25#

Πλήρες Κείμενο:

Τί ήταν ο "μοναρχοφασισμός"; Στην φωτογραφία βλέπετε τον Βασιλιά Γεώργιο τον Β και τον Ιωάννη Μεταξά τον Απρίλιο του 1936, την ημέρα που ο Μεταξάς διορίστηκε πρωθυπουργός από τον βασιλιά. Ο όρος "μοναρχοφασισμός" υπήρξε πολιτικός και πολεμικός/προπαγανδιστικός όρος που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά την δεκαετία του 1930, την εποχή της Δικτατορίας του Μεταξά, κυρίως από το ΚΚΕ, αλλά και την ευρύτερη αριστερά. Βασιλιάς της Ελλάδας και αρχηγός του Στρατού ήταν τότε ο Γεώργιος Β, που είχε επανέλθει στο θρόνο με νοθευμένο δημοψήφισμα του δικτάτορα και πρώην στρατιωτικού Γεωργίου Κονδύλη το 1935, που από ένθερμος βενιζελικός είχε γίνει ένθερμος βασιλικός την περίοδο του Μεσοπολέμου. Ο πολεμικός όρος "μοναρχοφασισμός" και "μοναρχοφασίστας" πέρασε την περίοδο της Κατοχής στον προπαγανδιστικό λόγο του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, για να χαρακτηρίσει κυρίως τις εθνικές και εθνικιστικές αντιστασιακές οργανώσεις, που ήταν φιλοβασιλικές και πολιτικά αντίθετες στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, αλλά και τους δοσίλογους και τους άνδρες που είχαν ενταχθεί στα Τάγματα Ασφαλείας του πρωθυπουργού Ράλλη, που καταδίωκαν το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Την εποχή του εμφυλίου (1946-1949) χρησιμοποιήθηκε από το ΚΚΕ, για να χαρακτηρίσει το ιδεολογικό μέτωπο που βρισκόταν απέναντι στο ΚΚΕ και τον ΔΣΕ. Βασιλιάς και αρχηγός του Στρατού την περίοδο εκείνη ήταν ο Παύλος Ά, που ανέβηκε στο θρόνο μετά τον αιφνίδιο θάνατο του αδελφού του Γεωργίου Β, τον Απρίλιο του 1947. Ο πολεμικός όρος "μοναρχοφασισμός" που χρησιμοποιήθηκε κατεξοχήν στο προπαγανδιστικό όργανο του ΚΚΕ "Ριζοσπάστη" είχε την αφετηρία του την εποχή της Δικτατορίας του Μεταξά και περιέγραφε την σύμπραξη Μοναρχίας και αυταρχικής και συγκεντρωτικής εξουσίας, όπως εκφράστηκε και έγινε πράξη κατά την διάρκεια της Δικτατορίας του Μεταξά (1936-1941). Ο Μεταξάς, που ήταν πρώην υψηλόβαθμος στρατιωτικός, ήταν βασιλικός ήδη από την εποχή του Εθνικού Διχασμού και έμεινε πιστός στον βασιλιά Κωνσταντίνο έως και την Μικρασιατική Καταστροφή και τον θάνατο του βασιλιά από καρδιακή ανακοπή στην εξορία στο Παλέρμο της Σικελίας τον Ιανουάριο του 1923. Όταν ο Γεώργιος Β επέστρεψε στην Ελλάδα και ανέβηκε στο θρόνο μετά το πραξικόπημα του Κονδύλη και το νοθευμένο δημοψήφισμα, διόρισε τον Μεταξά πρωθυπουργό. Αυτό συνέβη μετά τον θάνατο του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Δεμερτζή σε μία περίοδο έντονης πολιτικής αστάθειας και ακυβερνησίας καθώς και διάχυτου φόβου στον πολιτικό κόσμο για κοινωνικές αναταραχές και ανατροπή της πολιτικής τάξης εξαιτίας της έντονης δραστηριότητας του ΚΚΕ στους δρόμους και της εκλογικής ανόδου του κόμματος. Ο Μεταξάς επιλέχθηκε από τον βασιλιά Γεώργιο Β καθώς ο πρώτος είχε αποδείξει την πίστη του στον θεσμό της βασιλείας και στην βασιλική οικογένεια ήδη από την εποχή του Εθνικού Διχασμού. Επιπλέον θεωρούνταν από το παλάτι άνθρωπος ικανός, πειθαρχημένος και της "τάξης και ασφάλειας". Έτσι ο βασιλιάς Γεώργιος τον διόρισε πρωθυπουργό και του έδωσε στήριξη. Το καθεστώς ήταν κάτι που δεν είχε βιώσει σε αυτή τη μορφή η Ελλάδα πριν τον Μεταξά. Δεν ήταν στρατιωτικό καθεστώς με την κλασική έννοια, αλλά ούτε και κλασσικό φασιστικό καθεστώς, καθώς χαρακτηριζόταν από την έλλειψη λαϊκού φασιστικού κινήματος. Δηλαδή το καθεστώς Μεταξά επιβλήθηκε από πάνω, δεν στηρίχθηκε σε ένα μαζικό λαϊκό κόμμα που κινητοποίησε τις μάζες όπως έγινε στην Ιταλία. Πρόκειται για ένα είδος βασιλικής δικτατορίας, μία δυαρχία του βασιλιά και του Μεταξά με έντονα συντηρητικά στοιχεία. Αυτό ακριβώς ήταν μια ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στο καθεστώς Μεταξά και τον ιταλικό φασισμό, αλλά και τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό. Ο Μεταξάς δεν πήρε πολιτικό διαζύγιο από την βασιλεία, ούτε το επιδίωξε ποτέ, ακόμα και όταν -από το 1938- συγκέντρωσε περισσότερη δύναμη και αρμοδιότητες στα χέρια του, το καθεστώς του άρχισε να έχει πιο πρωσοποκεντρικά χαρακτηριστικά και ο βασιλιάς άρχισε να παίζει μικρότερο ρόλο, να έχει λιγότερες αρμοδιότητες και να παίρνει λιγότερες πολιτικές πρωτοβουλίες (παρόλο αυτά συνέχισε να είναι αρχηγός του Στρατού και να τον ελέγχει, καθώς και να χαράσσει τις βασικές γραμμές της εξωτερικής πολιτικής σε σύμπραξη με την Βρετανία). Η βασιλεία παρέμεινε ως το τέλος της Δικτατορίας του Μεταξά κεντρικός και βασικός θεσμός. Αυτή η πραγματικότητα γέννησε τον πολεμικό όρο "μοναρχοφασισμός“. Πηγές: Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης: Το καθεστώς του Ιωάννη Μεταξά, εκδόσεις Βιβλιοπωλείο της Εστίας. Aristotle Kallis: Neither fascist nor authoritarian? The dynamics of fascistization in 1930s Greece https://metaxas-project.com/wp-content/uploads/2017/04/Neither_Fascist_nor_Authoritarian_The-4th-of-August-Regime-in-Greece-1936-1941.pdf 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους