Γυναίκες υπάλληλοι στην Ταχυδρομική και Τηλεγραφική Υπηρεσία Στα τεύχη των κανονισμών των Ελληνικών Ταχυδρομείων, εκτός από τις αποφάσεις της Κυβέρνησης και της Διοίκησης δημοσιεύονταν και διάφορα...

25#

Πλήρες Κείμενο:

Γυναίκες υπάλληλοι στην Ταχυδρομική και Τηλεγραφική Υπηρεσία Στα τεύχη των κανονισμών των Ελληνικών Ταχυδρομείων, εκτός από τις αποφάσεις της Κυβέρνησης και της Διοίκησης δημοσιεύονταν και διάφορα κείμενα ενημερωτικού χαρακτήρα, τα οποία αποτυπώνουν ευρύτερους κοινωνικούς προβληματισμούς της εποχής. Έτσι λοιπόν και το θέμα της γυναικείας εργασίας βρίσκεται στο επίκεντρο τουλάχιστον από το 1887, μια εποχή που η απασχόληση γυναικών στις ταχυδρομικές και τηλεγραφικές υπηρεσίες στην Ελλάδα δεν είχε ακόμη καθιερωθεί. Ο αρθρογράφος προσεγγίζει το θέμα, αντλώντας παραδείγματα τόσο από την αρχαιότητα όσο και από σύγχρονες ευρωπαϊκές και αμερικανικές πρακτικές, επιχειρώντας μια αποτίμηση των επιχειρημάτων υπέρ και κατά της εισαγωγής των γυναικών στον συγκεκριμένο επαγγελματικό χώρο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σαφής τοποθέτησή του υπέρ της οικονομικής αυτονόμησης των γυναικών μέσω της εργασίας, καθώς και η ανάδειξη του κοινωνικού οφέλους που αυτή συνεπάγεται. Όπως σημειώνει, «τὰ πλεῖστα τῶν πεπολιτισμένων κρατῶν» έχουν ήδη εντάξει γυναίκες στις ταχυδρομικές και τηλεγραφικές υπηρεσίες, γεγονός που καθιστά τη σχετική συζήτηση επίκαιρη και για το ελληνικό κράτος. Δεν θα μπορούσε να ξεκινήσει η παρουσίαση παρά με μία πρώτη αναφορά στους Αρχαίους και ειδικότερα στην κριτική που ασκεί ο Πλούταρχος στον υπερσυντηρητικό Θουκυδίδη, ο οποίος Θουκυδίδης πίστευε ότι η γυναίκα πρέπει να περνάει απαρατήρητη και να μην ακούγεται το όνομά της ούτε για ψόγο αλλά ούτε και για έπαινο και συντασσόμενος με τον σοφιστή Γοργία και τα ρωμαϊκά ήθη της εποχής του, ο Πλούταρχος, συντάσσεται με την άποψη ότι η γυναικεία αρετή είναι ταυτόσημη με την ανδρική. Με τον χριστιανισμό η αντίληψη αυτή στερεώνεται περισσότερο, ώστε κατά την εποχή του συντάκτη δεν υπάρχει ψυχολόγος, ή γιατρός ο οποίος να μην θεωρεί την γυναίκα άξια για «πᾶσαν δημοσίαν θέσιν». Παρ’ όλα αυτά το ερώτημα παραμένει: συμβιβάζεται η παρουσία των γυναικών ως εργαζομένων στην Ταχυδρομική υπηρεσία με την φυσική της ικανότητα, αλλά και απέναντι της «κρατούσης γνώμης περί τοῦ προορισμοῦ τῆς γυναικός ἐν τῇ κοινωνίᾳ»; Στο ζήτημα αυτό ο συντάκτης είναι σαφής. Δεν τίθεται θέμα πνευματικής ανεπάρκειας των γυναικών, αλλά το πρόβλημα το εντοπίζει κυρίως σε κοινωνικούς και πρακτικούς περιορισμούς. Αναγνωρίζει, για παράδειγμα, ότι οι γυναίκες διαθέτουν αντοχή σε μονότονες εργασίες, τις οποίες ένας άντρας «μόλις ἀντέχει», γεγονός που με τη σειρά του τις καθιστά κατάλληλες για καθήκοντα όπως η διαλογή ή η διανομή αλληλογραφίας. Αναγνωρίζει βέβαια πως οι γυναίκες δεν έχουν αντοχή στη φυσική καταπόνηση, επομένως για κάποιες βαριές εργασίες είναι καταλληλότεροι οι άντρες. Ωστόσο, σημειώνει επίσης ότι συχνά η διάρκεια παραμονής των γυναικών σε οποιαδήποτε υπηρεσία είναι παροδική, καθώς «καραδοκοῦσι τὴν στιγμήν τοῦ γάμου», οπότε και εγκαταλείπουν τον επαγγελματικό βίο. Συνεπώς οι διεθνείς πρακτικές παρουσιάζονται ως ανομοιογενείς: στη Γερμανία η συμμετοχή των γυναικών είναι περιορισμένη, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες γίνεται ευρύτερα αποδεκτή. Στις τηλεγραφικές υπηρεσίες είναι καθιερωμένες πολλές επιφυλάξεις ως προς την καταλληλότητα των γυναικών. Θεωρείται ότι οι γυναίκες «σπανίως φθάνουσι τὸν ανώτατο βαθμὸν τῆς δεξιότητος… δὲν ἀντέχουσι εἰς τοὺς κόπους συνεχοῦς ἐργασίας… δὲν δύνανται νὰ παράγωσι τὸ αὐτὸ ποσὸν ἐργασίας … ἤ μετά τῆς αυτῆς ἀκριβείας» όπως και οι άντρες. Ο συντάκτης όμως αναιρεί όλα αυτά φέρνοντας το παράδειγμα της Αγγλίας, όπου οι γυναίκες απασχολούνται με επιτυχία σε τηλεγραφία και μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις προτιμώνται, γιατί «ἀρκοῦνται εἰς μετρίας μισθοδοσίας». Ωστόσο και στις αγγλικές υπηρεσίες η γυναικεία εργασία αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη γιατί απουσιάζουν συχνότερα λόγω ασθενείας, αλλά και πάλι αποχωρούν συχνά από την υπηρεσία και μάλιστα όταν έχουν αποκτήσει πείρα. Για να αντιμετωπιστούν αυτές οι συνέπειες και να μην υπάρχει σύγκρουση «τῶν καθηκόντων τῆς μητρὸς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, ἂς ἐπιβάλλει ἡ Ταχυδρομικὴ καὶ Τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία» κάποια κράτη εφαρμόζουν μια προληπτική πρακτική: «ἀποκλείουσι τάς ἐγγάμους». Εν κατακλείδι το δημοσίευμα υιοθετεί θετική στάση απέναντι στην ένταξη των γυναικών στις ταχυδρομικές και τηλεγραφικές υπηρεσίες. Ο συντάκτης υποστηρίζει ότι δεν υφίσταται ουσιαστική υστέρηση ούτε σε πνευματικό ούτε σε ηθικό επίπεδο και τονίζει ότι η συμμετοχή των γυναικών στην εργασία ανταποκρίνεται σε μια «ἀνάγκην ἀναπόδραστον» του σύγχρονου βίου, συμβάλλοντας παράλληλα στην κοινωνική και οικονομική τους χειραφέτηση. Οι απόψεις αυτές, τόσο αυτονόητες σήμερα, στα 1887 και μάλιστα διατυπωμένες από δημόσια θέση στην Ελλάδα εμφανίζονται πολύ ριζοσπαστικές. Γυναικείο νεολιθικό ειδώλιο από την έκδοση για το διεθνές έτος γυναίκας, 1975. Σχεδίαση – προσαρμογή: Π. Γράββαλος – Β. Κωνσταντινέα ENG⬇️ Women Employees in the Postal and Telegraph Service Within the Regulation bulletins of the Hellenic Post, alongside government and administrative decisions, a variety of informative texts were also published—texts that reflect the broader social concerns of their time. Thus, the issue of women’s employment had already come to the fore by at least 1887, a period when the employment of women in Greece’s postal and telegraph services had not yet been established. The author approaches the subject by drawing on examples from both antiquity and contemporary European and American practices, attempting to assess the arguments for and against the inclusion of women in this particular professional sphere. Of particular interest is his clear stance in favour of women’s economic independence through work, as well as his emphasis on the wider social benefits this entails. As he notes, “most civilised states” had already incorporated women into postal and telegraph services, rendering the discussion timely for the Greek state as well. The presentation could hardly begin without an initial reference to the Ancients, and more specifically to Plutarch’s critique of the highly conservative Thucydides. The latter maintained that a woman should remain unnoticed, her name unheard—neither for blame nor for praise. Aligning himself instead with the sophist Gorgias and the Roman customs of his time, Plutarch adopts the view that female virtue is identical to that of men. With the advent of Christianity, this perception became even more firmly established, so that by the author’s time there was no psychologist or physician who did not consider women fit for “any public office”. Nevertheless, the question remained: is the presence of women as employees in the postal service compatible with their natural abilities, and with the “prevailing view concerning the role of women in society”? On this matter, the author is unequivocal. The issue is not one of intellectual inadequacy, but rather of social and practical constraints. He acknowledges, for instance, that women possess a resilience for monotonous tasks which a man “can scarcely endure”, rendering them well suited to duties such as sorting or delivering correspondence. He does, of course, recognise that women may lack the physical endurance required for more strenuous labour, for which men are considered more suitable. At the same time, he observes that women’s tenure in any service is often temporary, as they “await the moment of marriage”, at which point they withdraw from professional life. International practices, therefore, appear uneven: in Germany women’s participation is limited, whereas in the United States it is more widely accepted. In telegraph services, considerable reservations persist regarding women’s suitability. It is argued that women “rarely attain the highest degree of skill… cannot endure the strain of continuous work… cannot produce the same quantity of work… nor with the same degree of accuracy” as men. The author, however, refutes these claims by citing the example of England, where women are successfully employed in telegraphy and are, in many cases, even preferred, as they “are content with moderate pay”. Even so, in English services female labour is still regarded with caution, as women are more frequently absent due to illness and often leave their posts—indeed, sometimes just as they have gained valuable experience. In order to mitigate such effects and avoid conflict “between the duties of motherhood and the obligations imposed by the Postal and Telegraph Service”, certain states adopt a preventative measure: they exclude married women. In conclusion, the publication adopts a positive stance towards the integration of women into postal and telegraph services. The author maintains that there is no substantial deficiency, either intellectual or moral, and emphasises that women’s participation in the workforce responds to an “inescapable necessity” of modern life, while also contributing to their social and economic emancipation. These views, so self-evident today, must have appeared strikingly radical in 1887—especially when expressed in an official context in Greece. Female Neolithic figurine from the issue marking the International Women’s Year, 1975. Design and adaptation: P. Gravvalos – V. Konstantinea 24#

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη δημοτικότητά τους