25#

Πλήρες Κείμενο:

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ: ΕΚΑΒΗ ΑΠΟ ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ Η Εκάβη του Ευριπίδη που γράφτηκε το 427 π.χ σαν μια βαθιά αποτίμηση του Πελοποννησιακού πολέμου που κατέστρεψε την Αθήνα. Είναι μια τραγωδία που εστιάζει στην ολοκληρωτική συντριβή της πρώην βασίλισσας της Τροίας Εκάβης, η οποία αιχμάλωτη πλέον των Αχαιών, βιώνει τη διπλή απώλεια: τη θυσία της κόρης της Πολυξένης και τη δολοφονία του γιου της Πολύδωρου από τον βασιλιά της Θράκης, που τον φιλοξενούσε. Ο Πρίαμος, είχε στείλει το γιο του στον Πολυμήστορα για να γλιτώσει από τον πόλεμο, μαζί με χρυσό έτσι ώστε αν η Τροία καταστρεφόταν να επέστρεφε ο γιος του με την περιουσία. Η Εκάβη μαθαίνει για τη δολοφονία του γιου της και ορκίζεται εκδίκηση. Η Εκάβη, απαίτησε από τον Αγαμέμνονα να της δώσει, με δόλο, τον Πολυμήστορα και τους γιους του. Όταν έφτασε ο Πολυμήστορας, είπε ψέματα για την τύχη του γιου της. Εκείνη του ζήτησε να την ακολουθήσει στη σκηνή της όπου υπήρχαν κι άλλοι θησαυροί του Πρίαμου για να τους προσφέρει σε αυτόν. Εκεί, η ίδια, μαζί με τις γυναίκες της Τροίας σκότωσε τους γιους του μπροστά του και μετά τύφλωσε τον ίδιο. Ο Αγαμέμνονας δρα σαν δικαστής, η ετυμηγορία του είναι πως τον Πολυμήστορα τον βρήκε ό,τι του άξιζε Ήταν χάραμα όταν, μπροστά στη σκηνή του βασιλιά Αγαμέμνονα, εμφανίστηκε το φάντασμα του Πολύδωρου. Στον μονόλογό του, το φάντασμα αφηγήθηκε πώς ο Πολυμήστορας τον σκότωσε και τον πέταξε στην θάλασσα. Κι ακόμα, ότι το φάντασμα του Αχιλλέα εμφανίστηκε και ζητούσε να πιει το αίμα της Πολυξένης. Το φάντασμα προανάγγειλε τι έμελλε να συμβεί και αποχώρησε, ακριβώς τη στιγμή που, από τη σκηνή του Αγαμέμνονα, βγήκε αλαφιασμένη η γερόντισσα Εκάβη. Τρωαδίτισσες την υποβάσταζαν για να μπορεί να στέκεται όρθια. Είχε δει όνειρο φριχτό: Κρατούσε, λέει, μιαν ελαφίνα στην αγκαλιά της αλλά ένας λύκος της την άρπαξε. Να είναι η ελαφίνα ο γιος της ο Πολύδωρος ή η κόρη της η Πολυξένη; Γνώριζε την απαίτηση του Αχιλλέα να θυσιαστεί η κόρη της και ρίχτηκε στα γόνατα παρακαλώντας τους θεούς να τη γλιτώσουν. Μάταια. Χορός από δεκαπέντε Τρωαδίτισσες εμφανίστηκε στον χώρο και ανάγγειλε την τελική απόφαση των Αχαιών να σφάξουν την Πολυξένη στο μνημείο του Αχιλλέα. Όρισαν μάλιστα τον Οδυσσέα αρμόδιο να την φέρει στον τόπο της θυσίας. Ο Οδυσσέας, είχε μια ιδιαίτερη βαθιά υποχρέωση απέναντι στην Εκάβη. Η Εκάβη δεν τον κατήγγειλε όταν η Ελένη τον είχε αναγνωρίσει σαν κατάσκοπο μέσα από τα τείχη της Τροίας. Από αυτή την υποχρέωση ο Οδυσσέας προσπαθεί να ξεγλιστρήσει λέγοντας πως έχει πράγματι δέσμευση προς την Εκάβη, αλλά όχι προς την θυγατέρα της. Η Εκάβη έβγαλε σπαραχτικές κραυγές στο άκουσμα όλων αυτών. Την άκουσε η Πολυξένη και πετάχτηκε από τη σκηνή για να μάθει, τι την περίμενε. Δεν την ένοιαξε η μοίρα της. «Κι αν κλαίω με θρήνους κι αναστεναγμούς, είναι για σένα τη δυστυχισμένη μάνα, όμως τη δική μου τη ζωή, που είναι μια προσβολή και μια ντροπή, δεν την κλαίω πια: ανώτερη για μένα τύχη είναι ο θάνατός μου». Περήφανα ακολούθησε τον Οδυσσέα στον τόπο της θυσίας. Πολλές είναι οι εκδοχές για το τέλος που βρήκε η Εκάβη. Μία από αυτές αναφέρει πως, μετά τη δολοφονία των παιδιών του Πολυμήστορα και την τύφλωση του ίδιου, οι Έλληνες λιθοβόλησαν την Εκάβη. Ωστόσο, όταν πήγαν να σηκώσουν το πτώμα της, κάτω από τις πέτρες δεν βρήκαν την ίδια, αλλά βρήκαν το πτώμα μιας σκύλας με πύρινα μάτια. Μία άλλη εκδοχή αναφέρει ότι η Εκάβη μεταμορφώθηκε σε σκύλα την ώρα που την κυνηγούσαν οι σύντροφοι του Πολυμήστορα ή, σύμφωνα με μία άλλη, πάνω στο πλοίο που μετέφερε την Εκάβη αιχμάλωτη στην Ελλάδα έπεσε στη θάλασσα. Επιπλέον, λέγεται ότι η Εκάβη, μαζί με τον Έλενο, την Κασσάνδρα και την Ανδρομάχη εγκατέλειψαν την τρωική γη και έφυγαν για τη Θράκη. Στη θρακική χερσόνησο πέθανε, αφού μεταμορφώθηκε σε σκύλα. Ο γιος της, ο Έλενος, την έθαψε μέσα σε έναν τάφο που ονομάστηκε «κυνός σῆμα» («ο τάφος της σκύλας»). Τα στοιχεία σχετικά με τη μεταμόρφωση της Εκάβης σε σκύλα μαρτυρούν πως υπήρχε λατρεία της Εκάβης, που ο σκύλος ήταν το ιερό της ζώο. Τέλος, στην τραγωδία του Ευριπίδη με τίτλο Τρωάδες, η Εκάβη δόθηκε ως δούλη στον βασιλιά της Ιθάκης, Οδυσσέα. Φίλες και φίλοι, η βαρβαρότητα του πολέμου, η μετατροπή του θύματος σε θύτη, η κατάλυση των ηθικών αξιών, η μεταστροφή της Εκάβης, μέσα από τον ανυπόφορο πόνο που βιώνει, από βασίλισσα σε τιμωρό-εκδικητή, δίνει στο έργο το αντιπολεμικό του μήνυμα. Ενώ στις Τρωάδες η Εκάβη είναι ένα αβοήθητο θύμα, εδώ αντεπιτίθεται με την ίδια αγριότητα σε έναν από τους δυνάστες της. Όταν τα πάντα έχουν συντελεστεί, όταν η δεισιδαιμονία, η πολιτική, η απληστία για χρυσάφι και η τυφλή σκληρότητα έχουν κάνει ό,τι χειρότερο, απομένει σαν αδυσώπητο φινάλε ο θάνατος που περιμένει και τον Αγαμέμνονα και την Εκάβη. Είναι οι συμφορές που πλήττουν Τρώες και Έλληνες το ίδιο. Εκτός από τις θηριωδίες του πολέμου, ο Ευριπίδης, μιλά και για τη συμπεριφορά του ανθρώπου μέσα σε συνθήκες πολέμου. Πώς αντιδρά ο καθένας από τους ήρωες στα γεγονότα, πώς τα δέχεται, ποιες είναι οι ηθικές συνέπειες και ποιο τέλος περιμένει τον καθένα. Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα. ΠΗΓΕΣ: H.D. KITTO «Αρχαία Ελληνική Τραγωδία», ALBIN KESKY «Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας», offinepost.gr 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους