25#

Πλήρες Κείμενο:

Die Welt : Το καρτέλ διαλύεται Με την αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το ισχυρότερο καρτέλ του κόσμου, σπάει μια αρχιτεκτονική που κράτησε σχεδόν έξι δεκαετίες. Οι συνέπειες είναι σοβαρές και εκτείνονται πολύ πέρα από την αγορά πετρελαίου. Στην πρώτη ματιά φαίνεται σαν τεχνική απόφαση. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δηλώνουν ότι σε λίγες ημέρες θα εγκαταλείψουν τον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών (OPEC). Χωρίς μεγάλη προειδοποίηση και εν μέσω του μεγαλύτερου ενεργειακού σοκ των τελευταίων δεκαετιών. Επίσημα πρόκειται για ενεργειακή πολιτική. Θέλουν, όπως λέει η κυβέρνηση, να πουλάνε τους δικούς τους πρώτες ύλες πιο ευέλικτα. Στην πραγματικότητα, η αποχώρηση είναι το σύμπτωμα μιας βαθιάς αλλαγής. Ο πόλεμος με το Ιράν δεν αλλάζει μόνο τη μηχανική της αγοράς πετρελαίου – διαλύει και την πολιτική τάξη της Μέσης Ανατολής. Το γεγονός ότι ακριβώς ένας κεντρικός παραγωγός μετά από σχεδόν 60 χρόνια εγκαταλείπει τον OPEC, σηματοδοτεί έναν ιστορικό ρήγμα. Ο OPEC συντονίζει την παραγωγή πετρελαίου των κρατών-μελών της. Με αυτόν τον τρόπο θέλει να εξασφαλίσει σταθερά έσοδα. Άλλοτε μειώνει την εξόρυξη για να ανέβει η τιμή του πετρελαίου, άλλοτε αντλεί περισσότερο για να κάνει την πρώτη ύλη φθηνότερη. Όμως ο Οργανισμός δεν ήταν ποτέ μόνο ένα καρτέλ για τον έλεγχο των ποσοτήτων παραγωγής. Ήταν η θεσμική έκφραση μιας ισορροπίας δυνάμεων στην περιοχή του Κόλπου, με τη Σαουδική Αραβία ως κυρίαρχο παίκτη. Επί δεκαετίες αυτό το σύστημα λειτουργούσε επειδή τα μέλη συμφωνούσαν σε έναν κοινό στόχο: σταθερότητα μέσω συντονισμού. Ακριβώς όμως αυτή η υπόσχεση υπονομεύεται από τον πόλεμο με το Ιράν. Διότι η σύγκρουση δεν βλάπτει μόνο τις τιμές, αλλά και την ίδια τη φυσική υποδομή της αγοράς. Τερματικοί σταθμοί, λιμάνια και διυλιστήρια πλήττονται – και κυρίως ο πορθμός του Ορμούζ. Μέσω αυτού του στενού διαύλου πλάτους 55 χιλιομέτρων μεταφέρονται κανονικά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Όμως μετά από εβδομάδες επιθέσεων και αποκλεισμών, έχει γίνει ένα γεωπολιτικό ρίσκο. Έτσι ο OPEC χάνει την κεντρική της ικανότητα ελέγχου – διότι οι ποσοστώσεις παραγωγής βοηθούν λίγο όταν το πετρέλαιο δεν μπορεί πια να μεταφερθεί αξιόπιστα. Τον Μάρτιο εξορύσσονταν μόλις 22 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, δηλαδή περίπου ένα τέταρτο κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα. Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η λογική της αγοράς αλλάζει θεμελιωδώς. Δεν καθορίζουν πλέον την προσφορά και τις τιμές η πολιτική ενός καρτέλ, αλλά η στρατιωτική κλιμάκωση και η στρατηγική ευπάθεια. Ο πόλεμος κυριαρχεί τώρα στην αγορά. Και εδώ ακριβώς εστιάζει η απόφαση των Εμιράτων. Επίσημα, δικαιολογούν την αποχώρηση με την επιθυμία να προσαρμόζουν καλύτερα την παραγωγή τους στη ζήτηση. Πίσω όμως από αυτή την επιχειρηματολογία κρύβεται ένας πολιτικός απελευθερωτικός αγώνας. Το κράτος θέλει να απαλλαγεί από τα δεσμά ενός συστήματος που υπό τις νέες συνθήκες δεν λειτουργεί πια – και που αντιλαμβάνεται όλο και περισσότερο ως περιορισμό των δικών του συμφερόντων. Το ρήγμα με το καρτέλ είναι ταυτόχρονα ρήγμα με τη Σαουδική Αραβία. Εδώ και καιρό υπάρχουν εντάσεις μεταξύ Αμπού Ντάμπι και Ριάντ. Τα Εμιράτα έχουν επενδύσει μαζικά στις δυνατότητες εξόρυξής τους και θέλουν τώρα να τις αξιοποιήσουν πλήρως, ενώ η Σαουδική Αραβία παραδοσιακά επιμένει στην πειθαρχία της προσφοράς για να στηρίξει τις τιμές. Αυτές οι οικονομικές διαφορές φορτίστηκαν πολιτικά από τον πόλεμο. Τα Εμιράτα είναι στόχος ιρανικών επιθέσεων – και νιώθουν ότι δεν λαμβάνουν επαρκή υποστήριξη από τα άλλα αραβικά κράτη. Σύμφωνα με το Αμπού Ντάμπι, το Ιράν εκτόξευσε πάνω από 2.000 πυραύλους και drones κατά των Εμιράτων κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η χώρα βίωσε έναν ιστορικό σοκ. Ο Anwar Gargash, διπλωματικός σύμβουλος του Προέδρου των Εμιράτων, το διατύπωσε ξεκάθαρα την παραμονή της αποχώρησης στο Gulf Influencers Forum: Η πολιτική και στρατιωτική απάντηση του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) ήταν ιστορικά αδύναμη. Από τον Αραβικό Σύνδεσμο δεν περίμενε τίποτα διαφορετικό, αλλά από το GCC ναι. Η εμπιστοσύνη στην περιφερειακή αλληλεγγύη έχει κλονιστεί. Έτσι αλλάζει η στρατηγική στάση των κρατών του Κόλπου. Εκεί που παλαιότερα κυριαρχούσε η συνεργασία, τώρα επικρατεί η εθνική αυτοϋπεράσπιση. Τα Εμιράτα αντιδρούν σε αυτό αναπροσανατολίζοντας τις εξωτερικές και αμυντικές τους συμμαχίες. Πλησιάζουν περισσότερο τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και απομακρύνονται από τις παραδοσιακές πολυμερείς δομές του αραβικού κόσμου. Αυτή η νέα κατεύθυνση είναι πολύ περισσότερο από ενεργειακή πολιτική – σηματοδοτεί μια γεωπολιτική μετατόπιση. Οι συνέπειες είναι εκτεταμένες. Με την αποχώρηση των Εμιράτων, η OPEC χάνει όχι μόνο έναν παραγωγό, αλλά και την εσωτερική συνοχή και την αξιοπιστία της. Το καρτέλ γίνεται δομικά πιο αδύναμο, η ικανότητά του να σταθεροποιεί την αγορά μειώνεται και η κυριαρχία της Σαουδικής Αραβίας γίνεται πιο εύθραυστη. Το σύστημα που βασιζόταν στον συντονισμό και την εμπιστοσύνη, φαίνεται ότι σε μια φάση γεωπολιτικής κατακερματισμού δεν μπορεί να αντέξει. Πώς προχωράμε τώρα; Προς το παρόν, η ποσόστωση του OPEC για τα Εμιράτα δεν παίζει κανένα ρόλο, επειδή ούτως ή άλλως κανείς δεν μπορεί να μεταφέρει ό,τι παράγει η χώρα. Μακροπρόθεσμα όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ο Jorge León, πρώην στέλεχος της OPEC και σήμερα επικεφαλής αναλυτής γεωπολιτικής στη Rystad Energy, το διατυπώνει ως εξής: ο OPEC θα γίνει δομικά πιο αδύναμη χωρίς τα Εμιράτα. Η Σαουδική Αραβία θα είναι τότε το μοναδικό εναπομείναν μέλος με σημαντικές ελεύθερες δυνατότητες εξόρυξης. Η δυνατότητα του καρτέλ να απορροφά σοκ προσφοράς θα συρρικνώνεται. Η αγορά πετρελαίου θα γίνει πιο ασταθής. Και η τάση είναι σαφής: Το Κατάρ αποχώρησε από τον OPEC το 2019, η Ινδονησία το 2016, ο Ισημερινός το 2020, η Αγκόλα το 2023. Τώρα ένα ιδρυτικό μέλος δεύτερης γενιάς. Ο Οργανισμός, κάποτε το ισχυρότερο καρτέλ του κόσμου, μπορεί να βιώνει την αρχή του τέλους του. Αντί για έναν συντονισμένο μπλοκ, στην Μέση Ανατολή είναι πιθανό να εμφανιστούν στο μέλλον ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος με διαφορετικές συμμαχίες και συμφέροντα. Η ενέργεια δεν θα αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως οικονομικό αγαθό, αλλά ως παράγοντας ασφάλειας – ως πόρος του οποίου ο έλεγχος αποφασίζει για την επιρροή και τη σταθερότητα. Die Welt 28/4/26 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους