25#

Πλήρες Κείμενο:

Σαν σήμερα, 27 Απριλίου 1941, οι ναζί μπαίνουν στην Αθήνα. Κυριακή, 08.00, οι πρώτοι μοτοσικλετιστές και τεθωρακισμένα οχήματα της 2ης Τεθωρακισμένης Μεραρχίας εισήλθαν από την Λεωφόρο Κηφισίας προς την Βασ. Σοφίας και περνώντας από το Μνημείο Αγνώστου Στρατιώτου ακολούθησαν τη Λεωφ.Αμαλίας και τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου για να φθάσουν στην Ακρόπολη. Στις 18.00 της 20ης Απριλίου 1940, στο Βοτονόσι του νομού Ιωαννίνων, 10 χλμ. μακριά από το Μέτσοβο και 40 χλμ. από τα Γιάννενα, ο Αντιστράτηγος Τσολάκογλου και ο Υποστράτηγος Ζεπ Ντίτριχ της LSSAH υπέγραψαν πρωτόκολλο ανακωχής, με ευνοϊκούς όρους για την Ελλάδα. Η παρέμβαση των Ιταλών περιέπλεξε τα πράγματα. Έτσι, η οριστική συμφωνία ανακωχής υπογράφηκε στις 23/4/1941 στη Θεσσαλονίκη, από τον Τσολάκογλου, τον Στρατηγό Γιόντλ και τον Ιταλό Φερέρο. Οι Γερμανοί στο μεταξύ στις 22 Απριλίου επιτέθηκαν στη διάβαση των Θερμοπυλών την οποία υπεράσπιζαν η 19η Αυστραλιανή Ταξιαρχία και η 6η Νεοζηλανδική. Κατά μία φοβερή συγκυρία, επικεφαλής των δυνάμεων στο παράκτιο πέρασμα ήταν ο Νεοζηλανδός Στρατηγός Φράιμπεργκ, ο οποίος μετά την κατάληψη των Θερμοπυλών έφυγε για την Κρήτη. Ο Φράιμπεργκ φέρει σοβαρή ευθύνη για την κατάληψη της Μεγαλονήσου. Παρ’ όλα αυτά, μετά την Κρήτη πήγε στη Β. Αφρική, όπου είχε μια σειρά από σημαντικές επιτυχίες. Πάντως, τον Απρίλιο του 1941, τόσο οι άνδρες του Φράιμπεργκ, όσο και αυτοί του Στρατηγού Μακέι, που υπεράσπιζαν το τμήμα προς τον Μπράλο αγωνίστηκαν ηρωικά, αλλά αναγκάστηκαν, μπροστά στη γερμανική υπεροχή να υποχωρήσουν. Τελευταίο προπύργιο των Βρετανών ήταν η διώρυγα της Κορίνθου, την οποία υπεράσπιζαν το 4ο Σύνταγμα Ουσάρων, Αυστραλοί και Μαορί. Οι δυνάμεις της Βρετανικής Κοινοπολιτείας είχαν υπονομεύσει τη γέφυρα με εκρηκτικά. Οι Γερμανοί γνωρίζοντας ότι θα συναντούσαν λυσσαλέα αντίσταση επιστράτευσαν το Ι και το ΙΙ Τάγμα του 2ου Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών. Μετά από σφοδρές συγκρούσεις, στη διάρκεια των οποίων ανατινάχτηκε και η γέφυρα της διώρυγας, είτε στη διάρκεια της μάχης και ενώ Γερμανοί σκαπανείς επιχειρούσαν να απομακρύνουν τα εκρηκτικά είτε σκόπιμα από τους Βρετανούς. Οι βρετανικές δυνάμεις υποχώρησαν προς το εσωτερικό της Πελοποννήσου και με τη βοήθεια Ελλήνων χωρικών οδηγήθηκαν προς τα λιμάνια της Μονεμβασιάς και της Καλαμάτας για να φυγαδευτούν με πλοία στη Μ. Ανατολή και τη Β. Αφρική. Κάποιοι όμως αιχμαλωτίστηκαν. Ο δρόμος προς την Αθήνα είχε ανοίξει διάπλατα για τους Ναζί… Στις 22 Απριλίου 1941, τα περισσότερα μέλη της κυβέρνησης αναχώρησαν για την Κρήτη, με το αντιτορπιλικό «Βασίλισσα Όλγα». Την επόμενη αναχώρησαν αεροπορικώς ο βασιλιάς Γεώργιος Β’ και ο Βρετανός πρεσβευτής. Για λίγες μέρες ακόμα παρέμειναν στην Αθήνα ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Αντιναύαρχος Σακελλαρίου, ο Υπουργός Μανιαδάκης, ο Στρατηγός T.G.G. Heywood και ο Ναυτικός Ακόλουθος της Βρετανικής Πρεσβείας Πλοίαρχος Terl, οι οποίοι έφυγαν από την περιοχή της Αργολίδας στις 27 Απριλίου. Ο Αρχιστράτηγος Παπάγος αρνήθηκε να φύγει «συμμεριζόμενος την τύχη των ανδρών του» γράφει ο Δρ. Ι.Σ. Παπαφλωράτος και συνεχίζει: «Ήταν μια γενναία απόφαση επειδή οι Γερμανοί γνώριζαν καλώς ότι ο ίδιος δεν συγκαταλεγόταν μεταξύ των θαυμαστών της στρατιωτικής τους υπεροχής οι οποίοι αφθονούσαν στους ανωτάτους στρατιωτικούς κύκλους. Εν τούτοις, οι Γερμανοί δεν τον συνέλαβαν, αλλά τον έθεσαν υπό στενή παρακολούθηση». Ο Παπάγος μάλιστα θεωρώντας ότι είχαν παραβιαστεί οι διαταγές του, στις 23 Απριλίου 1941 υπέβαλε αίτηση παραιτήσεως από τις τάξεις του Στρατού, αναφέροντας τα εξής: «Επειδή το Στράτευμα το τελούν υπό τας διαταγάς μου εσυνθηκολόγησε παρά τας διαταγάς μου και άνευ εξουσιοδοτήσεώς μου, υποβάλλω αίτησιν αποστρατείας». Είχε προηγηθεί, στις 21/4 διαταγή του προς τον Διοικητή Τμήματος Στρατιάς Ηπείρου, με την οποία επέκρινε σφοδρά τον Τσολάκογλου, τόνιζε ότι ο Στρατός πρέπει να αγωνιστεί μέχρι το έσχατο όριο των δυνατοτήτων του και ζητούσε άμεση αντικατάσταση το Τσολάκογλου. Θυμίζει ότι στις 18 Απριλίου 1941 είχε αυτοκτονήσει στην Αθήνα, με δύο σφαίρες (!) ο Πρωθυπουργός Κορυζής.Στην, τουλάχιστον περίεργη, αυτή αυτοκτονία έχουμε αναφερθεί σε ξεχωριστό άρθρο μας. Στις 23/4/1941 ο Γεώργιος Β’ απηύθυνε διάγγελμα στον ελληνικό λαό, το οποίο έκλεινε ως εξής: «Μην αποθαρρήσετε Έλληνες, ουδέ κατά την οδυνηράν αυτήν στιγμήν της ιστορίας μας. Θα είμαι πάντοτε μεταξύ υμών. Το δίκαιον του αγώνος μας και ο Θεός να βοηθήσουν, όπως επιτύχομεν δι’ όλων των μέσων την τελικήν νίκην, παρά τας δοκιμασίας, τας θλίψεις, τους κινδύνους τους οποίους από κοινού εδοκιμάσαμεν και θα δοκιμάσωμεν εν τω μεταξύ. Μείνατε πιστοί εις την ιδέαν μιας ηνωμένης, αδιαιρέτου, ελευθέρας Πατρίδος. Εντείνατε τας θελήσεις σας. Αντιτάξτε την ελληνικήν σας υπερηφάνειαν κατά της εχθρικής βίας και των εχθρικών δελεασμών. Θαρρείτε. Αι καλαί ημέραι θα επανέλθουν. Ζήτω το Έθνος». Το πρωί της Κυριακής (Κυριακή του Θωμά) της 27ης Απριλίου ελάχιστοι Αθηναίοι κυκλοφορούσαν στην πόλη. Παρά και τη σημαντική θρησκευτική εορτή ελάχιστοι πιστοί είχαν προσέλθει στις εκκλησίες. Το ραδιόφωνο μετέδιδε τη Θεία Λειτουργία. Ξαφνικά, η μετάδοση διακόπηκε για να μεταδοθεί η παρακάτω έκτακτη ανακοίνωση του Στρατιωτικού Διοικητή της πόλης, Υποστράτηγου Καβράκου. «Λόγω της επιτακτικής ανάγκης διατάσσω να διακοπεί πάσα (κάθε) κίνησις εις τας οδούς των Αθηνών, του Πειραιώς και των Προαστίων. Να ώσι κλειστά άπαντα τα καταστήματα και οι κάτοικοι να παραμείνουν εις τας εστίας των, οι αξιωματικοί και οι στρατιώται εις τους στρατώνες και οι αστυνομικοί εις τα Τμήματά των. Απαγορεύω την έκτακτον έκδοσιν εφημερίδων. Και επειδή η πόλις είναι ανοχύρωτος, ουδεμία αντίστασις θα προβληθεί. Αξιώ να μην ακουσθεί ούτε ένας πυροβολισμός. Οι παραβάτες θα συλλαμβάνονται αμέσως και θα εγκλεισθώσι εις τας φυλακάς φρουρούμενοι ασφαλώς. Αναπληρωτήν μου κατά την απουσίαν μου ορίζω τον Συνταγματάρχην Πεζόπουλον». Στην πόλη επικρατούσε νεκρική σιγή. Οι τελευταίοι Βρετανοί στρατιώτες ανατίναξαν μια αποθήκη πυρομαχικών στον Πειραιά. Στην Αθήνα είχαν παραμείνει μόνο ο Νομάρχης Αττικοβοιωτίας Κωνσταντίνος Πεζόπουλος, ο Δήμαρχος Αμβρόσιος Πλυτάς και ο φρούραρχος, εκ μέρους των Αρχών. Αυτοί συγκρότησαν μια επιτροπή, στην οποία εκτός από τους ίδιους συμμετείχαν ο Δήμαρχος Πειραιώς Μιχαήλ Μανούσκος και ο γερμανομαθής Συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Κανελλόπουλος. Στην επιτροπή αρνήθηκε να συμμετάσχει ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος. Τα μέλη της, θα παρέδιδαν την ανοχύρωτη Αθήνα στους Ναζί. Είχαν προηγηθεί σχετικές συνεννοήσεις με τον Στρατιωτικό Ακόλουθο της Γερμανικής πρεσβείας Αντισυνταγματάρχη von Hohenberg. Τα μέλη της επιτροπής περίμεναν από τις 8.30 το πρωί στη διασταύρωση των Λεωφόρων Κηφισίας και Αλεξάνδρας. Ο επικεφαλής των Γερμανών Αντισυνταγματάρχης Otto von Seiben έφτασε εκεί στις 10.15 π.μ. συνοδευόμενος από τους επιτελείς του και κατευθύνθηκε προς τα μέλη της επιτροπής. Αφού τα χαιρέτησε στρατιωτικά, περίμενε από τον στρατιωτικό ακόλουθο την παρουσίασή τους. Όλοι, κατακόκκινοι από ταραχή και συγκίνηση έκλιναν τα κεφάλια τους και περίμεναν την τυπική χειραψία. Ο von Seiben χαιρέτησε στρατιωτικά και πρότεινε στους Έλληνες να καθίσουν στο γειτονικό καφενείο «Παρθενών». Πολλοί Αθηναίοι αμίλητοι παρακολουθούσαν το δραματικό σκηνικό. Ο Καβράκος κάπνιζε ασταμάτητα για να κρύψει τον εκνευρισμό του. Τελικά, προσφώνησε τον Γερμανό αξιωματικό, ενώ ο Κανελλόπουλος μετέφρασε το παρακάτω κείμενο στα γερμανικά: «Αι τοπικαί στρατιωτικαί και πολιτικαί Αρχαί, αποτελούμεναι από τον Στρατηγό Καβράκον Χρήστον, ανώτερο στρατιωτικό Διοικητή Αττικοβοιωτίας, τον Πεζόπουλον Κωνσταντίνον, Νομάρχην Αττικοβοιωτίας, τον Πλυτά Αμβρόσιον, Δήμαρχον Αθηναίων, τον Μανούσκον, Μιχαήλ, Δήμαρχον Πειραιώς, δηλούν προς τον Διοικητήν των γερμανικών στρατευμάτων ότι: Αι πόλεις των Αθηνών και ανοχύρωτοι είναι και ουδεμίαν προτίθενται να αντιτάξουν αντίστασιν εις την κατοχήν. Ελήφθησαν ήδη όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα προς διασφάλισιν της τάξεως εκ μέρους μας, μέχρι της εισόδου των Γερμανών». Ο Γερμανός αξιωματικός απάντησε στη γλώσσα του εκθειάζοντας τον ελληνικό πολιτισμό και τόνισε: «Σας διαβεβαιώ ότι ο γερμανικός στρατός δεν έρχεται ως εχθρός αλλά ως φίλος φέρων την ειρήνην εις την Ελλάδα. Η μακρά φιλία η οποία μας συνδέει με την Ελλάδα θα αναζωπυρωθεί εντός ολίγων ημερών. Αμέσως μετά υπογράφτηκε το πρωτόκολλο παράδοσης και ο Πλυτάς πρόσφερε συμβολικά στον Γερμανό, το κλειδί της πόλης. Έπειτα ο von Seiben κάλεσε τους διοικητές των μικρότερων τμημάτων και τους υπέδειξε μπροστά σ’ έναν χάρτη τα μέρη όπου έπρεπε να κατευθυνθούν, ενώ έκλεισε ένα νέο ραντεβού με τον Πλυτά στις 12 το μεσημέρι. Συγκλονιστικό είναι το τελευταίο ανακοινωθέν του Ρ/Σ Αθηνών, που συντάχθηκε από τον Δημήτριο Σβολόπουλο, πατέρα του αείμνηστου ακαδημαϊκού Κων/νου Σβολόπουλου και εκφωνήθηκε από τον Κων/νο Σταυρόπουλο. Στην ιστορία έχει μείνει ιδιαίτερα το τελευταίο μέρος του ανακοινωθέντος: «Προσοχή! Ο ραδιοφωνικός σταθμός Αθηνών ύστερα από λίγο δεν θα είναι ελληνικός. Θα είναι γερμανικός και θα μεταδίδει ψέματα! Έλληνες! Μην τον ακούτε! Ο πόλεμός μας συνεχίζεται και θα συνεχιστεί μέχρι της τελικής νίκης. Ζήτω το έθνος των Ελλήνων!». Λίγο πριν τις 9.00 π.μ. οι άνδρες ενός άλλου γερμανικού μηχανοκίνητου αποσπάσματος υπό τη διοίκηση του Λοχαγού Γιάκομπι, έφτασαν στα Προπύλαια της Ακρόπολης και ύψωσαν τη γερμανική σημαία (σβάστικα) στον Ιερό Βράχο, αφού πρώτα έγινε υποστολή της ελληνικής σημαίας. Ήταν μια μαύρη στιγμή της ελληνικής ιστορίας. Η Ελένη Φραγκιά αφηγείται: «Πήγαν στην Ακρόπολη κατέβασαν τη σημαία και έβαλαν τη σβάστικα. Αυτό ήταν μια πληγή για μας». Όταν έμπαιναν οι Γερμανοί στην Αθήνα, η Πηνελόπη Δέλτα επιχείρησε να αυτοκτονήσει με δηλητήριο. Τελικά πέθανε στις 2 Μαΐου. Ποτέ δεν ξεπέρασε τον ανεκπλήρωτο έρωτά της για τον Ίωνα Δραγούμη, ενώ και η ασθένειά της (σκλήρυνση κατά πλάκας), έκανε δύσκολη τη ζωή της. Και τα εθνικά της φρονήματα όμως έπαιξαν ρόλο. Άλλωστε η ίδια είχε γράψει προφητικά: «Στον κόσμο υπάρχουν πράγματα, ιδέες, αρχές, ιδανικά, πίστες (πληθ. της λ. πίστη) που βαραίνουν περισσότερο από τη ζωή». Πάντως το ατίθασο ελληνικό πνεύμα, μπήκε αμέσως σε δράση. Όπως αφηγήθηκε ο αείμνηστος Μανώλης Γλέζος, το απόγευμα της ίδιας μέρας, οι Γερμανοί είχαν φτιάξει οδοδείκτες. Τη νύχτα όμως, ο ίδιος μαζί με άλλους τους κατέστρεψαν. Όταν το επόμενο πρωί ένα γερμανικό τμήμα έφτασε στη διασταύρωση Ιεράς Οδού και Κωνσταντινουπόλεως δεν ήξερε πού να κατευθυνθεί… 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους