🗳️Πότε θα γίνουν εκλογές. Γιατί όλοι κάνουν λάθος. Ο διάλογος που γίνεται τις τελευταίες εβδομάδες για τον χρόνο των επόμενων εκλογών είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα επικοινωνιακής...

25#

Πλήρες Κείμενο:

🗳️Πότε θα γίνουν εκλογές. Γιατί όλοι κάνουν λάθος. Ο διάλογος που γίνεται τις τελευταίες εβδομάδες για τον χρόνο των επόμενων εκλογών είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα επικοινωνιακής ηχορύπανσης που έχουμε δει στον ελληνικό δημόσιο χώρο εδώ και καιρό. Όσα ακούγονται στα πάνελ σπάνια έχουν σχέση με το πώς πραγματικά λαμβάνεται μια τέτοια απόφαση. Αν δούμε ψύχραιμα τα επιχειρήματα που κυκλοφορούν — θα διαπιστώσετε ότι τα περισσότερα μπάζουν μόλις τα αγγίξεις με λίγη πολιτική λογική και λίγη θεωρία επικοινωνίας (framing, agenda-setting). 1. «Θα γίνουν γρήγορα εκλογές για να μην προλάβουν να οργανωθούν Σαμαράς, Τσίπρας, Καρυστιανού» Ακούγεται πειστικό. Είναι όμως εκτός εποχής. Μιλάμε για προσωποπαγή πολιτικά σχήματα, με επικεφαλής πρώην Πρωθυπουργούς ή πρόσωπα καθολικής αναγνωρισιμότητας. Σχήματα που λειτουργούν με τη λογική της personalized brand politics: δεν χρειάζονται τις βαριές οργανώσεις της δεκαετίας του '80 για να μαζέψουν κόσμο. Τις έχουν ήδη αντικαταστήσει τα social media, η τηλεοπτική υπεροικειότητα (mere exposure effect) και η άμεση επαφή με ένα ήδη διαμορφωμένο κοινό. Ξέρετε τι χρειάζεται πρακτικά για να κατέβει ένα κόμμα στις εκλογές; – Κατάθεση καταστατικού στον Άρειο Πάγο. Λίγες μέρες δουλειά. – Περίπου 400 υποψηφίους για πλήρες ψηφοδέλτιο σε όλη τη χώρα. – Εκλογικό παράβολο 150 ευρώ ανά υποψήφιο. Σύνολο: γύρω στις 60.000 ευρώ. Ποσό αστείο για εθνική καμπάνια. Αν η Αφροδίτη Λατινοπούλου έστησε κόμμα από το μηδέν και έβγαλε ευρωβουλευτή, σκεφτείτε πόσο εύκολο είναι για έναν πολιτικό που ξεκινά την πρώτη μέρα με 30% ή 40% αναγνωρισιμότητα. Και κάτι που όλοι προσπερνούν: το να μην έχεις βαριά οργάνωση, σε αυτά τα σχήματα, είναι συχνά πλεονέκτημα. Μένεις «καθαρός», αποφεύγεις εσωκομματικές φατρίες, κρατάς τον έλεγχο του μηνύματος (disciplined messaging). Δεν σε τραβούν προς τα κάτω δέκα διαφορετικές ατζέντες στελεχών με προσωπικές φιλοδοξίες. 2. «Έρχεται η Ελληνική Προεδρία της Ε.Ε. — δεν γίνονται εκλογές» Από τους πιο βολικούς μύθους της χρονιάς. Η Προεδρία της Ε.Ε. δεν έχει εμποδίσει ποτέ κανένα κράτος-μέλος να στήσει κάλπες. Αλλά το σημαντικό είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που λέγεται: η Προεδρία δεν φέρνει ούτε μία ψήφο στο εσωτερικό. Αντιθέτως. Οι κορυφαίοι υπουργοί σου, αντί να οργώνουν τις περιφέρειες και να «χτυπάνε» τις τοπικές ατζέντες που κρίνουν τη σταυροδοσία, αναγκάζονται να αναλώνονται σε αίθουσες στις Βρυξέλλες. Για θέματα που τον μέσο ψηφοφόρο τον αφήνουν παγερά αδιάφορο. Η Προεδρία της Ε.Ε. δεν είναι προεκλογικό πλεονέκτημα. Είναι προεκλογικό μειονέκτημα. 3. «Θα κάνει εκλογές μετά τη ΔΕΘ αφού έχει μοιράσει τόνους χρημάτων» Αυτό το επιχείρημα έχει παραγραφεί από την ίδια την ιστορία. Δύο υπενθυμίσεις που όλοι ξεχνούν: – Αντώνης Σαμαράς, «κοινωνικό μέρισμα» λίγο πριν τις κάλπες του 2014. Αποτέλεσμα: βαριά ήττα. – Αλέξης Τσίπρας, 13η σύνταξη, Μάιος 2019, ελάχιστες μέρες πριν τις ευρωεκλογές. Αποτέλεσμα: εκλογική καταστροφή. Η «οικονομική ψήφος» δεν εξαγοράζεται στο παραπέντε. Ο ψηφοφόρος παίρνει την παροχή, λέει ένα τυπικό «ευχαριστώ», και στην κάλπη ψηφίζει με τελείως άλλα κριτήρια — συναισθηματικά, ταυτοτικά, ή καθαρά αντιπολιτευτικά. Όποιος πιστεύει ακόμη ότι μια εφάπαξ παροχή γυρίζει εκλογές το 2026, έχει μείνει σε άλλη δεκαετία. 4. «Ο Πρωθυπουργός είπε ότι θα πάει στο τέλος της τετραετίας. Είναι θεσμικός» Εδώ χρειάζεται λίγη ειλικρίνεια. Όλοι οι Πρωθυπουργοί είναι θεσμικοί. Και όλοι ορκίζονται στην εξάντληση της τετραετίας — μέχρι την ημέρα που ανακοινώνουν πρόωρες κάλπες. Κώστας Καραμανλής, 2007 και 2009. Αλέξης Τσίπρας, 2019. Πάντα προκύπτει «ως διά μαγείας» ένα επιτακτικό εθνικό διακύβευμα που επιβάλλει προσφυγή στον λαό. Το να προσπαθεί κανείς να κλειδώσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε μια δήλωση που έγινε σε εντελώς διαφορετικό πολιτικό κλίμα, είναι μεθοδολογικά αφελές. Η πολιτική είναι δυναμική. Δεν είναι πέτρα. Είναι νερό — παίρνει το σχήμα που της επιβάλλει η πραγματικότητα. Άρα πότε θα γίνουν τελικά οι εκλογές; Ξεχάστε τις θεωρίες συνωμοσίας και τα «μου είπε κάποιος που ξέρει». Δύο, και μόνο δύο, είναι οι πραγματικοί παράγοντες που θα κρίνουν τον χρόνο. Πρώτον: Η εκλογική μαθηματική. Οι εκλογές θα γίνουν τη στιγμή ακριβώς που η Νέα Δημοκρατία και ο ίδιος ο Μητσοτάκης πιστέψουν — αναλύοντας κυλιόμενες μετρήσεις, focus groups και εσωτερικά data — ότι εκείνη ακριβώς τη στιγμή μεγιστοποιούν τις έδρες τους. Όχι τις ψήφους. Τις έδρες. Γιατί το εκλογικό σύστημα πληρώνει με bonus τη διαφορά από τον δεύτερο. Όταν το εσωτερικό μοντέλο δείξει «τώρα είμαστε στο peak», το κουμπί θα πατηθεί. Τόσο ψυχρά. Τόσο τεχνικά. Και εδώ ας μιλήσουμε ρεαλιστικά: αυτά τα νούμερα δεν αιωρούνται στο κενό. Διαμορφώνονται καθημερινά από ένα πλέγμα παραγόντων που λειτουργούν πάντα συνδυαστικά — ποτέ απομονωμένα. Τα συσσωρευμένα σκάνδαλα (από ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι ό,τι άλλο έχει ανοίξει και δεν έχει κλείσει), η ακρίβεια που ροκανίζει αθόρυβα το μεσαίο εισόδημα, η ανεπάρκεια σε κρίσιμους τομείς όπως υγεία και παιδεία, πιθανές νέες αποκαλύψεις που κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει, η αυξανόμενη φθορά σε πρόσωπα και υπουργεία — όλα αυτά μπαίνουν μέσα στο ίδιο μίξερ. Κανένας παράγοντας μόνος του δεν ανατρέπει εκλογές. Κανένα σκάνδαλο, από μόνο του, δεν γκρεμίζει κυβέρνηση. Αλλά όταν αυτά τα στοιχεία αρχίζουν να συνδέονται στο μυαλό του ψηφοφόρου, όταν σταματάνε να είναι μεμονωμένα περιστατικά και γίνονται πλαίσιο ανάγνωσης (meta-narrative) — τότε η εικόνα στις μετρήσεις αρχίζει να μετακινείται. Και αυτό είναι ακριβώς αυτό που παρακολουθεί με αγωνία κάθε κυβέρνηση που ζυγίζει χρόνο εκλογών: όχι την επόμενη δημοσκόπηση, αλλά την τάση — δηλαδή πότε αρχίζει το αφήγημα να «δένει» εναντίον της. Γι' αυτό και η απόφαση του χρόνου των εκλογών είναι πάντα μια κούρσα με τον χρόνο: προλαβαίνεις να πας στις κάλπες πριν η αρνητική τάση παγιωθεί, ή σε προλαβαίνει αυτή; Δεύτερον: Ο ανθρώπινος παράγοντας — που κανείς δεν υπολογίζει. Οι πολιτικοί δεν είναι ρομπότ. Ένας Πρωθυπουργός, μετά από χρόνια στο τιμόνι, μέσα σε απανωτές κρίσεις, κάτω από ασύλληπτη πίεση, δεχόμενος ανηλεή πόλεμο από παντού, είναι πρώτα απ' όλα άνθρωπος. Όπως ένας καθημερινός άνθρωπος μπορεί μια στιγμή να «φλασάρει» και να τινάξει έναν γάμο στον αέρα ή να τα βροντήξει σε μια δουλειά ζωής, το ίδιο μπορεί να συμβεί και στην πολιτική. Υπάρχει πάντα και ο — ας μου επιτραπεί η έκφραση — «ψυχιατρικός» παράγοντας. Η στιγμή που το μυαλό λέει «δεν πάει άλλο». Η στιγμή του «τέλος, εκλογές τώρα». Κανένα focus group δεν μετράει αυτόν τον παράγοντα. Καμία ανάλυση από ξένο οίκο δεν τον προβλέπει. Αυτή είναι η πραγματικότητα πίσω από την κουρτίνα. Οι κάλπες δεν θα στηθούν για να κοπούν νέα κόμματα. Ούτε λόγω Ευρωπαϊκής Προεδρίας. Ούτε για να μοιραστούν επιδόματα. Θα στηθούν όταν τα νούμερα φωνάξουν «τώρα», ή όταν το ανθρώπινο όριο πει «φτάνει». Όλα τα υπόλοιπα είναι θόρυβος. Επικοινωνιακή γέμιση για να περνάει η ώρα στα τηλεοπτικά πάνελ και να γεμίζουν οι σελίδες των εφημερίδων. Και αυτή, εν τέλει, είναι η πραγματική δουλειά ενός αναλυτή πολιτικής επικοινωνίας: να ξεχωρίζει το σήμα από τον θόρυβο. 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους