25#

Πλήρες Κείμενο:

Στο σεμιναριακό μάθημα που διδάσκω στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής του ΕΚΠΑ αυτό το εξάμηνο, συζητάμε με τους φοιτητές μου πάνω στην κατασκευασμένη έννοια της δημόσιας σφαίρας. Επικεντρωνόμαστε φυσικά στην περίοδο από τον 16ο ως τον 18ο αιώνα, όμως κοινά στοιχεία αυτής της έννοιας παρατηρούνται και κατά τη δική μας περίοδο. Έτσι, αναλύσαμε τη θεωρία του Habermas αλλά και τις κριτικές που δέχθηκε αυτή η θεωρία, με τους φοιτητές να συζητούν και τα επιχειρήματα των αναθεωρητικών της δημόσιας σφαίρας. Μια βασική κριτική πάνω στην οποία συμφωνήσαμε όλοι, μιας και στο σεμινάριο δεν υπάρχει μια ενιαία άποψη πάνω στο ζήτημα της δημόσιας σφαίρας (ευτυχώς, αυτό δείχνει υγεία και κριτική σκέψη και είμαι περήφανος για τους φοιτητές μου), ήταν η άποψη τόσο του Habermas όσο και κάποιων θεωρητικών όπως του Warner, ότι η εξουσία δεν συμμετέχει στη δημόσια σφαίρα η οποία αποτελεί τον 'αγωγό' που ενώνει τους πολίτες με την πολιτική ελίτ. Κι όμως, η εξουσία ανέκαθεν έψαχνε τρόπους ώστε το δικό της αφήγημα να επικρατήσει είτε στις πολλαπλές δημόσιες σφαίρες είτε τουλάχιστον σε εκείνες που επιβεβαίωναν την κυριαρχία της. Οι τρόποι ήταν είτε άμεσοι, όπως λόγοι πολιτικών και επιλογές της οικονομικής ελίτ, είτε έμμεσοι, μέσω των ΜΜΕ της κάθε εποχής. Αυτή η προσπάθεια επιβολής από τα πάνω είναι κάτι που οφείλουμε να μελετήσουμε, πότε επιτυγχάνεται και πότε τελικά φυλλορροεί. Ένα παράδειγμα επιτυχίας αφηγήματος από τα πάνω είναι εκείνο της εξωτερικής μας πολιτικής. Σύμφωνα και με την τελευταία δημοσκόπηση της Metron Analysis, στον μοναδικό τομέα όπου η σημερινή ελληνική κυβέρνηση αναγνωρίζεται από το κοινό πως κινείται καλύτερα είναι εκείνο της εξωτερικής πολιτικής. Οι αγορές οπλικών συστημάτων, οι συναντήσεις με ηγέτες ξένων κρατών, ο τρόπος που παρουσιάζεται η παρουσία Ελλήνων αξιωματούχων με συναδέλφους τους (και όχι τόσο η ουσία των συζητήσεων που οδηγεί σε αγορά ξένων οπλικών συστημάτων για να επιτευχθεί κάποια συμφωνία), όλα αυτά έχουν ενισχύσει το αφήγημα περί ισχυρής εξωτερικής πολιτικής και εθνικής ανεξαρτησίας. Έρχεται ωστόσο η πραγματικότητα να διαψεύσει το αφήγημα. Κάτι τέτοιο παρατηρείται πολύ συχνά, κυρίως στις ημέρες μας, όπου χάρη και στην τεχνολογία η ανάπτυξη μικρών δημόσιων σφαιρών με αλληλεπίδραση επιτυγχάνεται γρηγορότερα. Έτσι, η Ισραηλινή επέμβαση σε πλοία που κινούνταν βορειοδυτικά της Κρήτης, όπως αποδεικνύει και η εικόνα που παραθέτω, θέτει για άλλη μια φορά ( να θυμίσω τη βόλτα του τουρκικού πλοίου ως τη Σαλαμίνα πριν κάποια 3ετία) σε αμφισβήτηση τα επιχειρήματα περί ανεξαρτησίας του ελληνικού χώρου. Τελικά, η δημόσια σφαίρα δεν είναι χώρος διαλόγου, αλλά πεδίο επιβολής αφηγήσεων, με το ερώτημα που αναδύεται να είναι όχι το ποιος έχει δίκιο, αλλά ποιος καταφέρνει να πείσει περισσότερο. Και για πόσο. 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους