Μία πράξη αντίστασης που ήταν "προβοκάτσια"; Αριστερά βλέπετε την γωνία των οδών Γλάδστωνος και Πατησίων στην Αθήνα, δεξιά βλέπετε τον αντιστασιακό και αξιωματικό της αεροπορίας Κώστα Περρίκο, καθώς...

25#

Πλήρες Κείμενο:

Μία πράξη αντίστασης που ήταν "προβοκάτσια"; Αριστερά βλέπετε την γωνία των οδών Γλάδστωνος και Πατησίων στην Αθήνα, δεξιά βλέπετε τον αντιστασιακό και αξιωματικό της αεροπορίας Κώστα Περρίκο, καθώς και την προτομή του, που βρίσκεται στο ίδιο σημείο. Ο Κώστας Περρίκος ήταν ο άνδρας που ήταν υπεύθυνος για την οργάνωση και εκτέλεση μίας από τις πιο εντυπωσιακές πράξεις αντίστασης, όχι μόνο στην κατεχόμενη Ελλάδα, αλλά στην κατεχόμενη Ευρώπη: Την ανατίναξη του κτιρίου της δωσολογικής οργάνωσης ΕΣΠΟ στην καρδιά της πρωτεύουσας, μόλις λίγα λεπτά από την Πλατεία Ομονοίας. Το ημερολόγιο έγραφε 20. Σεπτεμβρίου 1942. Η ΕΣΠΟ (Ελληνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση) ιδρύθηκε τον Μάιο του 1941 σε συνεννόηση με τους Γερμανούς, που μόλις είχαν καταλάβει την Αθήνα. Οι Γερμανοί παραχώρησαν στην οργάνωση δύο ορόφους σε κτίριο που βρισκόταν στη γωνία των οδών Γλάδστωνος και Πατησίων (28ης Οκτωβρίου) και κράτησαν άλλον έναν όροφο, όπου στέγασαν γραφεία της Γερμανικής Μυστικής Στρατιωτικής Αστυνομίας (Geheime Feldpolizei GFP), που ήταν η υπηρεσία πληροφοριών και ασφαλείας της Βέρμαχτ. Σύμφωνα με βρετανικές πηγές η δωσολογική οργάνωση EΣΠΟ στο απόγειό της έφτασε να αριθμεί 2.500 μέλη, πολλοί από αυτούς λούμπεν στοιχεία που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς δρώντας κυρίως ως καταδότες και πληροφοριοδότες στην Αθήνα και τον Πειραιά από καιροσκοπισμό και υστεροβουλία, όχι από ιδεολογία. Οι σκοποί της ΕΣΠΟ ήταν αφενός να διαδώσει την εθνικοσοσιαλιστική προπαγάνδα στον πληθυσμό, συμπεριλαμβανομένης της φυλετικής θεωρίας και του αντισημιτισμού, αφετέρου να στατολογήσει Έλληνες και Ελληνίδες πρόθυμους να δουλέψουν εθελοντικά ως εργάτες στην πολεμική βιομηχανία της ναζιστικής Γερμανίας, αλλά και να πολεμήσουν στο Ανατολικό Μέτωπο εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης στο πλευρό των Βάφεν Ες-Ες (Waffen-SS) με την "Ελληνική Λεγεώνα". Ο Κώστας Περρίκος ήταν αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας και αρχηγός της αντιστασιακής οργάνωσης Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζομένων Νέων (ΠΕΑΝ). Πρόκειται για μια εθνική αντιστασιακή οργάνωση που ιδρύθηκε από τον Περρίκο, τον νομικό Ιωάννη Κατεβάτη, τον επιχειρηματία Γιώργο Αλεξιάδη, τον φοιτητή Νομικής Διονύση Παπαβασιλόπουλο και τον επιχειρηματία Αθανάσιο Σκούρα τον Οκτώβριο του 1941 στην Αθήνα. Τα μέλη της προέρχονταν από την μεσοαστική τάξη και ήταν, όπως φανερώνει το όνομα της, κυρίως νεαροί, φοιτητές, μαθητές και επιστήμονες που ιδεολογικά βρίσκονταν κοντά στον κεντρώο πολιτικό, νομικό και ακαδημαϊκό Παναγιώτη Κανελλόπουλο, διατηρούσαν αντιμοναρχική στάση και υποστήριζαν την λύση του δημοψηφίσματος για το πολιτειακό ζήτημα. Η ΠΕΑΝ δρούσε στην Αθήνα και τον Πειραιά, τύπωνε αντιστασιακά έντυπα που διοχέτευε παράνομα στην πρωτεύουσα, συμμετείχε σε δολιοφθορές γερμανικών εγκαταστάσεων και δραστηριοποιούνταν στην κατασκοπεία και την συλλογή πληροφοριών. Η μεγαλύτερη αντιστασιακή πράξη της ήταν η ανατίναξη των γραφείων της ΕΣΠΟ στις 20. Σεπτεμβρίου 1942. Η ανατίναξη πραγματοποιήθηκε μέρα μεσημέρι ενώ το κτίριο ήταν γεμάτο με Έλληνες και Γερμανούς και στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία. O άνθρωπος που μετέφερε μυστικά την βόμβα για να τοποθετηθεί στο κλιμακοστάσιο του κτιρίου ήταν μια γυναίκα- μέλος της οργάνωσης, η δασκάλα κατηχητικού Ιουλία Μπίμπα. Η έκρηξη ήταν τόσο ισχυρή που κατέστρεψε τα γραφεία της ΕΣΠΟ, προκάλεσε πυρκαγιά και μεγάλες ζημιές σε όλο το κτίριο που κατέρρευσε μερικώς και σκότωσε, σύμφωνα με την αναφορά της Αστυνομίας Πόλεως, 29 μέλη της ΕΣΠΟ και 43 Γερμανούς. Ο αρχηγός της οργάνωσης ΕΣΠΟ και γιατρός στο επάγγελμα Σπύρος Στεροδήμος, που βρισκόταν στο κτίριο τραυματίστηκε σοβαρά και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με εγκαύματα, όπου και κατέληξε μερικές μέρες αργότερα. Ο Κώστας Περρίκος και πέντε συνεργάτες του συνελλήφθησαν από τους Γερμανούς. Ο Περρίκος μετά από βασανιστήρια εκτελέστηκε στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής στις 4. Φεβρουαρίου 1943 αφήνοντας πίσω του τρία παιδιά. Οι τελευταίες του λέξεις μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα ήταν "Ζήτω η Ελλάς!". Η Ιουλία Μπίμπα μεταφέρθηκε σε φυλακή στη Βιέννη όπου και εκτελέστηκε στις 26. Φεβρουαρίου 1943 με αποκεφαλισμό. Άφησε πίσω της τον τυφλό άντρα της που φρόντιζε. Το επίσης μέλος της οργάνωσης που συμμετείχε στην ανατίναξη, Αντώνης Μυτιληναίος, κατάφερε να δραπετεύσει και διέφυγε στην Μέση Ανατολή. Η μαρτυρία του ήταν πολύ σημαντική για την δράση της αντιστασιακής οργάνωσης και την ανατίναξη των γραφείων της ΕΣΠΟ. Η ΕΣΠΟ δεν συνήλθε μετά το χτύπημα, παρόλο που προσπάθησε να αναδιοργανωθεί και να συνεχίσει την δράση της. Παρόλα αυτά το ΚΚΕ καταδίκασε την ανατίναξη, χαρακτηρίζοντάς την "προβοκάτσια" και την ΠΕΑΝ "αντεθνική συμμορία". Στήριξαν την καταδίκη στον ισχυρισμό, πως η στρατηγική "μεμονωμένων πράξεων" σαμποτάζ δεν οδηγούσε πουθενά και (στον ακόμα πιο ειρωνικό ισχυρισμό, αν υπολογίσουμε τις εκατόμβες εκτελεσμένων αμάχων μετά από μεμονωμένες επιθέσεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ σε Γερμανούς στρατιώτες και μετά από συλλήψεις κατά την διάρκεια εαμικών διαδηλώσεων στην Αθήνα), πως οι Γερμανοί θα προχωρούσαν σε αντίποινα και έτσι ο άμαχος πληθυσμός θα έμπαινε σε κίνδυνο. Η ΠΕΑΝ, μετά από μία μακρά περίοδο σιγής και αναδιοργάνωσης, συνέχισε την δράση της μετά τον θάνατο του Περρίκου με νέο αρχηγό και από το 1944 πήρε αντιεαμικό προσανατολισμό, ενώ πολέμησε εναντίον του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ κατά τα Δεκεμβριανά. Διαλύθηκε μετά την Συμφωνία της Βάρκιζας τον Φεβρουάριο του 1945. Πηγές: Ευάνθης Χατζηβασιλείου: ΠΕΑΝ (1941-1945). Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζόμενων Νέων. Εκδόσεις Σύλλογος προς διάδωσιν Ωφέλιμων Βιβλίων. Μarkos Vallianatos: The untold history of greek collaboration with Nazi Germany (1941-1944), Σελ.183-186. ΕΡΤ Αρχείο: Η ανατίναξη της ΕΣΠΟ - 20 Σεπτεμβρίου 1942 https://www.ertnews.gr/anadromes/ert-archeio-i-anatinaxi-tis-espo-20-septemvrioy-1942-video/ Ένα κτίριο στην Πατησίων που προσπερνάμε χωρίς δεύτερη σκέψη. Βόλτες στην ιστορική Αθήνα, από τον Κωνσταντίνο Κουσαρίδα, Περιοδικό Lifo, 13.05.2014 https://www.lifo.gr/now/greece/ena-ktirio-stin-patision-poy-prospername-horis-deyteri-skepsi © Οι Έλληνες στην Ιστορία 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους