25#

Πλήρες Κείμενο:

📌 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΑΡΙΣΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ Με ιδιαίτερη τιμή συμμετείχα ως κεντρικός ομιλητής στο 4ο Ευρωπαϊκό Forum Ανάπτυξης Θεσσαλίας που πραγματοποιήθηκε στη Λάρισα, με τη συνδιοργάνωση της εφημερίδας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» και της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Ομιλητές επίσης ήταν οι Υπουργοί Οικονομικών Kyriakos Pierrakakis, Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Μαργαρίτης Σχοινάς, ο Υφυπουργός Παιδείας Nikos Papaioannou και ο πρώην Υπουργός κ. Αλέξανδρος Κοντός. Επίσης, συμμετείχαν σημαντικά στελέχη από την Τράπεζα Πειραιώς, μεγάλους συνεταιρισμούς, μεταποιητικές βιομηχανίες και επαγγελματίες αγρότες. 🔷 Σας παραθέτω και την πλήρη ομιλία μου: Ο ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 🌾 Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από το 2012 ο ειδικός συντάκτης του περιοδικού The Economist, John Parker, στη συλλογική μελέτη «Ο κόσμος το 2050», έθετε τον προβληματισμό «Ο πληθυσμός της γης είναι βέβαιο ότι θα αυξηθεί. Είναι όμως η γη έτοιμη για τις επιπτώσεις; Είναι η γη έτοιμη να τον θρέψει;» Όντως χρειάστηκαν 250.000 χρόνια για να φτάσει η ανθρωπότητα 1 δις κατοίκους, ένας αιώνας για να φτάσει τα 2 δις το 1927 και άλλα 33 χρόνια για να φτάσει τα 3 δις. Σήμερα είναι πάνω από 7 δις και η πρόβλεψη για το 2050 είναι πολύ πάνω από 9 δις. Οι επιπλέον άνθρωποι θα εντείνουν τον ανταγωνισμό για την τροφή. Ο κόσμος θα χρειαστεί να παράξει 70% περισσότερα τρόφιμα. Αυτό είναι εφικτό αν σκεφθεί κανείς, ότι τις 4 προηγούμενες δεκαετίες η παραγωγή δημητριακών αυξήθηκε κατά 250%. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης σύγχρονης αναπτυξιακής στρατηγικής στον πρωτογενή τομέα. (Πηγή, «Ο κόσμος το 2050», εκδ. ΜΙΝΩΑΣ 2012) Οι απρόβλεπτες ανακατατάξεις στο διεθνές περιβάλλον, συνδυασμένες με τη ραγδαία αύξηση του ανθρώπινου πληθυσμού, το κλείσιμο των διεθνών αγορών λόγω και των πολεμικών συγκρούσεων και η επιθετική κλιματική αλλαγή, δημιουργούν την πεποίθηση, όπως πρόσφατα επισήμανε τόσο ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν όσο και Αμερικανοί ειδικοί, ότι η επόμενη κρίση δεν θα είναι ούτε οικονομική, ούτε ενεργειακή, ενδεχομένως ούτε υγειονομική, αλλά θα είναι πρωτίστως διατροφική /επισιτιστική, γεγονός που δημιουργεί την ανάγκη χάραξης μιας Εθνικής Στρατηγικής Διατροφικής Αυτάρκειας. Αυτό δημιουργεί την ανάγκη πλήρους ανασυγκρότησης του πρωτογενούς τομέα στην Ελλάδα και επαναπροσδιορισμού του ρόλου που διαδραματίζει το αρμόδιο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το οποίο πρέπει από «τροχονόμος ευρωπαϊκών επιδοτήσεων» να μεταβληθεί σε Επιτελικό Κέντρο Χάραξης Εθνικής Στρατηγικής Διατροφικής Αυτάρκειας. Μέσα σε αυτή την κρίση ίσως κρύβεται μια μοναδική ευκαιρία για την Ελλάδα, αρκεί να μελετήσει σωστά τα προβλήματα και να επιλέξει τις κατάλληλες πολιτικές. ΙΙ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Στον πρωτογενή τομέα στην Ελλάδα απασχολούνται 461.000 άτομα, δηλαδή το 11% της συνολικής απασχόλησης. Συνεισφέρουν το 3,6% της συνολικής Εγχώριας Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας, δηλ. 7 δις στο Ελληνικό ΑΕΠ που στην πράξη αυξάνεται, αν λάβουμε υπόψιν ότι ο πρωτογενής τομέας τροφοδοτεί τη μεταποίηση (τρόφιμα, ποτά, τσιγάρα κλπ) που αντιστοιχούν στο 1/3 της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας της συνολικής Ελληνικής μεταποίησης. Από το 2004 οι επιχειρήσεις τροφίμων, ποτών και προϊόντων καπνού έφτασαν τα 8,8 δις ευρώ. Περισσότερο από 15% του συνόλου της αξίας εξάγεται, ενώ το υπόλοιπο διατίθεται για εγχώριες χρήσεις καλύπτοντας περίπου το 80% των αναγκών. Η καλλιέργεια αυτών των προϊόντων στην Ελλάδα απορροφά το 80-85% της συνολικής κατανάλωσης του νερού, ποσοστό υπερβολικό που οφείλεται στην απουσία ολοκληρωμένων υποδομών και προσανατολισμένων πολιτικών. (Πηγή, www.dianeosis.org, έρευνα για τον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα) ΙΙΙ. ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Τα βασικά προβλήματα που εντοπίζονται στον αγροτικό τομέα είναι: 🔸 Η πολυδιάσπαση του κλήρου 🔸 Η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού 🔸 Η εγκατάλειψη της υπαίθρου(αστυφιλία και μετανάστευση) και άρα η έλλειψη εργατικού δυναμικού. 🔸 Η ελλιπής εκπαίδευση 🔸 Ο εξοπλισμός και η εισαγωγή της νέας τεχνολογίας 🔸 Η αύξηση του κόστους παραγωγής 🔸 Η κλιματική αλλαγή και η διαχείριση των υδάτινων πόρων. 1️⃣ Η πολυδιάσπαση του κλήρου Ο μέσος ελληνικός κλήρος είναι 68 στρέμματα(5,3 εκτάρια), δηλαδή λιγότερο από το 1/3 του μέσου ευρωπαϊκού(17,1 εκτάρια), ενώ πάνω από τις μισές εκμεταλλεύσεις έχουν ήδη μέγεθος κάτω από 20 στρέμματα. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι να καθίσταται μη βιώσιμος λόγω του απαγορευτικού κόστους παραγωγής και φυσικά της χαμηλής απόδοσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι συγκριτικά η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά στρέμμα στην Ιταλία είναι κατά 60% μεγαλύτερη από την Ελληνική. Η Ελληνική αγροτική ιδιοκτησία πολυδιασπάται με ταχύτερο ρυθμό από ότι συνενώνεται, διότι ο αναδασμός ως μέθοδος επανένωσης κινείται με πολύ χαμηλότερες ταχύτητες λόγω των πολύπλοκων νομικών διαδικασιών σε σχέση με τις γεννήσεις και άρα την κληρονομική διαδοχή στην ιδιοκτησία που επαυξάνει την πολυδιάσπαση του κλήρου. Αντίστοιχα η απόπειρα συνένωσης μέσω των Συνεταιρισμών από τη δεκαετία του 1980 και μετά, απέτυχε λόγω των διαρκών κομματικών παρεμβάσεων και της κακής διαχείρισης στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, δημιουργώντας χρέη που ξεπερνούν τα 2,4 δις ευρώ(υπήρξαν βέβαια και υγιείς περιπτώσεις εκεί, όπου η διαχείριση ανατέθηκε με κριτήριο την γνώση, το ήθος και την ικανότητα σε ειδικούς). Το 2000 στην Ελλάδα υπήρχαν 6.500 συνεταιρισμοί με 750.000 μέλη που απασχολούσαν λιγότερο από 10.000 εργαζόμενους. Καλύτερες επιδόσεις εμφανίζουν αντίθετα οι σύγχρονες Ομάδες Παραγωγών. ➡️ ΠΡΟΤΑΣΗ : Οι εξελίξεις στην ύπαιθρο δημιουργούν δύο κατηγορίες πληθυσμού, τους καλλιεργητές ή κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τους απλούς ιδιοκτήτες αγροτικής γης που τη νοικιάζουν, την αναθέτουν σε κάποιο συγγενή τους ή την εγκαταλείπουν ακαλλιέργητη κρατώντας ακόμα την κυριότητα. Η απαξίωση της γης και η μη βιωσιμότητα των καλλιεργειών οδηγεί στον κίνδυνο της εκποίησης της αγροτικής ιδιοκτησίας σε μεγάλες ελληνικές ή ξένες εταιρείες εκμετάλλευσης, σε λίγους μεγάλους αγρότες ή και στον κίνδυνο της πλήρους εγκατάλειψης της υπαίθρου. Μια επιστροφή στη μεγάλη πολυεθνική ιδιοκτησία μπορεί να φαίνεται ελκυστική καταρχήν για την εθνική οικονομία, την ίδια στιγμή όμως μεσομακροπρόθεσμα μπορεί να διαλύσει δημογραφικά την ελληνική περιφέρεια καθιστώντας τους έλληνες αγρότες ξανά «κολίγους» στην ίδια τους τη γη ή οριστικά ξεριζωμένους μετανάστες, με ότι σημαίνει αυτό για την περιφερειακή ανάπτυξη, τη δημογραφική απογύμνωση της επαρχίας ή ακόμα και την εθνική ασφάλεια των παραμεθορίων περιοχών. Μια έξυπνη λύση πέραν των εθελοντικών σύγχρονων Ομάδων Παραγωγών που πρέπει να κινητροδοτηθούν, είναι ίσως η δημιουργία Αγροτικών Εταιρειών Λαϊκής Βάσης. Συμμετοχικών Εταιρειών δηλαδή, όπου θα μπορούν να συμμετέχουν όλοι όσοι το επιθυμούν, τόσο οι καλλιεργητές όσο και οι απλοί ιδιοκτήτες. Ο καθένας θα συμμετέχει ως μέτοχος, με ποσοστό ανάλογο της ιδιοκτησίας που προσφέρει. Όποιος το επιθυμεί θα έχει το προνόμιο αυτός και η οικογένειά του κατά προτεραιότητα να εργάζεται στην εταιρεία, όπως ακριβώς συμβαίνει με το μοντέλο κοινωνικής οικονομίας των ΚΤΕΛ. Σε αυτό το μοντέλο Λαϊκού Καπιταλισμού η διοίκηση της Εταιρείας δεν θα ανατίθεται εκλογικά σε κάποιο κομματικό συνδικαλιστή, αλλά σε έναν επαγγελματία διευθύνοντα σύμβουλο (manager) που θα έχει την απόλυτη ευθύνη έναντι της συνέλευσης των μετόχων να επιτύχει συγκεκριμένα αποτελέσματα. Μια οικονομία κλίμακας είναι εφικτή, διότι σίγουρα μέσα από κοινές προμήθειες εφοδίων, κοινή χρήση λιγότερων μηχανημάτων, μικρότερη κατανάλωση ενέργειας, αξιοποίηση σύγχρονων μεθόδων καλλιέργειας με χρήση της γεωργίας ακριβείας, συμβολαιακή γεωργία, εκμετάλλευση ευρωπαϊκών προγραμμάτων, αξιοποίηση ειδικών επιστημόνων, εφαρμογές συμβολαιακής γεωργίας με μεταποιητές και εμπόρους και άλλα θα μειωθεί ραγδαία το κόστος παραγωγής και θα πολλαπλασιαστούν τα κέρδη και η ευελιξία κάθε φορά που χρειάζεται ταχεία αναδιάρθρωση και προσαρμογή σε νέες συνθήκες. Παράλληλα όλοι οι μέτοχοι θα μοιράζονται στο τέλος κάθε καλλιεργητικής περιόδου τα κέρδη της επιχείρησης, ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής τους, από το συνολικό κεφάλαιο απόδοσης του ενιαίου κτήματος και όχι συγκεκριμένα από το μικρό ή μεγάλο χωράφι τους. Ενώ οι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και άλλοι ειδικοί που εργάζονται στην εταιρεία ανάλογα με την τεχνογνωσία που διαθέτουν, θα πληρώνονται και ως εργαζόμενοι τακτικά κάθε μήνα. Με την πολιτική αυτή : 🔸 Προστατεύεται η ιδιοκτησία του μικρού και μεσαίου κλήρου. 🔸 Ενισχύεται το εισόδημα των αγροτών αλλά και των ιδιοκτητών γης. 🔸 Διασφαλίζεται η βιωσιμότητας των κατοίκων της υπαίθρου που μπορούν να αναπτύξουν παράλληλη απασχόληση. 🔸 Οργανώνεται καλύτερα ο πρωτογενής τομέας, ώστε να είναι πιο ευέλικτος και πιο ανταγωνιστικός. 🔸 Ενισχύεται δημογραφικά η Ελληνική περιφέρεια δημιουργώντας προϋποθέσεις μόνιμης εγκατάστασης νέου εξειδικευμένου προσωπικού και θωρακίζονται οι παραμεθόριες περιοχές. Ακόμα και η προσέλκυση ξένου εργατικού δυναμικού γίνεται ελεγχόμενα και προσωρινά, χωρίς να απειλείται με αλλοίωση η πληθυσμιακή σύνθεση της Ελληνικής επαρχίας. 🔸 Ο αγροτικός τομέας συνδυασμένος και με άλλες δραστηριότητες πχ. αγροτουρισμός, υγεία, μεταποίηση, πολιτισμός, εκπαίδευση κλπ αποκτά δεσπόζουσα θέση στην προσπάθεια εξωστρέφειας της εθνικής οικονομίας και στη διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής. 2️⃣ Η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού Η μεγάλη μεσοσταθμικά ηλικία καθίσταται σταδιακά πρόβλημα για τον αγροτικό πληθυσμό της Ελλάδας. Συγκεκριμένα τουλάχιστον 65 ετών είναι το 37,1% του αγροτικού πληθυσμού, όταν ο αντίστοιχος μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι 33,2%. Επίσης τουλάχιστον 55 ετών είναι το 65% των Ελλήνων αγροτών, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 68%. Τέλος μόνο το 23,9 % των Ελλήνων αγροτών είναι μέχρι 39 ετών, ποσοστό που έχει μειωθεί κατά 6% σε σχέση με το 2008. Άρα το 37,4% των αγροτών μας είναι πάνω από 55 ετών, που σημαίνει ότι αυξήθηκαν στη μεγαλύτερη ηλικία κατά 5% σε σχέση με το 2008. Η Ελλάδα είναι η 7η κατά σειρά χώρα στην ΕΕ όσον αφορά στη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού. Η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού δυσκολεύει την προσαρμογή των καλλιεργειών στις νέες τεχνολογίες και γενικότερα σε σύγχρονες πολιτικές και επηρεάζει καταλυτικά στην εγκατάλειψη των χωριών. Κλείνουν σχολεία, υπηρεσίες, επιχειρήσεις και εγκαταλείπονται χωριά που κρατούσαν ζωντανή την ύπαιθρο, επιβαρύνοντας δυσανάλογα και τα μεγάλα αστικά κέντρα. 3️⃣ Η εγκατάλειψη της υπαίθρου(αστυφιλία και μετανάστευση) και άρα η έλλειψη εργατικού δυναμικού. Από την πρώτη ανάλυση των προσωρινών αποτελεσμάτων της απογραφής του 2021 προκύπτει ότι 61 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας μας είχαν μείωση πληθυσμού και 13 αύξηση. Στους δήμους αύξηση καταγράφεται μόνον σε έναν στους τέσσερις (81 στους 325) και πολύ μικρές αυξομειώσεις (από -2,0 έως +2,0%) στο 1/5 (σε 61 στους 325). Οι περισσότεροι από εκείνους που αύξησαν τον πληθυσμό τους εντοπίζονται στην Περιφερειακή Ενότητα Δωδεκανήσων και περιμετρικά των δύο μητροπολιτικών κέντρων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης (δευτερευόντως δε στην Κρήτη και στις Κυκλάδες), ενώ η πλειοψηφία όσων είχαν ποσοστά μείωσης σαφώς υψηλότερα του μέσου εθνικού όρου (μεγαλύτερα του 5%) συγκεντρώνεται στην ηπειρωτική Ελλάδα, κυρίως δε στη Βόρεια Ελλάδα και στη Θεσσαλία. Η νέα γενιά που εγκαταλείπει την περιφέρεια για να πάει στο εξωτερικό ή στα αστικά κέντρα ξεκινώντας μια νέα ζωή, δύσκολα επιστρέφει στο χωριό, ιδιαίτερα αν αποκτήσει και παιδιά. Ο φαύλος κύκλος δημιουργεί ένα σπιράλ υποβάθμισης. Η μείωση νέου πληθυσμού οδηγεί στο κλείσιμο των σχολείων, των δημοσίων υπηρεσιών (αστυνομία, ΕΛΤΑ, ΚΕΠ, τράπεζες, ιατρεία κλπ) τελικά και των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Γι’αυτό η πτωτική τάση δεν είναι υπαρκτή, όπου υπάρχει αυξημένη τουριστική κίνηση που πολλαπλασιάζει εποχικά τον πληθυσμό ή γεωγραφική γειτνίαση με μεγάλα αστικά κέντρα. Η απομείωση του ενεργού πληθυσμού, γκρεμίζει τα ποιοτικά δεδομένα της καθημερινότητας σε πιο απομακρυσμένες επαρχιακές πόλεις και κυρίως στα χωριά πχ κλείνουν κινηματογράφοι, θέατρα, πολυκαταστήματα, ταβέρνες και άλλα καταστρέφοντας πλήρως το επίπεδο διαβίωσης και διασκέδασης των νέων κυρίως ανθρώπων, οι οποίοι αναζητούν μια καλύτερη ζωή για τους ίδιους και τα παιδιά τους στις υδροκέφαλες πόλεις ή στο εξωτερικό. Παρά τη ραγδαία ανάπτυξη των ψηφιακών τηλεπικοινωνιών και τις σύγχρονες υποδομές των συγκοινωνιών που μειώνουν τις αποστάσεις, παρά την ποιότητα ζωής που παρέχει η φύση στην ύπαιθρο και την επαρκή περιφερειακή κάλυψη υγειονομικών υπηρεσιών, η υπερσυγκέντρωση των αποφάσεων και των δραστηριοτήτων κάθε είδους καριέρας στην Αθήνα και κάποια άλλα αστικά κέντρα δεν διευκολύνουν την παραμονή των νέων στην επαρχία κι αυτό καθίσταται πλέον απειλή, τόσο για την ελληνική περιφέρεια όσο και για το εθνικό κέντρο που έχει ήδη κορεστεί από τον υπερπληθυσμό. ➡️ ΠΡΟΤΑΣΗ : Για να αναστραφεί αυτή η καταστροφική πορεία του καθοδικού σπιράλ, απαιτείται ουσιαστική και τολμηρή Αποκέντρωση. Αν διαθέταμε ένα οργανωμένο κράτος θα τολμούσα να εισηγηθώ ακόμα και τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Κεντρική Ελλάδα. Επειδή όμως αυτό ίσως ακουστεί υπερβολικό, περιορίζομαι να πω, ότι θα ήταν χρήσιμο : 🔸 Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να μεταφερθεί στην Κεντρική Ελλάδα μαζί με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο που βρίσκεται στην Αθήνα. 🔸 Σημαντικές δορυφορικές δραστηριότητες του κράτους να εγκατασταθούν στην περιφέρεια ανάλογα με τη φυσιογνωμία τους πχ. Στρατιωτικές και Αστυνομικές Σχολές καθώς και τμήματα της πολεμικής βιομηχανίας στην παραμεθόριο περιοχή. 🔸 Το μεγαλύτερο μέρος των Πανεπιστημιακών Σχολών, φοιτητών και διδασκόντων, να διοχετεύουν στα Περιφερειακά Πανεπιστήμια. 🔸 Συγκεκριμένες διευθύνσεις κρατικών υπηρεσιών να μετακομίσουν εκτός Αθηνών πχ Διευθύνσεις Τελωνείων κοντά στα σύνορα. 🔸 Το Υφυπουργείο Μακεδονίας Θράκης να ξαναγίνει κανονικό Υπουργείο και να του διατίθενται σοβαροί πόροι που προέρχονται από το εθνικό πλεόνασμα πχ 1,5 δις ευρώ φέτος, με δέσμια εντολή να χρηματοδοτεί μόνο τη μελέτη ενός μεγάλου και ανταποδοτικού έργου σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα της Μακεδονίας και της Θράκης. Μια τέτοια μελέτη θα διασφαλίζει την ένταξη μεγάλων έργων στα Ευρωπαϊκά Αναπτυξιακά προγράμματα πολλαπλασιάζοντας όχι μόνο την απορροφητικότητα των Ευρωπαϊκών πόρων αλλά κυρίως την αποτελεσματικότητα και την ανταποδοτικότητα τους στην τοπική και την εθνική οικονομία και ανάπτυξη. 🔸 Εθνική Προτεραιότητα είναι η καλλιέργεια μια νέας κουλτούρας και μιας σύγχρονης νοοτροπίας που θα ενθαρρύνει με πολιτικές ουσιαστικών κινήτρων, όσους αποφασίσουν να ζήσουν μόνιμα ή εποχικά και να επιχειρήσουν στα χωριά και στις πόλεις της υπαίθρου, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και ένα νέο κοινωνικό και πολιτιστικό περιβάλλον. Για παράδειγμα αντί να εκποιούνται τα πατρικά σπίτια των χωριών μας και η παραγωγική γη της Ελλάδας σε επιθετικά ξένα κεφάλαια αγνώστου προέλευσης που υπηρετούν μια αδιευκρίνιστη κατ’αρχήν στρατηγική, θα ήταν πιο φρόνιμο και ανταποδοτικό να δημιουργηθεί ένα εθνικό πρόγραμμα επιδοτήσεων των νέων που αποφασίζουν να αναπλάσουν την πατρική τους κατοικία στο χωριό ή την πόλη τους με στόχο την ιδιοκατοίκηση ή την τουριστική ή εμπορική εκμετάλλευση της, διατηρώντας όμως την κυριότητα στα δικά τους χέρια. Μόνο η συναισθηματική και οικονομική επανασύνδεση των νέων οικογενειών με το χωριό ή την πόλη των γονιών τους θα ξανανάψει τα σβησμένα φώτα των χωριών μας και θα ξαναφέρει τη ζωή στην επαρχία και την ευταξία στις μεγάλες πόλεις. 4️⃣ Η ελλιπής εκπαίδευση Η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων αγροτών είναι εμπειροτέχνες(94%) έναντι του 72,4% των Ευρωπαίων συναδέλφων τους. Βασική εκπαίδευση διαθέτει το 5,2% ποσοστό χαμηλότερο του 1/3 του ευρωπαϊκού μ.ο.(17,5%). Πλήρη αγροτική εκπαίδευση διαθέτει μόλις το 1%, δηλαδή 10 φορές λιγότερο από το ευρωπαϊκό μ.ο. Οι αγρότες με πλήρη εκπαίδευση διαχειρίζονται το 1,5% της γης, ενώ οι εμπειρικοί αγρότες χωρίς εκπαίδευση διαχειρίζονται το 88,3% της γης. Σε σχέση με την κατάρτιση τα ποσοστά του ευρωπαϊκού μ.ο. κινούνται στο 10,2% ενώ για τα κράτη μέλη της ΕΕ κατανέμονται ως εξής: 🇬🇷 Ελλάδα 0,7% 🇪🇸 Ισπανία 4,1% 🇮🇹 Ιταλία 6,8% 🇩🇪 Γερμανία 18,8% 🇫🇷 Γαλλία 38,4% 🇳🇱 Ολλανδία 62,6% Στις ΗΠΑ στην Πολιτεία της AIOWA έζησα σε φάρμα παρακολουθώντας από κοντά τον τρόπο λειτουργίας της σύγχρονης παραγωγής. Η Φάρμα στο κέντρο του τεράστιου αγροκτήματος. Το Κέντρο συγκέντρωσης και μεταφοράς της παραγωγής στα προάστια του αστικού κέντρου που περιστοιχίζεται από τις φάρμες και στο κέντρο του αστικού κέντρου ένα γεωπονικό και κτηνιατρικό Πανεπιστήμιο που προχωρά συνεχώς την έρευνα και μεταγγίζει σύγχρονη τεχνογνωσία στους επαγγελματίες αγρότες, συμβουλευτικά μέσω ειδικών ή εκπαιδευτικά με δια βίου κατάρτιση πάνω σε νέες πρακτικές και προϊόντα. Παράλληλα στο αγρόκτημα ένα πλήρες κέντρο ψηφιακής παρακολούθησης του καιρού, του διεθνούς χρηματιστηρίου των προϊόντων πχ βαμβάκι, σιτηρά κλπ, των εδαφολογικών αναλύσεων των εκτάσεων του αγροκτήματος που προσέφερε επικαιροποιημένα το Πανεπιστήμιο, παρουσίαση σύγχρονων μεθόδων καλλιέργειας και νέων προϊόντων κλπ. Παράλληλα όλα τα αγροτικά μηχανήματα και τα Drones Τεχνητής Νοημοσύνης με προσαρμοσμένους σένσορες καλλιέργειας, σποράς, λίπανσης, άρδευσης κλπ., ώστε να ξοδεύουν το ελάχιστο απαραίτητο ποσό με τη βοήθεια του δορυφόρου γκρεμίζοντας το κόστος παραγωγής και προστατεύοντας το έδαφος από περιττές επιβαρύνσεις σε βάρος του περιβάλλοντος και της παραγωγικότητας. 5️⃣ Ο εξοπλισμός και η εισαγωγή της νέας τεχνολογίας Η εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης(ΑΙ) στην Έξυπνη Γεωργία Ακριβείας μπορεί να συμβάλει στη : 🔸 μείωση του κόστους παραγωγής 🔸 αύξηση της παραγωγικότητας (ποσότητας και ποιότητας του προϊόντος) 🔸 αντιμετώπιση της έλλειψης εργατικού δυναμικού 🔸 σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων 🔸 προστασία του περιβάλλοντος 🔸 πρόβλεψη καιρικών συνθηκών 🔸 σωστή διαχείριση των φυσικών πόρων 🔸 ακριβή προγνωστική ανάλυση της παραγωγής 🔸 ψηφιακό βοηθό για τον αγρότη που αλλάζει πλήρως τη φυσιογνωμία της δουλειάς του 🔸 Καταληκτικά στην πιο ανταποδοτική και ανταγωνιστική προώθηση της αγροτικής παραγωγής στην εθνική και διεθνή αγορά. Το 2026 το ΑΙ στην παγκόσμια αγορά της γεωργίας κινεί ήδη πάνω από 4,7 δις δολάρια, έχοντας επιτύχει όπου εφαρμόζεται 30% μείωση του νερού (AI IRRIGATION), 25% αύξηση της σοδειάς (PRECISION FARMING) και 50% μείωση των φυτοφαρμάκων (AI SPRAYING). ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ☑️ Η γνωστή εταιρεία JOHN DEERE εξαγόρασε την Bleu River Technology. Κατασκευάζει DRONES με κάμερες υπέρυθρης αντανάκλασης που αναγνωρίζουν εξατομικευμένα, ξεχωριστά κάθε άρρωστο φυτό και ψεκάζουν μόνο τα ζιζάνια του μειώνοντας κατά 80% τη χρήση ζιζανιοκτόνων προς όφελος του κόστους παραγωγής αλλά και της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Μικροί δορυφόροι της εταιρείας Planet Labs μπορούν να δίνουν στον παραγωγό δεδομένα ανά παραγωγικό μέτρο χωραφιού, χωρίς την ανάγκη επιτόπιου ελέγχου. Η European Space Agency τα παρέχει δωρεάν μέσα από το πρόγραμμα COPERNICUS σε κάθε παραγωγό. Η εφαρμογή ακριβείας του INTERNET OF THINGS και εκατοντάδες αισθητήρες στο χωράφι μετρούν τη υγρασία του εδάφους σε διάφορα βάθη, τα επίπεδα θρεπτικών (άζωτο, φώσφορο, κάλιο), το Ph του εδάφους, τη θερμοκρασία του αέρα και του εδάφους, την ένταση φωτός και την ταχύτητα ανέμου. Τα δεδομένα μεταφέρονται σε πραγματικό χρόνο σε cloud πλατφόρμας και αναλύονται από το ΑΙ. Η πιο εντυπωσιακή εφαρμογή τους είναι στην άρδευση (AI-driven), διότι δεν ποτίζεται ομοιόμορφα όλο το χωράφι, αλλά κάθε τμήμα του χωριστά με βάση τα δεδομένα εδάφους, πρόγνωσης καιρού, σταδίου ανάπτυξης φυτών και ΑΙ πρόβλεψης εξατμισοδιαπνοής. Αυτό μειώνει τη χρήση νερού κατά 30%, χωρίς απώλεια σοδειάς. Αυτόνομα μηχανήματα και Ρομπότ. Η John Deere κυκλοφόρησε αυτόνομα τρακτέρ που χρησιμοποιούν GPS-RTK ακρίβειας 2 εκατοστών, κάμερες LiDAR και ΑΙ για να οργώνουν, να σπέρνουν και να ψεκάζουν χωρίς οδηγό. Ο αγρότης παρακολουθεί από το κινητό του τη διαδικασία. Η τεχνολογία αυτή ακριβείας αντιμετωπίζει την έλλειψη προσωπικού. Υπάρχουν και τα Ρομπότ Συγκομιδής πχ η εταιρεία AGROBOT(φράουλες), η ABUNDANT ROBOTICS (μήλα), η ROOT AI (ντομάτες). Τα Ρομπότ αναγνωρίζουν τα ώριμα φρούτα, τα μαζεύουν χωρίς ζημιά και τα ταξινομούν κατά ποιότητα 24 ώρες το 24ωρο. Πρόβλεψη σοδειάς και διαχείρισης κινδύνου. Το ΑΙ (Crop Yield Prediction) συνδυάζοντας δορυφορικά δεδομένα, ιστορικά στοιχεία παραγωγής, μετεωρολογικά δεδομένα, εδαφολογικά στοιχεία και πληροφορίες για παράσιτα ή ασθένειες, μπορεί να εκτιμήσει τη σοδειά μήνες πριν τη συγκομιδή. Αυτή η πληροφορία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τους αγρότες, τους εμπόρους, τις ασφαλιστικές εταιρείες και τις κυβερνήσεις που σχεδιάζουν επισιτιστική πολιτική. Έξυπνες εφαρμογές ΑΙ με SMARTPHONE χρησιμοποιούν computer vision για να αναγνωρίσουν ασθένειες φυτών από μια φωτογραφία. Η PLANTIX μπορεί να αναγνωρίσει 300 ασθένειες σε καλλιέργειες και να προτείνει θεραπεία. Αυτή η εφαρμογή είναι ιδιαιτέρως χρήσιμη για μικρούς και απομονωμένους αγρότες ορεινών, νησιωτικών ή απομακρυσμένων περιοχών, όπου είναι δύσκολη η πρόσβαση σε γεωπόνους. Είναι εφικτή η εφαρμογή εφιυούς γεωργίας στην Ελλάδα; Ή GAIA EPICHEIREIN αναπτύσσει εργαλεία Έξυπνης Γεωργίας για αγρότες με μικρές εκμεταλλεύσεις (ελαιόδεντρα, αμπελώνες) με το πρόγραμμα SMART AGRI-HUBS που χρηματοδοτεί την ψηφιοποίηση μικρών εκμεταλλεύσεων. DRONES χαρτογράφησης χρησιμοποιούνται ήδη στους ελαιώνες της Κρήτης και στους αμπελώνες της Μακεδονίας. Η ΕΕ μέσω ΚΑΠ 2023-2027 χρηματοδοτεί την ψηφιοποίηση γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Παρά τις δυνατότητες χρηματοδότησης, η γενίκευση των εφαρμογών του ΑΙ και της ΕΞΥΠΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ καθυστερεί, λόγω υστέρησης στην εκπαίδευση των αγροτών, γήρανσης του πληθυσμού και πολυδιάσπασης του κλήρου. Χρειάζεται πληρότητα και ταχύτητα ενημέρωσης και ριζική αλλαγή νοοτροπίας. 6️⃣ Η αύξηση του κόστους παραγωγής Η εκτίναξη του πληθωρισμού τα τελευταία χρόνια 2019-2024 οδήγησε αναπόφευκτα στην αύξηση του κόστους παραγωγής. Ο μικρός, διάσπαρτος πολυδιασπασμένος κλήρος δεν έδωσε τη δυνατότητα ο πρωτογενής τομέας να αμυνθεί αποτελεσματικά. Έτσι η ενέργεια αυξήθηκε κατά 29% χωρίς να προτεραιοποιηθεί η δυνατότητα των αγροτών να παράξουν την δική τους ενέργεια που χρειάζονται για να καταναλώσουν. Τα λιπάσματα αυξήθηκαν κατά 72% χωρίς δυνατότητα αντίδρασης από τους παραγωγούς που αν παρήγγειλαν ομαδικά και οργανωμένα θα μπορούσαν ίσως να επιτύχουν οικονομία κλίμακας. Τέλος οι ζωοτροφές αυξήθηκαν κατά 39%. Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και το κόστος καυσίμων παρά τις επιστροφές φόρου που αποφάσισε η κυβέρνηση, η κατάσταση καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη για τον πρωτογενή τομέα. Εκτός από τα παραπάνω οι τελικές τιμές των προϊόντων επηρεάζονται απόλυτα από τις απρόβλεπτες διεθνείς εξελίξεις πχ. ο πόλεμος στην Ουκρανία μπλόκαρε τον πρώτο χρόνο τις εξαγωγές σιτηρών, με συνέπεια να κινδυνεύσει με αποσταθεροποίηση η Αίγυπτος που αγόραζε το 80% για την κάλυψη των διατροφικών αναγκών της. Επίσης επηρεάστηκε η εσωτερική αγορά της ΕΕ, όπου εκτινάχθηκε η τιμή του σκληρού σταριού προς όφελος και των Ελλήνων παραγωγών. Την επόμενη χρονιά, επειδή δεν υπήρχε ούτε στρατηγική, ούτε ενημέρωση πολλοί παραγωγοί που επένδυσαν στα σιτηρά εγκλωβίστηκαν βλέποντας την τιμή να καταρρέει κάτω από το κόστος. Αντίστοιχες επιπτώσεις επέρχονται κάθε φορά που η αγορά βάμβακος και όχι μόνο, στρέφεται προς τις αναπτυσσόμενες χώρες αγοράζοντας από εκεί φθηνά το προϊόν. 7️⃣ Η κλιματική αλλαγή και η διαχείριση των υδάτινων πόρων. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει καταλυτικά την ποιότητα και την ποσότητα της παραγωγής. Η μείωση βροχοπτώσεων και υγρασίας στο έδαφος, οι παρατεταμένες ξηρασίες ή οι συμπυκνωμένες μαζικές τοπικές βροχές που δημιουργούν πλημμυρικά φαινόμενα και καταστροφές, αλλάζουν πλήρως τα δεδομένα. Όλα τα έργα υποδομής, φράγματα, αρδευτικά δίκτυα κλπ εκτός του ότι συχνά είναι παλιά, είναι και κατασκευασμένα με προδιαγραφές των τελευταίων δεκαετιών που τα καιρικά δεδομένα ήταν εντελώς διαφορετικά. Αυτές οι προδιαγραφές ακόμα και σε σύγχρονα έργα, συχνά αδυνατούν να καλύψουν τις νέες ανάγκες και απειλές. Η Ελλάδα χρειάζεται μια καινούργια Στρατηγική Διαχείρισης των Υδάτινων Πόρων που σε κάθε περιφέρεια θα πρέπει να προσαρμόζεται στις τοπικές ανάγκες. Για παράδειγμα στη Θράκη δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι στους κατιόντες ποταμούς Έβρο και Νέστο δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί οι διακρατικές συμφωνίες με τη Βουλγαρία και την Τουρκία, με συνέπεια να κινδυνεύουν να απομειωθούν επικίνδυνα τα νερά που ποτίζουν το Θρακικό κάμπο. Αποκτούν επομένως επείγοντα χαρακτήρα έργα, όπως το Φράγμα του Ιάσμου στον ποταμό Κομψάτο στη Ροδόπη που πηγάζει από και χύνεται σε ελληνικό έδαφος και έχει τη δυνατότητα να αρδεύσει μέχρι 250.000 στρέμματα, να τροφοδοτήσει τη συστάδα προστατευόμενων λιμνών (Βιστωνίδα, Ισμαρίδα κλπ) ενός σπάνιου βιότοπου (Συνθήκες ΡΑΜΣΑΡ και ΝΑΤΟΥΡΑ), να σφραγίσει πάνω από 5.000 γεωτρήσεις εμπλουτίζοντας τον υδροφόρο ορίζοντα και λυτρώνοντας την περιοχή από το φαινόμενο της υφαλμύρωσης και να μειώσει αποτελεσματικά το κόστος παραγωγής για χιλιάδες αγρότες που θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις νέες συνθήκες με σύγχρονες μεθόδους παραγωγής πχ. γεωργία ακριβείας. Η επέκταση σε όλη τη Μακεδονία και τη Θράκη των προγραμμάτων αντιχαλαζικής προστασίας θα λύτρωνε την αμπελουργία και τη δενδροκαλλιέργεια από εκατομμύρια αποζημιώσεις, αναβαθμίζοντας την ποιότητα της παραγωγής και τα έσοδα του παραγωγού και της πολιτείας. Εφαρμογή οργανωμένα και αρδευτικών συστημάτων στάγδην θα μείωνε την κατανάλωση νερού, θα βελτίωνε την ποιότητα και την ποσότητα της παραγωγής και θα ελαχιστοποιούμε το κόστος. Στις νησιωτικές κυρίως περιοχές θα μπορούσε να μελετηθεί και η μέθοδος της χρήσης αφαλατωμένου ύδατος. Αξίζει να σημειωθεί ότι προηγμένη στη διαχείριση ύδατος είναι η Ισραηλινή τεχνογνωσία που χρησιμοποιεί το ίδιο νερό για περισσότερες από 7 χρήσεις. Η αφθονία νερού στην Ελλάδα επί χρόνια μας οδήγησε στο να υποτιμάμε την αξία αυτού του αγαθού από το οποίο εξαρτάται η ίδια η ΖΩΗ. Οι συνθήκες όμως δεν μας δίνουν άλλα περιθώρια. Πρέπει να δράσουμε άμεσα αξιοποιώντας πλήρως όλες τις δυνατότητες που μας δίνει η φύση και η επιστήμη. 🟦 ΙV. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Ολοκληρώνοντας την παρούσα ανάλυση για τον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα, είναι ηθικό χρέος μας να θυμίσουμε την νοοτροπία και την αντίληψη των γονιών, των παππούδων και των γιαγιάδων μας που δύο φορές έχασαν τα σπίτια και τα χωράφια τους στον πόλεμο, παρόλα αυτά όμως δεν έχασαν ποτέ την ψυχή τους. Ως πρόσφυγες ρίζωσαν στη νέα πατρίδα. Πάλεψαν με τη φύση και τη νίκησαν. Δημιούργησαν κάτω από αντίξοες συνθήκες αγροκτήματα και σπίτια, συμβάλλοντας στην ανασυγκρότηση της ελληνικής περιφέρειας, στην ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας και στην ενίσχυση της εθνικής άμυνας. Οι γενιές αυτές δεν διανοήθηκαν ποτέ να πουλήσουν ή να εγκαταλείψουν τα χωράφια και τα σπίτια τους στα χωριά- με την ευκολία που το πράττει η σημερινή γενιά- γιατί το κεραμίδι και η γη ήταν γι’αυτούς ταυτόσημα με την έννοια της πατρίδας. Αυτή ακριβώς η αντίληψη αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στο ποίημα του Κωστή Παλαμά «Παιδί το περιβόλι μου» : «Παιδί, το περιβόλι μου που θα κληρονομήσεις, όπως το βρεις κι’ όπως το δεις να μη το παρατήσεις. Σκάψε το ακόμα πιο βαθιά και φράξε το πιο στέρεα, και πλούτισε τη χλώρη του και πλάτηνε τη γη του, κι ακλάδευτο όπου μπλέκεται να το βεργολογήσεις, και να του φέρεις το νερό το αγνό της βρυσομάνας. Κι άν αγαπάς τ’ ανθρώπινα κι’ όσα άρρωστα δεν είναι, ρίξε αγιασμό και ξόρκισε τα ξωτικά, να φύγουν, και τη ζωντάνια σπείρε του μ’ όσα γερά, δροσάτα. Γίνε οργοτόμος, φυτευτής, διαφεντευτής!.. Κι αν είναι κ’ έρθουνε χρόνια δίσεχτα, πέσουν καιροί ωργισμένοι, κι όσα πουλιά μισέψουνε σκιασμένα, κι όσα δέντρα, για τίποτ’ άλλο δε φελάν παρά για μετερίζια, μη φοβηθείς το χαλασμό!.. Φωτιά ! Τσεκούρι !Τράβα !, ξεσπέρμεψέ το, χέρσωσε το περιβόλι, κόφ’ το, και χτίσε κάστρο απάνω του και ταμπουρώσου μέσα, για πάλεμα, για μάτωμα, για την καινούργια γέννα, π’ όλο την περιμένουμε, κι όλο κινάει για νάρθη, κι όλο συντρίμμι χάνεται στο πέρασμα των κύκλων!.. Φτάνει μια ιδέα να στο πει, μια ιδέα να στο προστάξει, κορώνα ιδέα, ιδέα σπαθί, που θα ναι απάνου απ’ όλα». #ΑγροτικήΑνάπτυξη #ΕλληνικήΎπαιθρος #ΒιώσιμηΑνάπτυξη #ΝέαΓενιά #Θεσσαλία #Θράκη #Ελλάδα #ΕυριπίδηςΣτυλιανίδης #Ροδόπη #Κομοτηνή @ακόλουθοι @κορυφαίοι θαυμαστές 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους