25#

Πλήρες Κείμενο:

Ρόδος: Από την προσαρμογή στη συμμετοχή. Το ρουσφέτι είναι «συνταγματική επιλογή»; Κι όμως, το ακούσαμε, από την κυβέρνηση, υπουργούς και βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος. Κανείς υπουργός ή βουλευτής της Ν.Δ. δεν πήρε απόσταση από την παραπάνω πρόταση! Πόσα κατάλοιπα της νοοτροπίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας υπάρχουν ακόμη στη νοοτροπία τέτοιων Ελλήνων; Eδώ θα ασχοληθώ με τη Ρόδο και τους κατοίκους της, εμάς όλους δηλαδή, από πλευράς ψυχολογίας και κοινωνιολογίας. Στο παρελθόν ασχολήθηκα και εδώ στο ΦΒ με την ψυχολογία της προσαρμογής των Ροδίων. Δεν μπορούμε πλέον να αντιδρούμε σε ότι μας συμβαίνει μόνο με ρουσφέτια και υποκλίσεις (μιλώ πάντα πλειοψηφικά). Σήμερα θα προσπαθήσω να προτείνω τρόπους με τους οποίους μπορούμε, σιγά σιγά και σε βάθος χρόνου, να μετατρέψουμε την προσαρμογή σε συμμετοχή. Πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε το «φαινόμενο» και μετά να ασχοληθούμε με την υπέρβαση. Αλλά το ζήτημα δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι και κοινωνικό. Είναι δικό μας. Η Ρόδος δεν είναι ένας τυχαίος τόπος. Για πάνω από 23 αιώνες έμαθε να ζει υπό εξουσίες: Αθηναίους, Μακεδόνες, Ρωμαίους, Βυζαντινούς, Ιππότες, Οθωμανούς, Ιταλούς, Γερμανούς, Άγγλους. Αυτό άφησε αποτύπωμα. Διαμόρφωσε μια στάση: Προσαρμογή αντί σύγκρουσης, επιβίωση αντί διεκδίκησης. Αυτό ήταν δύναμη. Χάρη σε αυτό αντέξαμε. Σήμερα όμως γίνεται όριο. Η εξουσία συνεχίζει να βιώνεται ως «κάπου αλλού». Η εμπιστοσύνη είναι χαμηλή. Η σύγκρουση αποφεύγεται, όχι μόνο στην πράξη, αλλά και ως σκέψη. Έτσι, η κοινωνία λειτουργεί, αλλά δεν επηρεάζει. Εδώ εντάσσεται και το ρουσφέτι. Όχι απλώς ως παθογένεια, αλλά ως μηχανισμός: Ο πολίτης απευθύνεται σε πρόσωπα, όχι σε κανόνες! Το πρόβλημα είναι κοινό, η λύση γίνεται προσωπική. Και κάπως έτσι, τίποτα δεν αλλάζει συνολικά! Σήμερα η κριτική υπάρχει παντού. Στα social, στις παρέες, στις ιδιωτικές συζητήσεις. Αλλά εκεί μένει. Χωρίς κόστος, χωρίς συνέχεια, χωρίς αποτέλεσμα! Η δημόσια παρουσία, αυτή που απαιτεί έκθεση και ευθύνη, παραμένει περιορισμένη. Και εδώ βρίσκεται η βασική αντίφαση: Ξέρουμε τι δεν πάει καλά, αλλά σπάνια δρούμε μαζί! Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν σκεφτόμαστε. Είναι ότι δεν περνάμε από τη σκέψη στη δράση! Και όσο οι λύσεις παραμένουν ατομικές και η κριτική ανέξοδη, τόσο η κοινωνία θα μένει λειτουργική, αλλά πολιτικά αδύναμη! Οι σημερινές συνθήκες το ενισχύουν: Εξάρτηση από τον τουρισμό, από κεντρικές αποφάσεις, από εξωτερικούς παράγοντες. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η σταθερότητα μοιάζει πιο ασφαλής από τη διεκδίκηση. Όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο «εκεί έξω». Είναι και στον τρόπο που επιλέγουμε να στεκόμαστε απέναντι σε αυτό. Η προσαρμογή έγινε συνήθεια. Σχεδόν κανόνας! Και εδώ είναι το κρίσιμο σημείο: Η Ρόδος δεν χρειάζεται να γίνει συγκρουσιακή. Χρειάζεται να γίνει συμμετοχική. Να περάσει: Από το προσωπικό αίτημα → στη συλλογική πρόταση, από το ρουσφέτι → στη θεσμική διεκδίκηση, από την ιδιωτική κριτική → στη δημόσια παρουσία! Όχι με μεγάλα λόγια. Με μικρά, συγκεκριμένα βήματα: Κριτική που συνοδεύεται από πρόταση, συλλογικές παρεμβάσεις, όχι μοναχικές φωνές, εστίαση σε λίγα, κοινά ζητήματα, μικρές, ορατές νίκες! Έτσι αλλάζει η ψυχολογία. Όχι αλλιώς! Για αιώνες η βασική μας αφήγηση ήταν: «Προσαρμόζομαι για να επιβιώσω». Σήμερα χρειάζεται να προστεθεί κάτι ακόμα: «Συμμετέχω για να διαμορφώσω». Και εδώ μπαίνει η ευθύνη του πολίτη. Όχι ως κατηγορία. Ως επιλογή. Γιατί υπάρχει μια διαδρομή που «δουλεύει»: Λίγη γκρίνια, λίγη ιδιωτική εκτόνωση, μια προσωπική λύση, και προχωράμε. Αυτή είναι η εύκολη διαδρομή. Και γι’ αυτό αναπαράγεται. Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχει. Είναι ότι τη διαλέγουμε, ακόμη κι όταν ξέρουμε ότι δεν αλλάζει τίποτα συνολικά! Εδώ είναι η ουσία: Ο πολίτης δεν είναι μόνο αποδέκτης του συστήματος. Είναι και συμμέτοχος στη διατήρησή του. Η «ανέξοδη κριτική» δίνει την αίσθηση συμμετοχής! Αλλά δεν παράγει αποτέλεσμα! Και η δημόσια παρουσία έχει κόστος, ειδικά σε μια μικρή κοινωνία. Γι’ αυτό και συχνά αποφεύγεται. Όμως κάπου εκεί μπαίνει το όριο. Η ευθύνη δεν είναι να γίνουμε «ήρωες». Είναι κάτι πιο απλό και πιο δύσκολο: Να μην μένουμε μόνο στο προσωπικό μας ζήτημα, να συμμετέχουμε, έστω λίγο, σε κάτι συλλογικό, να βγάζουμε τη φωνή μας από τον ιδιωτικό στον δημόσιο χώρο! Ρεαλιστικές προτάσεις (όχι συνθήματα): Η αλλαγή δεν θα έρθει απότομα. Θα ξεκινήσει από μικρά, εφαρμόσιμα βήματα: - Μετατροπή της κριτικής σε πρόταση. Κάθε δημόσια διαμαρτυρία να συνοδεύεται από συγκεκριμένη, τεκμηριωμένη πρόταση. - Συλλογική έκφραση με χαμηλό ρίσκο. Ομάδες πολιτών, κοινά κείμενα, δημόσιες παρεμβάσεις χωρίς έκθεση ενός μόνο προσώπου. - Εστίαση σε λίγα, κοινά ζητήματα: περιβάλλον, εργασία, υποδομές, εκεί όπου υπάρχει κοινό συμφέρον. - Μικρές, ορατές επιτυχίες. Όχι μεγάλες ρήξεις, αλλά απτά αποτελέσματα που αλλάζουν την ψυχολογία. - Σταδιακή ενίσχυση θεσμικής εμπιστοσύνης. Όχι θεωρητικά, αλλά μέσα από λειτουργικά παραδείγματα. Μικρά βήματα. Αλλά σε άλλη κατεύθυνση. Γιατί στο τέλος, το ερώτημα δεν είναι μόνο: «Τι κάνει η εξουσία;» Αλλά: Τι είδους πολίτες επιλέγουμε να είμαστε εμείς! Το σύντομο σχόλιο μου είναι στο πρώτο σχόλιο αυτής της ανάρτησης. 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους