχέσεων ανάμεσα στον άνθρωπο και το φυσικό του περιβάλλον.

Ό,τι για τη νεότερη σκέψη φαίνεται τεχνική ή πρακτική εξέλιξη, για την αρχαϊκή συνείδηση μεταμορφωνόταν σε ιερό σημάδι.

Έτσι, ο Πάν και οι Κένταυροι δεν είναι μόνο μυθικά όντα.

Είναι συμβολικές μορφές της ανθρώπινης ιστορίας, όπως αυτή καταγράφηκε πρώτα στην εικόνα και έπειτα στον λόγο.

Ο πρώτος δηλώνει τη συγγένεια του ανθρώπου με το άγριο και το φυσικό.

Ο δεύτερος εκφράζει τη συνένωση του ανθρώπου με τη ζωική δύναμη και την ιππική κίνηση.

Και οι δύο μαζί φανερώνουν ότι ο μύθος δεν γεννήθηκε από άγνοια, αλλά από βαθιά παρατηρητικότητα και υπαρξιακή ανάγκη.

Ο άνθρωπος, πριν μάθει να εξηγεί, έμαθε να αναγνωρίζει συμβολικά.

Έτσι η μυθολογία γίνεται μνήμη των μεγάλων μεταβάσεων.

Και οι αρχέγονες αυτές μορφές εξακολουθούν να μιλούν, επειδή αγγίζουν κάτι σταθερό μέσα στην ανθρώπινη ψυχή, εκείνη την παλαιά δύναμη που βλέπει πριν μιλήσει και αισθάνεται πριν ερμηνεύσει.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους