ΟΙ ΠΙΟ ΜΕΓΑΛΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΜΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΟΥ Ύστερα από τρεις δεκαετίες διδασκαλίας, συγγραφής, μελέτης και πνευματικής αναζήτησης, αισθάνομαι ολοένα και πιο βαθιά πως η πιο αληθινή...

25#

Πλήρες Κείμενο:

ΟΙ ΠΙΟ ΜΕΓΑΛΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΜΟΥ ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΟΥ Ύστερα από τρεις δεκαετίες διδασκαλίας, συγγραφής, μελέτης και πνευματικής αναζήτησης, αισθάνομαι ολοένα και πιο βαθιά πως η πιο αληθινή γνώση δεν μου χαρίστηκε από τα βιβλία που διάβασα ούτε από τα συγγράμματα που έγραψα ούτε από τους τίτλους που απέκτησα ούτε από τις διαδρομές που διένυσα στον χώρο της παιδείας. Όλα αυτά υπήρξαν πολύτιμα. Όλα αυτά υπήρξαν σταθμοί μιας ζωής αφιερωμένης στη μάθηση. Όμως η ουσία, το βαθύτερο μάθημα, η μυστική πηγή της ωριμότερης γνώσης μου, ήταν και παραμένουν οι μαθητές μου. Αυτοί υπήρξαν οι πιο μεγάλοι δάσκαλοί μου. Στην αρχή της πορείας μου, όπως συμβαίνει συχνά με τους ανθρώπους που μπαίνουν στην αίθουσα διδασκαλίας, πίστευα πως ο δάσκαλος είναι εκείνος που γνωρίζει και ο μαθητής εκείνος που μαθαίνει. Πίστευα πως η έδρα, ο πίνακας, το βιβλίο, η μέθοδος, η προετοιμασία και η ευθύνη συγκροτούν το έργο του εκπαιδευτικού. Δεν άργησα όμως να καταλάβω πως η παιδεία δεν είναι μονόδρομος. Δεν είναι μετάδοση από τον έναν προς τους πολλούς. Δεν είναι μια φωνή που μιλά και πολλά πρόσωπα που ακούνε. Η παιδεία είναι συνάντηση. Είναι διάλογος. Είναι δοκιμασία ψυχής. Είναι ένας ζωντανός τόπος όπου ο δάσκαλος προσφέρει, αλλά και δέχεται· οδηγεί, αλλά και οδηγείται· φωτίζει, αλλά και φωτίζεται. Οι μαθητές μου με έμαθαν να ακούω. Όχι απλώς να ακούω λέξεις, απορίες, αντιρρήσεις ή απαντήσεις, αλλά να ακούω τον άνθρωπο πίσω από τη φωνή. Να αφουγκράζομαι τη σιωπή του συνεσταλμένου παιδιού, την αγωνία του αδύναμου, την υπερηφάνεια του ικανού, την αμφισβήτηση του ανήσυχου, την πληγή εκείνου που κρύβεται πίσω από την αδιαφορία, την ελπίδα εκείνου που διψά να τον εμπιστευτεί κάποιος. Με έμαθαν πως κάθε μαθητής είναι ένας ολόκληρος κόσμος· όχι ένας αριθμός, όχι μια επίδοση, όχι ένας φάκελος, όχι μια βαθμολογία, αλλά μια ανθρώπινη ύπαρξη που ζητά χώρο, φως, αναγνώριση και δικαιοσύνη. Από αυτούς έμαθα πως η γνώση χωρίς αγάπη γίνεται ψυχρή εξουσία. Πως η αυστηρότητα χωρίς στοργή γίνεται βία. Πως η αλήθεια χωρίς ευαισθησία μπορεί να πληγώσει. Πως η διδασκαλία δεν είναι απλώς επάγγελμα, αλλά σχέση ευθύνης. Και πως ο δάσκαλος δεν δικαιώνεται όταν επιβάλλεται, αλλά όταν εμπνέει· όχι όταν αποδεικνύει την υπεροχή του, αλλά όταν βοηθά τον άλλον να ανακαλύψει τη δική του αξία. Στους μαθητές μου οφείλω τη διαρκή μου αναζήτηση. Εκείνοι με ανάγκασαν, με τον πιο δημιουργικό τρόπο, να μην επαναπαύομαι. Κάθε τους ερώτηση άνοιγε έναν νέο δρόμο. Κάθε τους αντίρρηση με καλούσε να ξανασκεφτώ όσα θεωρούσα αυτονόητα. Κάθε τους αμφιβολία με προστάτευε από την πνευματική αλαζονεία. Κάθε τους απορία μου θύμιζε πως η γνώση δεν είναι ποτέ οριστική, πως η σκέψη δεν πρέπει να παγώνει, πως ο άνθρωπος που διδάσκει οφείλει πρώτα απ’ όλα να παραμένει μαθητής. Στους μαθητές μου οφείλω και τα βιβλία μου. Όχι μόνο γιατί πολλές φορές υπήρξαν η αφορμή, το ερέθισμα, η ζωντανή εμπειρία πίσω από τις σελίδες μου, αλλά γιατί με βοήθησαν να καταλάβω για ποιον γράφει κανείς. Δεν γράφουμε για να στολίσουμε τη βιβλιοθήκη μας με έργα. Δεν γράφουμε για να επιβεβαιώσουμε τον εαυτό μας. Γράφουμε για να συνομιλήσουμε με τους άλλους. Για να αφήσουμε ένα ίχνος ευθύνης. Για να υπηρετήσουμε έναν κόσμο πιο ανθρώπινο. Αν κάτι αξίζει στα γραπτά μου, αυτό γεννήθηκε μέσα από το βλέμμα των μαθητών μου, μέσα από τις ανάγκες τους, τις αγωνίες τους, τις ελπίδες τους, τις σκληρές και τρυφερές αλήθειες τους. Από τους μαθητές μου έμαθα την αγάπη όχι ως αφηρημένη ιδέα, αλλά ως καθημερινή πράξη. Έμαθα τη στοργή ως τρόπο παρουσίας. Έμαθα την αφοσίωση στον συνάνθρωπο όχι ως σύνθημα, αλλά ως επιλογή ζωής. Γιατί μέσα στην τάξη, εκεί όπου συναντιούνται διαφορετικές καταγωγές, διαφορετικές εμπειρίες, διαφορετικά όνειρα και διαφορετικές δυσκολίες, καταλαβαίνει κανείς πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον άλλον. Η παιδεία είναι το αντίθετο της απομόνωσης. Είναι η πράξη με την οποία αναγνωρίζουμε ότι κανένας δεν περισσεύει. Γι’ αυτό και το πάθος μου για τη δημοκρατία, την αλληλεγγύη, την ανεκτικότητα και τη δικαιοσύνη δεν υπήρξε θεωρητικό κατασκεύασμα. Το έμαθα από τη σχολική αίθουσα. Το έμαθα από τους μαθητές που ζητούσαν να ακουστούν. Από εκείνους που διεκδικούσαν ίσες ευκαιρίες. Από εκείνους που με εμπιστεύτηκαν. Από εκείνους που διαφώνησαν μαζί μου. Από εκείνους που με συγκίνησαν με την ευγένειά τους, αλλά και από εκείνους που με δυσκόλεψαν με την οργή τους. Όλοι τους, με τον τρόπο τους, με έφεραν μπροστά στο ίδιο ηθικό χρέος: να υπερασπίζομαι τον άνθρωπο. Η δημοκρατία αρχίζει από τη στιγμή που παίρνουμε στα σοβαρά τη φωνή του άλλου. Η αλληλεγγύη αρχίζει από τη στιγμή που δεν αφήνουμε κανέναν μόνο του. Η ανεκτικότητα αρχίζει από τη στιγμή που καταλαβαίνουμε πως η διαφορά δεν είναι απειλή, αλλά πλούτος. Η δικαιοσύνη αρχίζει από τη στιγμή που κοιτάζουμε τον πιο αδύναμο και αναρωτιόμαστε τι μπορούμε να κάνουμε για να σταθεί όρθιος. Αυτά δεν μου τα δίδαξε καμία θεωρία τόσο βαθιά όσο μου τα δίδαξαν οι μαθητές μου. Υπήρξαν στιγμές που μπήκα στην τάξη κουρασμένος και βγήκα ανανεωμένος. Στιγμές που νόμιζα πως δεν είχα πια κάτι καινούργιο να πω, και μια ερώτηση μαθητή άνοιξε μέσα μου έναν ολόκληρο ορίζοντα. Στιγμές που μια ματιά, ένα χαμόγελο, μια μικρή πρόοδος, μια απροσδόκητη εξομολόγηση, μια πράξη εμπιστοσύνης μού θύμισαν γιατί διάλεξα αυτή τη διαδρομή. Και υπήρξαν και δύσκολες στιγμές, βέβαια. Στιγμές αποτυχίας, αμφιβολίας, σύγκρουσης, ματαίωσης. Μα ακόμη και αυτές με δίδαξαν. Ίσως περισσότερο από τις εύκολες. Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω, δεν αισθάνομαι πως στάθηκα μόνο δάσκαλος. Αισθάνομαι πως υπήρξα ευνοημένος μαθητής μιας μεγάλης, ατελείωτης ανθρώπινης μαθητείας. Οι μαθητές μου με κράτησαν σε εγρήγορση. Με ανάγκασαν να ανανεώνομαι. Με έμαθαν να είμαι ταπεινότερος. Με δίδαξαν πως η αλήθεια δεν κατοικεί στην αυτάρκεια, αλλά στη σχέση. Πως η σοφία δεν είναι κατοχή, αλλά πορεία. Πως η παιδεία δεν τελειώνει ποτέ. Γι’ αυτό αισθάνομαι ευγνωμοσύνη. Όχι μια τυπική ευγνωμοσύνη, από εκείνες που εκφράζονται ευγενικά και έπειτα ξεχνιούνται. Αισθάνομαι μια βαθιά, υπαρξιακή ευγνωμοσύνη. Γιατί οι μαθητές μου δεν υπήρξαν απλώς πρόσωπα που πέρασαν από τη ζωή μου. Υπήρξαν συνοδοιπόροι, καθρέφτες, προκλήσεις, πληγές και φως. Υπήρξαν η ζωντανή απόδειξη ότι ο δάσκαλος, όταν υπηρετεί αληθινά το έργο του, δεν τελειώνει ποτέ να μαθαίνει. Αν, λοιπόν, κάτι έχω κατακτήσει στη ζωή μου, αν κάτι αξίζει από τις μελέτες, τα βιβλία, τα συγγράμματα, τις αναζητήσεις και τις αμφισβητήσεις μου, το οφείλω σε μεγάλο βαθμό σε αυτούς. Στους μαθητές μου. Σε εκείνους που υπήρξαν, σε εκείνους που είναι, σε εκείνους που εξακολουθούν να με συνοδεύουν με τη μνήμη, την παρουσία ή το παράδειγμά τους. Οι πιο μεγάλοι δάσκαλοί μου ήταν και είναι οι μαθητές μου. Και απέναντί τους στέκομαι με σεβασμό, συγκίνηση και ευγνωμοσύνη. Όχι γιατί μου χρωστούν, αλλά γιατί τους χρωστώ. Όχι γιατί τους έδωσα, αλλά γιατί μου έδωσαν. Όχι γιατί τους δίδαξα μόνο, αλλά γιατί με δίδαξαν να γίνομαι, όλο και λιγάκι καλύτερος άνθρωπος, πολίτης, φίλος, σύζυγος αλλά και πατέρας τής Μαρίας-Φωτεινής. @ακόλουθοι 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους