Για να τεθούν τα πράγματα στην ορθή τους βάση, πρέπει κατ’ αρχάς να υπομνησθεί ότι η κ. Κοβέσι είναι εισαγγελική λειτουργός και όχι πολιτικό πρόσωπο. Η θεσμική της ιδιότητα επιβάλλει λόγο ακριβή...

25#

Πλήρες Κείμενο:

Για να τεθούν τα πράγματα στην ορθή τους βάση, πρέπει κατ’ αρχάς να υπομνησθεί ότι η κ. Κοβέσι είναι εισαγγελική λειτουργός και όχι πολιτικό πρόσωπο. Η θεσμική της ιδιότητα επιβάλλει λόγο ακριβή, νηφάλιο και αυστηρά νομικό. Όταν, αντιθέτως, διατυπώνονται δημόσιες κρίσεις με υπεραπλουστευτικό τρόπο, δημιουργείται στον μη εξοικειωμένο με το ποινικό δίκαιο πολίτη η εσφαλμένη εντύπωση ότι ο Έλληνας νομοθέτης θεσπίζει δήθεν διατάξεις "αθώωσης απατεώνων". Μία τέτοια εντύπωση είναι όχι μόνο νομικά ανακριβής, αλλά και θεσμικά προβληματική. Η διάταξη στην οποία αναφέρεται είναι, κατά βάση, το άρθρο 405 του Ποινικού Κώδικα, δηλαδή η γενική διάταξη περί έμπρακτης μετάνοιας και πλήρους ικανοποίησης του ζημιωθέντος σε ορισμένα περιουσιακά εγκλήματα. Η ρύθμιση αυτή αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες αδικημάτων, όπως η απάτη, η απάτη με υπολογιστή, η απάτη σχετική με επιχορηγήσεις, η απιστία, η αποδοχή προϊόντων εγκλήματος και η τοκογλυφία. Δεν πρόκειται, επομένως, για γενική και αδιάκριτη αμνήστευση οικονομικών εγκλημάτων. Πρόκειται για ειδικό μηχανισμό αποκατάστασης της ποινικής πολιτικής, υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Σύμφωνα με τη λογική της διάταξης, εάν ο υπαίτιος, πρίν εξεταστεί για πρώτη φορά ως ύποπτος ή κατηγορούμενος, αποκαταστήσει πλήρως τη ζημία, μπορεί να επέλθει άρση του αξιοποίνου. Εάν η πλήρης ικανοποίηση του ζημιωθέντος λάβει χώρα πρίν την αμετάκλητη παραπομπή στο ακροατήριο. Άρα, η δήλωση ότι οι απατεώνες δεν δικάζονται, είναι είτε λάθος είτε σκόπιμα παραπλανητική. Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης και δεν επιτρέπεται να αποσιωπάται χάριν λαϊκισμού. Επίσης, η υπεξαίρεση, με την αυστηρή τεχνική έννοια του όρου, δεν ταυτίζεται με την απάτη ούτε με την απάτη σχετική με τις επιχορηγήσεις. Στις υποθέσεις ευρωπαϊκών επιδοτήσεων, το αδίκημα που κατά κανόνα τίθεται στο επίκεντρο δεν είναι η υπεξαίρεση, αλλά μιά ειδικότερη μορφή απάτης σχετικής με επιχορηγήσεις, δηλαδή το άρθρο 386Β ΠΚ. Η σύγχυση των εννοιών αυτών οδηγεί σε παραπλάνηση. Η ιδέα ότι η αποκατάσταση της ζημίας μπορεί να επηρεάζει την ποινική μεταχείριση του δράστη δεν είναι ελληνική εφεύρεση ούτε ένδειξη θεσμικής υπανάπτυξης. Το γερμανικό δίκαιο διαθέτει αντίστοιχους μηχανισμούς αποκαταστατικής δικαιοσύνης. Το άρθρο 153a της γερμανικής Ποινικής Δικονομίας προβλέπει τη δυνατότητα παύσης της ποινικής δίωξης υπό όρους και οδηγίες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από την πράξη. Συγχρόνως, το άρθρο 46a του γερμανικού Ποινικού Κώδικα αναγνωρίζει την αποκατάσταση της ζημίας ή τον συμβιβασμό δράστη - θύματος ως λόγο ηπιότερης ποινικής μεταχείρισης. Η φιλοσοφία είναι συγγενής: η αποκατάσταση της ζημίας δεν θεωρείται αδιανόητη παραχώρηση πρός τον δράστη, αλλά θεμιτό εργαλείο αποκαταστατικής δικαιοσύνης και αποσυμφόρησης των δικαστηρίων. Επομένως, η κριτική πρός την ελληνική διάταξη είναι θεμιτή μόνον εφόσον γίνεται με νομική ακρίβεια. Δεν είναι θεμιτό να παρουσιάζεται η έμπρακτη μετάνοια ως δήθεν τέχνασμα ατιμωρησίας, ούτε να υπονοείται ότι ο νομοθέτης ψηφίζει διατάξεις για να απαλλάσσει αυθαιρέτως τους απατεώνες. Το ζήτημα είναι πολύ πιό σύνθετο: αφορά τη σχέση ανάμεσα στην ποινική καταστολή, την αποκατάσταση της ζημίας, την προστασία του δημοσίου συμφέροντος και την αποτελεσματική λειτουργία της Δικαιοσύνης. Υπό το πρίσμα αυτό, οι σχετικές δηλώσεις της κ. Κοβέσι είναι θεσμικά ατυχείς, διότι μεταφέρουν ένα σύνθετο ποινικό ζήτημα στο επίπεδο της απλουστευτικής πολιτικής καταγγελίας. Ένας εισαγγελικός λειτουργός οφείλει να διακρίνει ανάμεσα στη νομική κριτική και στη δημόσια πολιτική αντιπαράθεση. Η πρώτη απαιτεί ακρίβεια, τεκμηρίωση και σεβασμό στις έννοιες του δικαίου. Η δεύτερη διεκδικεί τις εντυπώσεις. Και ακριβώς επειδή η κ. Κοβέσι δεν είναι πολιτικός, αλλά εισαγγελέας, ο λόγος της θα έπρεπε να είναι περισσότερο προσεκτικός, Συνεπώς, το άρθρο 405 ΠΚ δεν συνιστά νομοθετική ασυλία υπέρ απατεώνων, αλλά πρόβλεψη έμπρακτης μετάνοιας σε ειδικά περιουσιακά αδικήματα. Η επιστροφή των χρημάτων δεν είναι πολιτικό "πλυντήριο", αλλά παράγοντας που το ποινικό δίκαιο και όχι μόνο το ελληνικό, συνεκτιμά υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Όποιος επιθυμεί να ασκήσει κριτική στη διάταξη μπορεί ασφαλώς να το πράξει. Οφείλει όμως να το κάνει με ακρίβεια και όχι με διατυπώσεις που καλλιεργούν την εντύπωση ότι η Ελλάδα έχει δήθεν εφεύρει έναν μοναδικό μηχανισμό ατιμωρησίας, όταν ανάλογες λογικές αποκαταστατικής δικαιοσύνης απαντούν και σε έννομες τάξεις όπως η γερμανική. Είμαι ιδιαιτέρως προσεκτική στον δημόσιο λόγο μου και αποφεύγω τις αχρείαστα προσωπικά απαξιωτικές διατυπώσεις. Ωστόσο, στην περίπτωση της κ. Κοβέσι θεωρώ ότι η κριτική δεν μπορεί να περιοριστεί σε γενικότητες. Πρόκειται για μία εισαγγελική λειτουργό της οποίας η δημόσια παρουσία εγείρει σοβαρά ζητήματα επάρκειας, μέτρου και αυτοσυγκράτησης. Με άλλα λόγια, η ένστασή μου δεν είναι προσωπική, η κ. Κοβέσι έχει χάσει το αναγκαίο μέτρο που οφείλει να χαρακτηρίζει έναν εισαγγελέα και έχει υπερβεί τα όρια του ρόλου της. Σε ένα κράτος δικαίου, ο εισαγγελικός λειτουργός οφείλει να είναι ακριβής, ψύχραιμος και νομικά τεκμηριωμένος· όχι υπαινικτικός, λαϊκιστικός και, πολιτικά φορτισμένος... 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους