25#

Πλήρες Κείμενο:

ΚΑΛΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Η Προυτουμαγιά (Πρωτομαγιά) ήταν μια ξεχωριστή μέρα για το Παλαιοχώρι, που είχε τα δικά του έθιμα. Τα παλιά χρόνια το ξεγέλασμα των Παλιοχωριανών με ψέματα γινόταν την Πρωτομαγιά και όχι την Πρωταπριλιά. Επίσης δεν έλειπαν, όπως και σήμερα, τα πονηρά πειράγματα και τα υπονοούμενα μεταξύ ανδρών και γυναικών, αν «έπιασαν το Μάη» και αν θέλουν να πιάσουν το «μαγιόξυλο». Την παραμονή της Πρωτομαγιάς οι νοικοκυρές έβαζαν το παξιμάδι, που είχαν φτιάξει τη Μεγάλη Πέμπτη, σε βάζο με κρασί και ζάχαρη. Σε ένα πιάτο έβαζαν "αβλαστούς" (τρυφερά βλαστάρια από κλήμα) και λουκούμια. Όλα μαζί τα έβγαζαν στις «αστρατσιές» (μπαλκόνια) για να τα δουν τα άστρα. Η δοξασία ήταν «ότι τρώμε το λουκούμι, για να είναι γλυκός ο λόγος μας, το βλαστό, για να περνά ο λόγος μας σε όλες τις υποθέσεις, ιδιαίτερα στα προξενιά και το κρασί με το παξιμάδι, ως σώμα και αίμα Χριστού, για προφύλαξη από τις αρρώστιες». Περιμέναμε πώς και πώς να γλυκοχαράξει για να φάμε πρώτα το ξινό βλαστάρι, μετά το παξιμάδι που είχε γίνει «παπάρα» στο γλυκό κρασί και στο τέλος το λουκούμι. Όλα έπρεπε να γίνουν πριν «γκαρίξει» ο γάιδαρος, γιατί αν προλάβαινε, τότε όλες οι «γητειές» πήγαιναν χαμένες. Από την παραμονή ή και ανήμερα οι νέοι πήγαιναν στα βουνά για να φτιάξουν το μαγιάτικο στεφάνι. Ο στρογγυλός σκελετός αποτελούνταν από ανθισμένες «ασπαρκιές» (σπάρτα), δεντρολίβανο, «αφατσιές» (αφάκες, λαθούρια), αβαγιανό (αγριολεβάντα) ή «καπτούρες» (λέπενα) και πάνω κεντούσαν αγριολούλουδα, συνήθως «απιράθις (μαργαρίτες), κλώσσις (ανεμώνες, παπαρούνες), πασχαλιές (αγριορχιδέες), καμπανούλες, αγριοτουλίπες και μιλόχις (μολόχες) και κανένα μαγιάτικο τριαντάφυλλο για να μοσχοβολά το στεφάνι. Το στεφάνι το κρέμαγαν στην κάσα της εξώπορτας ή δίπλα πάνω στον τοίχο ή στο μπαλκόνι και παρέμενε εκεί μέχρι τις 23 Ιουνίου παραμονή του Αη-Γιάννη του «Λιτρουπιού», οπότε αποτελούσε το προσάναμμα στις φωτιές του «Αγ’στρου-Μπουγιάγ’στρου». Αν τύχαινε να συμπέσει η πρωτομαγιά με καμιά πασχαλινή γιορτή (Αγίου Γεωργίου, Παναγίας Κρυφτής) ή Κυριακή, τότε οργανώνονταν μεγάλα πανηγύρια στα «Λουβιάρκα», στη «Βίγλα» και στη «Φούσα» με κούνιες, τραγούδια και παιχνίδια, όπου η νεολαία μετείχε μαζικά και τα «κουπιλάρια» (αγόρια) διαγκωνίζονταν είτε ποιος θα κουνήσει τις κούνιες, ελπίζοντας ότι θα δει καμιά «γαμπούλα», που ίσως είχε αφεθεί ακάλυπτη προκλητικά!, είτε ποιος θα «τσιμπήσει» το «ψητό αρνί», που φρόντιζαν να είναι τις περισσότερες φορές «κουπιλούδ’» (κορίτσι), με τα κοντομάνικα, που άφηναν ακάλυπτα τα «μπρατσάκια», λόγω του ζεστού μαγιάτικου ήλιου και της έξαψης της Άνοιξης. Παλιά στα σπίτια που είχαν ξενιτεμένο κρέμαγαν αντί για στεφάνι κλαρί από «ουρνό» (αγριοσυκιά), που υποδήλωνε τον καημό και την πίκρα της ξενιτιάς, αντί της χαράς του στεφανιού. Στους καραβοκύρηδες οι ευχές το Μάιο για καλό ταξίδι και οι συμβουλές να προσέχουν περισσότερο ήταν ολόψυχες και επίμονες, γιατί είχαν κατά νου την παροιμία, «του καραβοκύρη η γυναίκα το Μάη μήνα χήρεψε». Πάντως την παροιμία της αναβλητικότητας την έλεγαν σωστά στο χωριό. «Ζήσι Μάη, να φας τριφύλλ’», δηλαδή «περίμενε να ζήσεις το Μάη, για να φας τριφύλλι» και όχι όπως οι «μορφωμένοι», που την παραμόρφωσαν σήμερα σε «ζήσε Μάη μου, να φας τριφύλλι». Τρώει τριφύλλι ο Μάης; Γιάννης Δημ. Χρυσάφης 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους